Sau Tết, làm sao để trẻ quay lại nhịp sinh hoạt bình thường?

Những ngày "thả phanh" sinh hoạt, cộng thêm việc tụ họp, di chuyển, thiếu kiểm soát thời gian biểu khiến không ít trẻ rơi vào trạng thái lệch nhịp sinh học. Khi trường lớp mở cửa trở lại, cú sốc thích nghi mới thực sự bắt đầu.

Từ "ngoan ngoãn" thành cáu gắt

Trong dịp Tết, nhiều phụ huynh nới lỏng quy định: cho con thức khuya xem pháo hoa, chơi game cùng họ hàng, cầm điện thoại để "người lớn nói chuyện". Sự dễ dãi có chủ đích này tưởng như vô hại, nhưng kéo dài 7–10 ngày đủ để hình thành thói quen mới.

Theo các chuyên gia giáo dục, trẻ em đặc biệt lứa tuổi tiểu học và THCS rất nhạy cảm với thay đổi giờ giấc. Khi ngủ sau 23h liên tục nhiều ngày, đồng hồ sinh học bị xáo trộn, não bộ mệt mỏi, khả năng tập trung giảm rõ rệt. Hệ quả là khi quay lại trường, trẻ buồn ngủ trong giờ học, dễ cáu, khó tiếp thu bài.

Một thực tế không thể phủ nhận: điện thoại đang trở thành công cụ giữ trẻ phổ biến mỗi dịp lễ. Chỉ cần một thiết bị, đứa trẻ có thể ngồi yên hàng giờ. Nhưng đổi lại, não bộ trẻ bị kích thích liên tục bởi hình ảnh, âm thanh nhanh và mạnh điều lớp học bình thường không thể "cạnh tranh".

Sau Tết, khi bị thu lại thiết bị, nhiều trẻ phản ứng mạnh: mè nheo, chống đối, thậm chí nổi nóng. Đây không đơn thuần là hư mà là biểu hiện của sự lệ thuộc hành vi. Càng dùng nhiều trong kỳ nghỉ, quá trình "cai" càng khó.

Làm gì để quay lại nhịp sống?

Lệch giờ sinh hoạt và lạm dụng điện thoại không chỉ ảnh hưởng việc học. Trẻ có thể: Mất ngủ kéo dài; Giảm tương tác xã hội trực tiếp; Dễ lo âu, bồn chồn khi không có thiết bị; Tăng nguy cơ béo phì do ít vận động. Điều đáng nói là nhiều phụ huynh chỉ nhận ra khi con bắt đầu sa sút thành tích hoặc bị giáo viên phản ánh.

Thay vì cấm đoán đột ngột, chuyên gia khuyến nghị phụ huynh áp dụng lộ trình 5–7 ngày:

1. Điều chỉnh giờ ngủ từng bước

Mỗi ngày cho con ngủ sớm hơn 15–30 phút đến khi về khung 21h30–22h.

2. Giảm thời gian màn hình theo thỏa thuận

Không tịch thu ngay lập tức. Hãy thống nhất khung giờ cụ thể và kiên định thực hiện.

3. Tăng hoạt động thể chất

Cho trẻ vận động ngoài trời, đạp xe, chơi thể thao giúp cơ thể mệt tự nhiên và dễ ngủ.

4. Phụ huynh làm gương

Nếu người lớn vẫn ôm điện thoại liên tục, mọi quy tắc đều mất hiệu lực.

Sau Tết, người lớn cũng lệch nhịp, cũng lướt mạng nhiều hơn, cũng trì hoãn công việc. Trẻ em chỉ đang phản chiếu chính môi trường sống của mình. Vì vậy, điều chỉnh thói quen cần bắt đầu từ cả gia đình, không thể chỉ nhắm vào một đứa trẻ.

Tết là dịp để nghỉ ngơi, nhưng không phải để buông lỏng vô điều kiện. Một kỳ nghỉ vui sẽ trọn vẹn hơn nếu sau đó, mỗi thành viên có thể trở lại guồng quay mới với tinh thần ổn định, không quá tải, không mệt mỏi.