Sinh viên thú y trở thành “đại sứ thay đổi”: Phòng dịch dại từ gốc nhờ sức trẻ và tri thức

Doanh nghiệp xã hội Truyền thông thay đổi hành vi hướng tới phát triển bền vững (SBCC Vietnam) và Tổ chức Soi Dog Foundation phối hợp với Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam tổ chức sự kiện "Sinh viên đồng hành cùng Dự án "Thí điểm Mô hình Phòng chống bệnh dại, phát triển kinh tế bền vững, từng bước chuyển đổi hoạt động buôn bán thịt chó, mèo ở một số phường tại Hà Nội". Sự kiện thu hút khoảng gần 500 sinh viên, giảng viên và cán bộ Khoa, với mục tiêu trang bị kiến thức, kỹ năng và khơi dậy tinh thần trách nhiệm để sinh viên trở thành Đại sứ thay đổi hành vi trong cộng đồng.

Bệnh dại là bệnh truyền lây từ động vật sang người có tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối khi đã phát bệnh, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa. Mục tiêu quốc gia của Việt Nam là hướng tới không còn ca tử vong ở người do bệnh dại vào năm 2030, đồng hành cùng chiến lược của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Trong chuỗi lây truyền, hoạt động thu gom, vận chuyển, giết mổ và buôn bán thịt chó, mèo được xác định là một trong những khâu tiềm ẩn nguy cơ cao đối với sức khỏe cộng đồng.

Xuất phát từ thực tế đó, Dự án "Thí điểm mô hình phòng chống bệnh dại, phát triển kinh tế bền vững, từng bước chuyển đổi hoạt động buôn bán thịt chó mèo tại 14 phường ở Hà Nội" được Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội phê duyệt ngày 24/7/2025, do Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội chủ trì, Tổ chức Soi Dog Foundation là đối tác quốc tế và SBCC Vietnam là đơn vị hỗ trợ kỹ thuật, truyền thông thay đổi hành vi và chuyển đổi sinh kế. Dự án tiếp cận theo hướng "Một Sức khỏe" (One Health), kết hợp phòng chống bệnh dại với hỗ trợ các cơ sở kinh doanh thịt chó, mèo từng bước chuyển sang ngành nghề an toàn, bền vững hơn thông qua ba bước: đào tạo nghề - hỗ trợ khởi nghiệp - kết nối thị trường.

Trong hành trình đó, sinh viên được xác định là lực lượng quan trọng. Đặc biệt, sinh viên Khoa Thú y - những bác sĩ thú y, cán bộ dịch tễ và chuyên gia phúc lợi động vật trong tương lai - vừa có nền tảng chuyên môn, vừa có khả năng lan tỏa thông điệp tới gia đình, bạn bè và cộng đồng mạng một cách gần gũi, thuyết phục. Sự kiện lần này tiếp nối chuỗi hoạt động "Sinh viên đồng hành" mà Dự án đã khởi động, trong đó có sự kiện tổ chức tại Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam vào tháng 12/2025.

Nội dung chương trình bàn về cách tiếp cận từ kiến thức khoa học đến hành động cụ thể trong phòng, chống bệnh dại và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Phát biểu tại sự kiện, PGS. TS. Bùi Trần Anh Đào, Trưởng khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc trang bị năng lực thực hành cũng như kết hợp giữa tri thức hàn lâm với trách nhiệm xã hội cho thế hệ trẻ: "Các em sinh viên không chỉ học kỹ thuật chuyên môn trong hành trình trở thành bác sĩ thú y, mà còn cần chuẩn bị tâm thế của những người tiên phong bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Sự hợp tác giữa nhà trường với các tổ chức chuyên môn chính là cầu nối thực tiễn để sinh viên biến tri thức trên giảng đường thành giải pháp thay đổi tích cực cho xã hội."

Đi sâu vào thực tiễn dịch bệnh, chuyên gia từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội (CDC Hà Nội) đã phác họa bức tranh toàn cảnh về tình hình bệnh dại trên địa bàn Thủ đô, phân tích chi tiết chuỗi lây nhiễm từ hoạt động buôn bán, giết mổ chó, mèo sang con người. Qua đó, chuyên gia làm rõ tính cấp thiết của việc kiểm soát dịch bệnh theo giải pháp "Một Sức khỏe" - gắn kết chặt chẽ sức khỏe con người, động vật và môi trường - đồng thời gợi mở những hành động thiết thực mà giới trẻ có thể thực hiện ngay từ hôm nay.

Song song với góc nhìn y tế dự phòng, Thạc sĩ Faizan Jalil, Quản lý cấp cao Tổ chức Soi Dog Foundation, mang đến góc nhìn đa chiều về sứ mệnh toàn cầu của tổ chức và giới thiệu mô hình chuyển đổi sinh kế tại Hà Nội như một giải pháp ngăn ngừa bệnh dại từ gốc. Nhấn mạnh vai trò then chốt của giới trẻ, ông Faizan Jalil cho biết: "Kinh nghiệm tại nhiều quốc gia cho thấy: khi thế hệ trẻ đồng lòng hành động, cả xã hội sẽ lắng nghe và chuyển mình. Mô hình đang triển khai tại Hà Nội là minh chứng rõ ràng rằng phòng dịch dại, nâng cao phúc lợi động vật và bảo đảm sinh kế cho người dân hoàn toàn có thể đi cùng nhau. Đội ngũ bác sĩ thú y tương lai chính là lực lượng nòng cốt tiếp nối và nhân rộng những thay đổi tích cực đó".

Dưới góc nhìn khoa học hành vi, Thạc sĩ Bùi Thị Duyên, Giám đốc Doanh nghiệp xã hội SBCC Vietnam, nhận định Truyền thông thay đổi hành vi (SBCC) chính là cầu nối để các chính sách phòng dịch dại và nâng cao phúc lợi động vật thực sự đi vào đời sống. Theo bà, văn bản pháp lý chỉ phát huy hiệu quả tối đa khi được chuyển hóa thành sự thay đổi chủ động từ chính người dân. Đánh giá cao vai trò của thế hệ trẻ, bà Duyên nhấn mạnh: "Để thay đổi một thói quen lâu đời, cộng đồng cần những người truyền cảm hứng vừa am hiểu chuyên môn, vừa gần gũi với đời sống. Lực lượng sinh viên Thú y hội tụ trọn vẹn điều đó: các bạn lan tỏa thông điệp bằng tri thức khoa học, lòng yêu thương vật nuôi và ngôn ngữ tươi trẻ của thế hệ mình. Mỗi Đại sứ sinh viên hôm nay chính là một mắt xích quan trọng, góp phần đưa Hà Nội tiến gần hơn tới mục tiêu không còn ca tử vong vì bệnh dại".

Sự kiện không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về bệnh dại, các bệnh lây truyền từ động vật sang người và mối liên hệ với hoạt động buôn bán thịt chó, mèo, mà còn mở ra cơ hội để các bạn trực tiếp tham gia triển khai Dự án tại các phường thí điểm. Thông qua mạng lưới Đại sứ sinh viên, những kiến thức khoa học sẽ được chuyển hóa thành thông điệp gần gũi, lan tỏa tới gia đình, khu phố và cộng đồng mạng, góp phần thực hiện mục tiêu không còn ca tử vong ở người do bệnh dại vào năm 2030, xây dựng một Hà Nội xanh, văn minh, an toàn dịch bệnh và thân thiện với động vật. Đây cũng là dịp kết nối sinh viên Việt Nam với các chuyên gia trong nước và quốc tế trong lĩnh vực y tế công cộng và phúc lợi động vật.