Sinh viên Việt “đánh thức” lịch sử Việt bằng pop-up 3D và công nghệ AR

Dự án Nếp gấp non sông được khởi xướng bởi 5 nữ sinh khóa 17, Trường Đại học FPT cơ sở Hà Nội. Đội ngũ nhân sự bao gồm trưởng nhóm Nguyễn Thị Hường cùng các thành viên Phạm Thị Thái Huyền, Phạm Thị Khánh Bằng, Trần Thị Thùy Linh (chuyên ngành Digital Marketing) và Lê Thị Hạnh (chuyên ngành Kinh doanh quốc tế).

Xuất phát từ một sự tình cờ khi tiếp xúc với nghệ thuật pop-up (sách nổi), nhóm đã nhận ra tiềm năng của loại hình này trong việc kể chuyện. “Chúng em thực sự ấn tượng với cách mà pop-up có thể kể chuyện bằng hình ảnh và không gian, đặc biệt phù hợp để truyền tải những nội dung giàu cảm xúc như văn hóa và lịch sử”, Nguyễn Thị Hường - Trưởng nhóm dự án chia sẻ.

Tên gọi của dự án - Nếp gấp non sông - không chỉ đơn thuần là mô tả kỹ thuật. Mỗi “nếp gấp” là một ý tưởng sáng tạo giúp hình thành không gian ba chiều, tái hiện sống động các địa danh. Còn “non sông” chính là biểu trưng cho niềm tự hào dân tộc, là sợi dây kết nối thế hệ trẻ với nguồn cội.

Làm nội dung về lịch sử chưa bao giờ là dễ dàng, nhất là khi phải cân bằng giữa yếu tố thẩm mỹ và tính chính xác học thuật. Đối với nhóm, tính chuẩn xác là “trục xương sống” không được phép sai lệch. Toàn bộ bối cảnh, kiến trúc và trang phục trong ấn phẩm đầu tay “Nền Đất Tổ” (tái hiện Hoàng thành Thăng Long) đều được nghiên cứu kỹ lưỡng từ các nguồn tư liệu tin cậy.

Điểm đột phá nhất của dự án chính là sự kết hợp giữa Pop-up 3D vật lý và công nghệ AR (Thực tế ảo tăng cường). Lý giải về việc không chọn các nền tảng thuần số như app hay video làm phương tiện truyền đạt, đạt diện nhóm cho biết: “Sách pop-up mang lại giá trị mà nền tảng số khó thay thế, đó là cảm giác cầm nắm, lật mở. Khi kết hợp với AR, trải nghiệm không bị giới hạn trong trang sách mà được mở rộng sang không gian số, giúp người đọc vừa hình dung rõ kiến trúc, vừa đi sâu vào từng chi tiết”.

Trong bối cảnh thị trường sách pop-up tại Việt Nam chủ yếu là hàng nhập khẩu hoặc dành cho thiếu nhi, Nếp gấp non sông đã chọn một lối đi riêng khi khai thác chiều sâu văn hóa địa phương. Trên mỗi trang sách pop-up, một mã QR được đặt tinh tế. Khi người đọc sử dụng điện thoại thông minh để quét mã này, họ sẽ được dẫn trực tiếp đến một không gian số. Tại đây, bên cạnh việc cung cấp thêm các thông tin lịch sử chuyên sâu, dự án còn mở ra chế độ trải nghiệm AR.

Thông qua camera điện thoại, người dùng chỉ cần lia thiết bị lên trang sách và sau đó một mô hình kỹ thuật số của di tích sẽ xuất hiện trên màn hình. Không còn giới hạn trên mặt giấy, người đọc có thể tự do phóng to, thu nhỏ, xoay 360 độ để chiêm ngưỡng từng ngóc ngách, từng hoa văn nhỏ nhất mà kỹ thuật pop-up vật lý khó lòng tái hiện trọn vẹn. Trải nghiệm này mang đến cảm giác như một chuyến “tham quan ảo”, cho phép độc giả đang ngồi tại nhà nhưng vẫn có thể đắm mình trong không gian của Hoàng thành Thăng Long, của những di sản văn hóa đang hiện hữu.

Cách sử dụng độc đáo này chính là lời giải cho bài toán làm thế nào để lịch sử “sống lại” trong lòng người trẻ. Nó phá bỏ rào cản của việc tiếp nhận kiến thức một chiều, thay vào đó là sự chủ động khám phá, tương tác bằng cả thị giác, xúc giác và tư duy. Việc kết hợp đồng thời giữa “cái chạm” của giấy và “cái nhìn” của công nghệ AR không chỉ kích thích sự tò mò mà còn giúp kiến thức lịch sử được ghi nhớ một cách tự nhiên và sâu sắc hơn. "

Dù chọn dấn thân vào một lĩnh vực đầy thách thức với kỹ thuật chế tác phức tạp và chi phí sản xuất không hề nhỏ, Nếp gấp non sông đã chứng minh sức hút mạnh mẽ của mình bằng những con số ấn tượng ngay từ giai đoạn thử nghiệm. Chỉ trong vòng 1 tháng, dự án đã mang về doanh thu hơn 31 triệu đồng, vượt xa mục tiêu KPI ban đầu đề ra. Sức nóng của dự án còn lan tỏa mạnh mẽ trên không gian số với hàng nghìn người theo dõi Fanpage và tiếp cận gần 16.000 lượt khách hàng tiềm năng.

Không chỉ dừng lại ở những con số thương mại, giá trị thực tiễn của dự án còn được khẳng định thông qua các buổi trải nghiệm trực tiếp tại các trường THPT Thạch Thất, THCS Nguyễn Trực và THCS Đỗ Động. Tại đây, nhóm đã tiếp cận trực tiếp với gần 1.300 học sinh, tạo nên một không gian tương tác văn hóa sôi nổi chưa từng có. 

Điều khiến nhóm dự án bất ngờ và xúc động nhất không phải là doanh thu, mà chính là phản ứng của thế hệ Gen Z và Gen Alpha. Trái với định kiến cho rằng giới trẻ ngày nay chỉ mải mê với màn hình điện thoại và ngại tiếp cận những kiến thức lịch sử khô khan, thực tế tại các điểm trường đã chứng minh điều ngược lại. Các bạn học sinh đã đón nhận những trang sách pop-up bằng một sự tò mò và hào hứng tột độ.

Từ một đồ án tốt nghiệp xuất phát trên giảng đường, Nếp gấp non sông đã bước ra đời sống bằng chính năng lực sáng tạo, tư duy thực hành và tình yêu dành cho lịch sử dân tộc. Ở đó, quá khứ không còn nằm yên trên trang sách, mà được “đánh thức” bằng hình ảnh, công nghệ và bàn tay của những người trẻ dám kể lại câu chuyện Việt Nam theo cách của thời đại mình.