Siết chặt hàng giả trong cao điểm cuối năm

Ngăn chặn hàng giả từ cửa khẩu đến thị trường nội địa

Khi nhu cầu mua hàng giá rẻ vẫn lớn, những thủ đoạn sản xuất, vận chuyển và tiêu thụ ngày càng tinh vi nên hàng giả vẫn tìm được đường len lỏi vào thị trường. Yêu cầu đặt ra là phải siết chặt kiểm soát ở mọi mắt xích, từ biên giới, cửa khẩu đến từng điểm bán trong nước, nhất là khi mùa mua sắm cuối năm đang đến gần. Đây cũng là tinh thần Công điện số 38 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường đấu tranh, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Mắt xích đầu tiên là cửa khẩu, và theo lực lượng Hải quan, thủ đoạn buôn lậu hàng giả đã thay đổi. Trước kia, các đối tượng thường chia nhỏ lô hàng, vận chuyển qua đường tiểu ngạch. Thì nay, nhiều đường dây lợi dụng chuỗi logistics quốc tế, tổ chức khép kín từ sản xuất, đặt hàng, vận chuyển đến làm thủ tục hải quan. Hàng giả đi theo đúng "đường chính ngạch", khiến việc phát hiện, ngăn chặn hàng giả ngay từ cửa khẩu càng khó khăn hơn.

Ông Đặng Văn Đức - Phó Chi cục trưởng Chi cục Điều tra chống buôn lậu, Cục Hải quan cho biết: "Rõ ràng, các đối tượng ngày càng thay đổi các thủ đoạn tinh vi hơn và có sự nghiên cứu, tìm hiểu các chính sách pháp luật, cụ thể ở đây là của cơ quan hải quan trong việc kiểm soát các hành vi buôn lậu và gian lận thương mại. Do vậy, cũng đặt cho cơ quan hải quan ngày càng phải tăng cường hiệu quả trong công tác nghiệp vụ hải quan, từ khâu thông quan, tạo thuận lợi hàng hóa nhưng cũng phải đảm bảo ngăn chặn kịp thời các hành vi buôn lậu và gian lận thương mại".

Đi qua cửa khẩu, hàng giả về đến thị trường nội địa, nơi việc kiểm soát cũng gặp nhiều khó khăn. Tại những tuyến phố kinh doanh sầm uất, chỉ cần một cửa hàng bị kiểm tra, nhiều cơ sở khác đã nhanh chóng cất giấu hàng hóa và đóng cửa. Thực tế này đòi hỏi lực lượng chức năng phải kết hợp giữa kiểm tra đột xuất với các biện pháp phòng ngừa, nhất là trong cao điểm mua sắm cuối năm.

Ông Lý Trần Hợp - Phó Đội trưởng Đội quản lý thị trường số 2, Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội chia sẻ: "Sẽ tăng cường công tác tuyên truyền, tổ chức ký cam kết đến các cơ sở kinh doanh trên địa bàn, cam kết không bán hàng giả, vi phạm về lĩnh vực sở hữu trí tuệ. Trong thời gian vừa qua, hàng nghìn cơ sở ký cam kết, cũng như tuyên truyền ở những tuyến phố có hoạt động kinh doanh, buôn bán sầm uất".

Tuy nhiên, ký cam kết hay tăng cường kiểm tra mới chỉ là một phần của giải pháp. Khi lợi nhuận từ hàng giả vẫn lớn, nguy cơ tái phạm luôn hiện hữu. Do vậy, vấn đề đặt ra không chỉ là số vụ vi phạm được phát hiện, xử lý mà còn là hiệu quả ngăn ngừa tái phạm.

Ông Nguyễn Thế Truyền - Giám đốc Công ty Luật Thiên Thanh, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội nêu ý kiến: "Nếu như chúng ta vẫn cứ làm theo chiến dịch thì ở đâu đó câu chuyện này sẽ lại bị tái diễn trong tương lai. Hãy cho nó một cơ chế để có thể làm liên tục, làm không nghỉ. Bởi vì chỉ có như vậy mới tạo nên môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng, tạo điều kiện cho tất cả mọi người đều đã tuân thủ pháp luật, họ có cơ hội để được thu lợi một cách đầy đủ, chính đáng".

Trong cao điểm mua sắm cuối năm, cũng là lúc hàng giả tìm cách tuồn ra thị trường nhiều hơn. Chặn được từ cửa khẩu, từ nơi sản xuất, hàng giả mới không có cơ hội đến tay người tiêu dùng.

Hàng giả bày bán công khai, hút khách vì giá rẻ

Trên thực tế, trong suốt thời gian vừa qua, rất nhiều giải pháp đã được các cơ quan chức năng triển khai. Trên mạng xã hội, có tình trạng một món đồ được gắn nhãn hàng hiệu và được quảng cáo giảm giá rất mạnh. Tâm lý "săn được món hời" có thể khiến người mua bỏ qua những nghi ngại về nguồn gốc, chất lượng. Hệ quả là cơ quan chức năng ghi nhận, có gần 2.900 vụ hàng giả, hàng kém chất lượng và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đã bị phát hiện, xử lý trong quý III năm nay, tăng gần 180% so với cùng kỳ. Đằng sau những món hàng giá rẻ ấy là thiệt hại mà cả người tiêu dùng lẫn doanh nghiệp chân chính đang phải gánh chịu. Và đặc biệt, câu chuyện sẽ nằm ở những người tiêu dùng cần phải tỉnh táo để lựa chọn những mặt hàng thật và đúng chất lượng.

130.000 đồng cho một chiếc quần gắn nhãn hiệu nổi tiếng, được quảng cáo là "hàng hiệu thanh lý". Mức giá rẻ cùng kiểu dáng bắt mắt khiến người phụ nữ này quyết định mua. Tuy nhiên, chỉ sau vài lần giặt, sản phẩm đã xuống cấp.

Chị chia sẻ: "Đi mua chỉ thấy bộ quần áo mình ưng thì mua, cũng không biết là hàng thật hay hàng giả. Nhưng mua về mặc, giặt mấy hôm, nó sờn những đường chỉ, không được đẹp như lúc đầu mình mua".

Người mua chịu thiệt một chiếc quần, còn với doanh nghiệp, thiệt hại đã kéo dài nhiều năm. Dù đã nhiều lần khởi kiện để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, nhưng sản phẩm của họ vẫn liên tục bị làm giả. Hàng giả rẻ hơn hàng thật 40 đến 50%, khoản chênh lệch đủ lớn để một số đại lý bất chấp, trà trộn bán lẫn với hàng chính hãng.

Anh Trần Xuân Chính - Đại diện doanh nghiệp bị làm giả sản phẩm cho biết: "Hàng giả không chỉ lấy đi doanh thu, thị phần của chúng tôi mà quan trọng nhất là lấy đi niềm tin của khách hàng đối với doanh nghiệp. Sản phẩm làm giả nếu như không được kiểm soát vấn đề về chất lượng, về an toàn thì có thể nguy cơ gây cháy nổ. Khách hàng gặp phải những tình huống như vậy, họ có thể nghi ngờ đó là chất lượng của sản phẩm chính hãng. Từ đó họ quay lại, phản hồi, khiếu nại với chúng tôi. Chỉ cần một sự việc như vậy xảy ra sẽ ảnh hưởng rất lớn đến uy tín hơn 60 năm mà chúng tôi đã gây dựng".

Trong khi đó, tại nhiều điểm kinh doanh thời trang, những sản phẩm có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu vẫn được bày bán công khai. Khi lực lượng chức năng kiểm tra, người bán lại đưa ra đủ lý do để biện minh.

Chủ cửa hàng vi phạm tâm sự: "Đôi này nếu mà hàng chính hãng dao động khoảng 4 triệu, chúng tôi bán ra 600.000 – 700.000 đồng. Do khách hàng vẫn có nhu cầu tiêu dùng, chúng tôi vẫn bán".

Chủ cửa hàng vi phạm khác cho hay: "Tại vì tôi không biết là thương hiệu nổi tiếng của các nước, tôi cũng bán nốt rồi nghỉ, chuyển đổi mặt hàng khác".

Đáng lo ngại nhất là hàng giả liên quan trực tiếp đến sức khỏe, an toàn của người sử dụng, như các vụ việc liên tiếp bị phát hiện thời gian gần đây. Chừng nào hàng giả vẫn có người mua, có người bán, thiệt hại không chỉ dừng ở doanh thu, thị phần của doanh nghiệp mà còn là những rủi ro người tiêu dùng phải gánh chịu.

Có thể thấy, hàng giả ngày càng được sản xuất một cách tinh vi hơn và trà trộn vào hệ thống thương mại. Ảnh hưởng không chỉ là câu chuyện của người tiêu dùng mà còn là câu chuyện lợi nhuận và thương hiệu của sản phẩm. Chính vì thế, chống hàng giả không chỉ là bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng hay thương hiệu của doanh nghiệp, mà còn là bảo vệ sự minh bạch và sự cạnh tranh của thị trường. Theo kế hoạch hành động của Chính phủ, mục tiêu đến năm 2030 là đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Để đạt mục tiêu này, bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng chức năng, cần có sự chủ động từ doanh nghiệp và thay đổi thói quen lựa chọn hàng hóa của chính người tiêu dùng.