Showtime: Saigon Tếu “Việt hóa” hài độc thoại bằng sự kết nối với khán giả

Trong cuộc trò chuyện tại Showtime, Uy Lê và Phương Nam hé lộ những thách thức phía sau hành trình đưa hài độc thoại đến gần công chúng Việt Nam. Không chỉ phải xây dựng các tiết mục đủ hấp dẫn, những người biểu diễn còn cần giúp khán giả hiểu về một loại hình nghệ thuật từng tương đối xa lạ.

Từ quá trình tìm kiếm chất liệu, thử nghiệm câu đùa đến tương tác trực tiếp trên sân khấu, Saigon Tếu đang từng bước tạo ra cách tiếp cận riêng. Trong đó, sự kết nối với khán giả được xem là điều kiện quan trọng để tiếng cười có thể xuất hiện một cách tự nhiên.

Khi khán giả chưa biết hài độc thoại là gì

Một trong những khó khăn lớn nhất trong thời gian đầu không nằm ở việc viết câu đùa mà là giới thiệu cho công chúng hiểu hài độc thoại là gì. Phương Nam cho biết nhiều khán giả Việt Nam chưa từng xem loại hình này nên đôi khi nhầm các thành viên Saigon Tếu với những người dẫn chương trình có khả năng gây cười.

Uy Lê nhớ lại có những thời điểm nhóm đã biểu diễn khoảng 15 phút nhưng khán giả vẫn hỏi khi nào ca sĩ mới xuất hiện. Câu chuyện vui phần nào cho thấy hài độc thoại chưa phải một hình thức giải trí quen thuộc với số đông, đặc biệt khi sân khấu chỉ có một người biểu diễn cùng chiếc micro.

Vì vậy, công việc của Saigon Tếu không dừng lại ở việc tạo tiếng cười. Nhóm còn phải giúp công chúng làm quen với cấu trúc của một buổi diễn, trong đó nghệ sĩ trực tiếp kể chuyện, chia sẻ quan sát cá nhân và dẫn dắt khán giả bước vào thế giới của mình.

Ngay cả khi hài độc thoại dần được biết đến qua mạng xã hội, việc thuyết phục khán giả mua vé đến xem trực tiếp vẫn là một bài toán khó. Phương Nam thừa nhận kéo khán giả tới địa điểm biểu diễn cho đến nay vẫn khó hơn việc viết những câu đùa thú vị.

Theo Uy Lê, trải nghiệm tại sân khấu và cảm nhận qua những đoạn video trên mạng có sự khác biệt đáng kể. Nhóm từng gặp những khán giả cho rằng nội dung trên mạng chưa thực sự gây ấn tượng, nhưng sau khi trực tiếp theo dõi lại quyết định tiếp tục đến xem các chương trình của Saigon Tếu.

Kết nối trước khi tạo tiếng cười

Sự khác biệt giữa biểu diễn bằng tiếng Việt và tiếng Anh không đơn thuần nằm ở việc chuyển đổi ngôn ngữ. Phương Nam cho rằng cách khán giả tiếp nhận và phản hồi trước nghệ sĩ cũng có những đặc điểm riêng.

Nhận định này cho thấy việc "Việt hóa" hài độc thoại không phải dịch nguyên một câu đùa từ tiếng Anh sang tiếng Việt. Người biểu diễn cần tạo cảm giác gần gũi, khiến khán giả tin tưởng và nhận ra những trải nghiệm quen thuộc trong câu chuyện được kể trên sân khấu.

Uy Lê cũng nhìn nhận sự tin tưởng là yếu tố quan trọng trước khi một tiết mục bắt đầu. Nghệ sĩ cần giúp khán giả cảm thấy người đang đứng trên sân khấu đến để trò chuyện và kết nối với họ; khi mối liên hệ ấy được hình thành, tiếng cười sẽ đến tự nhiên hơn.

Một câu đùa vì thế không chỉ được quyết định bởi phần kết bất ngờ. Ngữ cảnh, cách dẫn dắt, trải nghiệm chung và mối quan hệ được thiết lập giữa nghệ sĩ với người xem đều góp phần tạo nên hiệu quả của phần trình diễn.

Khán giả trở thành một phần của quá trình sáng tác

Mỗi thành viên Saigon Tếu có một cách xây dựng tiết mục khác nhau. Uy Lê thiên về viết lách nên thường phát triển một câu đùa thành nhiều phiên bản, sau đó lựa chọn hình thức phù hợp trước khi đem thử trên sân khấu. Tuy nhiên, cách làm này cũng dần thay đổi khi anh hiện chỉ chuẩn bị khoảng một nửa chất liệu, phần còn lại được phát triển thông qua ứng biến.

Phương Nam lựa chọn phương pháp trực tiếp hơn khi gần như "soạn kịch bản" ngay trong lúc biểu diễn. Phản ứng của khán giả trở thành chất liệu để anh điều chỉnh nhịp kể, mở rộng câu chuyện hoặc tìm ra những hướng gây cười mới.

Ở cách làm này, công chúng không chỉ ngồi nghe mà còn tham gia vào quá trình sáng tác. Mỗi buổi biểu diễn có thể tạo ra những phản ứng khác nhau, buộc nghệ sĩ phải quan sát, thích ứng và giữ được sự chủ động trong suốt tiết mục.

Để duy trì sự chú ý trong khoảng 20 hoặc 30 phút, người biểu diễn phải liên tục dẫn khán giả tới một giả định rồi bất ngờ chuyển hướng câu chuyện. Uy Lê cho rằng nghệ sĩ cần học cách không lặp lại những gì đã nói, đồng thời bảo đảm mỗi chi tiết đều góp phần đưa người xem tới điểm kết của câu đùa.

Điều này khiến hài độc thoại trở thành loại hình đòi hỏi nhiều hơn khả năng nói chuyện dí dỏm. Người biểu diễn phải biết viết, kể chuyện, quan sát phản ứng và điều chỉnh nội dung ngay trên sân khấu mà vẫn duy trì được đường dây của tiết mục.

Biến trải nghiệm đời thường thành tiếng cười

Một hiểu lầm phổ biến về hài độc thoại là nghệ sĩ phải liên tục nói ra những điều vốn đã buồn cười. Phương Nam cho rằng công việc của họ thực chất là thu thập chất liệu từ nhiều nơi và tìm cách khiến những câu chuyện ấy trở nên hài hước.

Những nội dung được kể cũng không hoàn toàn là sản phẩm hư cấu. Theo Uy Lê, phần lớn chất liệu đến từ trải nghiệm thực tế, sau đó được xây dựng và chỉnh sửa để khán giả nhìn câu chuyện dưới một góc độ khác. Quá trình sáng tạo nằm ở cách nghệ sĩ lựa chọn chi tiết, xây dựng nhịp kể và định hướng cảm nhận của người xem.

Điểm khởi đầu đôi khi là một tình huống khó chịu, kỳ lạ hoặc khiến người trong cuộc cảm thấy ngượng ngùng. Sau khi nhìn lại và tìm được một cách lý giải khác, nghệ sĩ có thể chuyển trải nghiệm ấy thành câu chuyện mang năng lượng tích cực hơn.

"Chúng tôi truyền tải nỗi đau một cách hài hước, chỉ vậy thôi", Phương Nam cô đọng công việc của người làm hài độc thoại. Phía sau tiếng cười vì thế có thể là những trải nghiệm rất con người, được người nghệ sĩ xử lý để tạo ra sự đồng cảm thay vì chỉ tìm kiếm phản ứng tức thời.

Với Uy Lê, định hướng tiếp theo của Saigon Tếu còn nằm ở việc duy trì sự đa dạng trong hài kịch. Khi nhiều người với phong cách, câu chuyện và góc nhìn khác nhau cùng xuất hiện, khán giả có thể nhận ra hài độc thoại không chỉ tồn tại trong một hình thức cố định. Chính sự đa dạng ấy mở rộng khái niệm về tiếng cười và đưa loại hình này đến gần hơn với đời sống của công chúng Việt Nam.