Rút ngắn thủ tục cấp phép bay: Đòn bẩy kinh tế cho các hãng hàng không

Trong bối cảnh ngành hàng không đang đối mặt với bài toán thiếu hụt đội tàu bay do đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, mỗi giờ tàu bay nằm sân đều tiêu tốn dòng tiền khổng lồ. Nhằm tháo gỡ điểm nghẽn này, Bộ Xây dựng đang khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Hàng không dân dụng Việt Nam về hoạt động bay. Đây là bước cải cách hành chính chiến lược, tập trung rút ngắn đáng kể thời hạn nộp và xử lý hồ sơ cấp phép bay, qua đó tạo ra một không gian khai thác linh hoạt và hiệu quả hơn rất nhiều cho các doanh nghiệp.

Điểm sáng đáng chú ý nhất của dự thảo là việc cơ quan quản lý cắt giảm mạnh thời gian chờ đợi trong khâu nộp hồ sơ xin phép đối với nhiều hình thức khai thác. Thay vì phải nộp hồ sơ trước mười ngày như hiện hành, thời hạn đối với chuyến bay thường lệ được đề xuất rút xuống chỉ còn bảy ngày. Tương tự, đối với các chuyến bay quốc tế thuê chuyến hoặc tăng chuyến vốn đòi hỏi tính linh hoạt cao trong mùa cao điểm, thời hạn nộp hồ sơ được đề xuất giảm từ năm ngày xuống còn ba ngày. Các chuyến bay qua không thường lệ cũng hưởng lợi khi thời hạn nộp hồ sơ rút ngắn từ ba ngày xuống mức tối thiểu là hai ngày.

Song song với việc nới lỏng quỹ thời gian chuẩn bị cho doanh nghiệp, cơ quan nhà nước cũng rút ngắn tối đa thời gian xử lý hồ sơ. Theo dự thảo, thời gian giải quyết đối với các chuyến bay quốc tế thuê chuyến và tăng chuyến sẽ được ép xuống còn hai ngày thay vì ba ngày. Các chuyến bay không vì mục đích vận tải thương mại cũng sẽ được xem xét và phê duyệt nhanh chóng trong một ngày. Đặc biệt, đối với các trường hợp khẩn cấp, cơ quan chức năng sẽ giải quyết ngay lập tức, xóa bỏ hoàn toàn khoảng thời gian chờ đợi từ 12 giờ đến 2 ngày như trước. Sự thay đổi này giúp các hãng tối ưu hóa vòng quay thương mại của tàu bay.

Đánh giá cao tác động tích cực của đề xuất, ông Ngô Thế Vinh, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam, khẳng định đây là bước tiến mang tính thực tiễn vô cùng lớn. Theo phân tích của ông Vinh, dự thảo đã phân loại khoa học thời hạn nộp hồ sơ theo tính chất đặc thù của chuyến bay, thu hẹp khoảng cách giữa nhịp độ quản lý hành chính với yêu cầu khai thác liên tục. Trích dẫn quan điểm của mình, ông Vinh nhấn mạnh: "Thủ tục hành chính được giải quyết nhanh gọn, minh bạch sẽ giúp giảm tình trạng tàu bay phải nằm chờ cấp phép, qua đó tối ưu chi phí cho các hãng hàng không. Việc có thông tin phép bay sớm và dứt khoát cũng giúp công tác hiệp đồng, lập kế hoạch sử dụng vùng trời và quản lý luồng không lưu chủ động hơn, bảo đảm các chuyến bay được điều hành an toàn, thông suốt".

Bên cạnh việc cắt giảm thủ tục hành chính, dự thảo Nghị định mới còn lấp đầy nhiều khoảng trống pháp lý quan trọng. Cụ thể, cơ quan quản lý bổ sung các quy định về cấp phép đối với tàu bay dân dụng tham gia tìm kiếm cứu nạn trong vùng trời hàng không dân dụng và vùng trời sân bay dùng chung. Các hoạt động đặc thù như tàu bay quân sự nước ngoài phối hợp tìm kiếm cứu nạn trong vùng thông báo bay do Việt Nam quản lý, hay hoạt động của Bộ Tư lệnh Cảnh sát Cơ động cũng được đưa vào khung quản lý. Dự thảo cũng bổ sung quy định về kế hoạch thực hiện chuyến bay qua không hoặc trên vùng biển quốc tế do Việt Nam quản lý, nhằm bảo đảm tuân thủ Công ước Chicago năm 1944 và Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982.

Cuối cùng, quy định mang tính đột phá nhất trong dự thảo chính là việc xác định lại giá trị pháp lý của thông báo phản hồi kế hoạch bay. Đối với các chuyến bay vận tải chuyên dùng và hàng không chung khai thác bằng tàu bay mang quốc tịch Việt Nam, thông báo phản hồi từ phía Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam sẽ chính thức được coi là phép bay hợp lệ. Cơ chế linh hoạt này sẽ áp dụng trực tiếp cho việc sửa đổi phép bay trong kịch bản bắt buộc chuyển hướng hạ cánh khẩn cấp. Ví dụ, khi chuyến bay thương mại không thể đáp xuống điểm đến do thời tiết xấu và xin chuyển hướng xuống sân bay dự bị tại Thành phố Hồ Chí Minh vì lý do an toàn, hệ thống sẽ tự động thông qua bằng phản hồi kế hoạch bay thay vì bắt hãng làm lại quy trình. Khung pháp lý mới này hứa hẹn tạo đà vững chắc giúp ngành hàng không tiếp tục sải cánh vươn xa.