Robot thông minh của Trung Quốc trước các quy định mới của Mỹ

Mỹ cấm một số loại robot từ Trung Quốc

Robot hút bụi, lau nhà đã trở thành thiết bị quen thuộc trong nhiều gia đình. Tuy nhiên, một số mẫu robot do Trung Quốc sản xuất vừa bị Mỹ đưa vào diện cấm lưu hành. Động thái này xuất phát từ quyết định của Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) công bố cách đây một tuần. Theo đó, các mẫu robot hình người, robot bốn chân và bộ biến tần điện do Trung Quốc sản xuất sẽ không được phép đưa vào thị trường Mỹ. Quy định áp dụng đối với các mẫu sản phẩm mới và có hiệu lực ngay sau khi được ban hành.

Giới chức Mỹ cho biết mục tiêu không chỉ là giảm rủi ro về chuỗi cung ứng, rủi ro về an ninh như là đánh cắp dữ liệu hay tấn công mạng, mà còn thúc đẩy quá trình đưa hoạt động sản xuất các ngành công nghệ chiến lược trở lại Mỹ trong bối cảnh hạ tầng AI được dự báo sẽ tăng trưởng mạnh trong những năm tới.

Sau khi công bố lệnh cấm, FCC cũng làm rõ rằng phạm vi kiểm soát có thể mở rộng sang nhiều robot gia dụng thông minh, trong đó có các mẫu robot hút bụi kết nối Internet. Theo cơ quan này, đây là những thiết bị có khả năng cảm nhận môi trường xung quanh, kết nối mạng và tự vận hành bằng phần mềm thông minh. Chính vì có thể thu thập và xử lý lượng lớn dữ liệu trong quá trình hoạt động, các thiết bị này được cho là có nguy cơ bị khai thác để phục vụ hoạt động gián điệp mạng hoặc trở thành điểm xâm nhập vào các hệ thống quan trọng nếu không được kiểm soát.

Khi robot làm dấy lên lo ngại về an ninh quốc gia

Tuy nghe khá kỳ lạ nhưng thực ra điều gì khiến những thiết bị vốn chỉ quen thuộc trong mỗi gia đình lại bị đặt ngang hàng với các công nghệ nhạy cảm?

Khác với những chiếc máy hút bụi truyền thống, robot thông minh ngày nay là sự kết hợp của nhiều công nghệ cùng lúc. Chúng được trang bị camera, cảm biến, micro, kết nối wifi và hệ thống AI để tự nhận diện không gian, lập bản đồ 3D và di chuyển trong ngôi nhà mà không cần con người điều khiển.

Chính khả năng đó khiến giới chức Mỹ nhìn nhận chúng không chỉ là đồ gia dụng, mà còn là những thiết bị có thể liên tục thu thập và xử lý dữ liệu về môi trường xung quanh. Theo Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC), nếu bị khai thác hoặc kiểm soát trái phép, những robot này có nguy cơ truyền dữ liệu ra bên ngoài, bị điều khiển từ xa hoặc trở thành điểm xâm nhập vào các mạng lưới quan trọng. Đó cũng là cơ sở để cơ quan này đưa nhiều dòng robot thông minh của Trung Quốc vào phạm vi các biện pháp hạn chế mới.

Đứng trước lệnh cấm này, Bắc Kinh đã lên tiếng phản đối quyết sách của Mỹ, cho rằng lệnh cấm này đang gây tổn hại lớn tới quyền lợi của doanh nghiệp và người tiêu dùng cả 2 bên.

Bà Mao Ninh - Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết: "Trung Quốc kiên quyết phản đối việc Mỹ mở rộng khái niệm an ninh quốc gia nhằm gây sức ép với các doanh nghiệp Trung Quốc. Những biện pháp mang tính bảo hộ như vậy sẽ không giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của Mỹ, mà ngược lại chỉ làm tổn hại đến lợi ích của chính các doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ".

Trong nhiều năm, Mỹ tập trung kiểm soát những công nghệ cốt lõi như chip bán dẫn hay thiết bị viễn thông. Nhưng với quyết định lần này, phạm vi đó đã mở rộng sang cả robot - những thiết bị tưởng như chỉ phục vụ sinh hoạt hằng ngày. Điều đó cho thấy trong kỷ nguyên AI, giá trị của một sản phẩm không còn nằm ở động cơ hay phần cứng, mà ở khả năng quan sát, thu thập và xử lý dữ liệu. Và cũng từ đây, một robot hút bụi không còn đơn thuần là đồ gia dụng, mà đã trở thành một mắt xích trong cuộc cạnh tranh về công nghệ và chuỗi cung ứng giữa các nền kinh tế lớn.

Cuộc đua đưa AI ra thế giới thực

Lệnh cấm mới cho thấy cuộc cạnh tranh AI giữa Mỹ và Trung Quốc đang bước ra khỏi những trung tâm dữ liệu. Robot giờ không chỉ là một sản phẩm công nghệ, mà đang trở thành một ngành công nghiệp chiến lược, một cuộc đua ngày càng nóng giữa 2 nền kinh tế hàng đầu thế giới.

Đồng thời, phía Mỹ cũng đang qua đó tạo ra động lực cho chuỗi cung ứng công nghệ cao trong nước, nhằm đưa trí tuệ nhân tạo thành những ứng dụng trong cuộc sống thực.

Trong nhiều năm, cuộc đua AI chủ yếu xoay quanh chip bán dẫn, năng lực tính toán và các mô hình phần mềm. Nhưng bước phát triển tiếp theo đang là đưa AI vào những cỗ máy có thể quan sát, di chuyển và thực hiện công việc trong thế giới thực.

Tại Mỹ, Tesla dự kiến chi hơn 25 tỷ USD trong năm nay để mở rộng hạ tầng AI, sản xuất pin, Cybercab và robot hình người Optimus. Tuy nhiên, hãng thừa nhận sản lượng Optimus ban đầu sẽ tăng rất chậm do nhiều linh kiện và quy trình sản xuất còn mới.

Còn ở Trung Quốc, Unitree đã trở thành một trong những nhà sản xuất robot hình người lớn nhất thế giới. Công ty đang tiến hành niêm yết tại Thượng Hải, dự kiến huy động khoảng 4,2 tỷ Nhân dân tệ, trong khi đơn vị bảo lãnh IPO định giá doanh nghiệp ở mức hơn 7 tỷ USD sau niêm yết. Unitree cũng cảnh báo những hạn chế mới của Mỹ có thể ảnh hưởng đến việc bán các mẫu robot tương lai tại thị trường này.

Dù cạnh tranh ngày càng gay gắt, hai hệ sinh thái công nghệ vẫn còn những điểm giao nhau. Nvidia của Mỹ đang hợp tác với Unitree của Trung Quốc phát triển robot phục vụ nghiên cứu, trong đó Unitree cung cấp thân máy, còn Nvidia cung cấp hệ thống điện toán.

Nếu chip được xem là bộ não của AI, robot đang được kỳ vọng trở thành đôi tay của AI. Và khi cuộc cạnh tranh công nghệ bước từ thế giới số ra nhà máy, kho hàng và từng căn nhà, quyền kiểm soát robot cũng trở thành quyền kiểm soát một mắt xích mới của nền kinh tế tương lai.