Số hóa thủ tục, tăng tốc dòng chảy hàng hóa qua cảng biển

Công khai thủ tục hành chính đã được cắt giảm

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa ký Công văn của Thủ tướng Chính phủ về việc tiếp tục thực hiện phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC), điều kiện kinh doanh (ĐKKD).

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ, cơ quan ngang Bộ công bố thủ tục hành chính đã được cắt giảm, đơn giản hóa tại 11 Nghị quyết và cập nhật, công khai trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về TTHC, tái cấu trúc quy trình để tích hợp trên Hệ thống thông tin giải quyết TTHC tập trung, Cổng Dịch vụ công quốc gia phục vụ giải quyết TTHC, hoàn thành chậm nhất trước ngày 5/6 đối với 8 Nghị quyết ban hành ngày 29/4 và các Thông tư đã ban hành để đồng bộ với các Nghị quyết; chậm nhất trước ngày 10/6 đối với 03 Nghị quyết còn lại.

Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố tổng hợp, báo cáo Bộ Tư pháp tình hình bố trí, sắp xếp, phân bổ nguồn lực để tiếp nhận các TTHC được phân cấp từ Trung ương, khó khăn, vướng mắc và đề xuất, kiến nghị cụ thể (nếu có), hoàn thành trước ngày 12/6.

Hàng hóa qua cảng biển tăng trưởng mạnh

Việc đẩy nhanh cải cách thủ tục hành chính, số hóa quy trình thông quan và rút ngắn thời gian giải phóng hàng đang cho thấy kết quả lớn tại các cảng. Đã có hơn 546 triệu tấn hàng hóa được thông qua hệ thống cảng biển và cảng thủy nội địa chỉ trong 5 tháng đầu năm nay, tăng 15% so với cùng kỳ; riêng hàng container đạt trên 15 triệu TEUs.

Theo Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, sản lượng hàng hóa qua cảng biển tiếp tục tăng mạnh tại nhiều khu vực trọng điểm, đặc biệt là hàng container xuất nhập khẩu. Các doanh nghiệp logistics cho biết, thời gian thông quan hiện đã được rút ngắn nhờ việc đẩy mạnh số hóa chứng từ, kết nối dữ liệu giữa hải quan và cảng biển, đồng thời cắt giảm nhiều khâu xử lý trung gian.

Nhiều cảng biển hiện cũng tăng cường bố trí nhân lực, thiết bị để giải phóng hàng nhanh hơn, hạn chế ùn tắc và giảm chi phí lưu kho bãi cho doanh nghiệp. Việc cải cách thủ tục được đánh giá đang góp phần giữ nhịp lưu thông hàng hóa trong bối cảnh nhu cầu vận tải và xuất nhập khẩu tiếp tục tăng cao.

Thủ tục hành chính giảm, xuất nhập khẩu tăng

Lưu lượng hàng hóa qua cảng biển tăng mạnh tuy cho thấy sự phục hồi tích cực của hoạt động xuất nhập khẩu, nhưng để duy trì nhịp độ này, một trong những yếu tố quan trọng là phải tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục hành chính. Thời gian gần đây, nhiều thủ tục xuất nhập khẩu đã được cắt giảm, đơn giản hóa theo hướng số hóa, liên thông dữ liệu và giảm tiền kiểm. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí logistics mà còn góp phần tăng tốc dòng chảy hàng hóa qua các cảng biển.

Những lô tôm hùm, cua sống hay thủy sản tươi sống nhập khẩu trước đây thường phải lấy mẫu kiểm tra đồng loạt, khiến doanh nghiệp mất thêm nhiều giờ, thậm chí vài ngày chờ thông quan. Mỗi container lưu kho lạnh thêm một ngày có thể phát sinh từ 10-20 triệu đồng chi phí bảo quản và kho bãi. Hiện nay, với hàng nhập khẩu từ các quốc gia an toàn dịch bệnh được tổ chức y tế thế giới công nhận, sẽ được miễn lấy mẫu kiểm tra, giúp giảm tới 80% thời gian làm thủ tục và tiết kiệm hàng chục triệu đồng chi phí cho mỗi lô hàng.

Hậu kiểm hàng hoá sẽ được thực hiện theo hướng quản lý rủi ro và truy xuất dữ liệu. Những doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt, hàng hóa từ thị trường an toàn sẽ được giảm tần suất kiểm tra, thậm chí chỉ lấy mẫu ngẫu nhiên. Các doanh nghiệp làm thủ tục nhập khẩu lần đầu, nếu tuân thủ 3 - 5 lô tiếp theo sẽ chỉ phải lấy mẫu ngẫu nhiên 1 lần, qua đó giúp việc thông quan rút ngắn hơn.

Hiện Bộ Y tế đã phân cấp 16/19 thủ tục hành chính về an toàn thực phẩm cho địa phương, tương đương hơn 84% thủ tục. Việc đẩy mạnh phân cấp, kết nối dữ liệu và chuyển dần sang quản lý rủi ro đang giúp hoạt động kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu được thực hiện nhanh hơn, tập trung vào các lô hàng có nguy cơ cao. Qua đó vừa rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí cho doanh nghiệp, mà vẫn bảo đảm yêu cầu kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm.

Tiếp tục cắt giảm thời gian thông quan hàng hóa

Nếu như việc cắt giảm thủ tục hành chính đang góp phần giúp dòng chảy hàng hóa qua cảng biển thông suốt hơn, thì yêu cầu đặt ra hiện nay là phải tiếp tục rút ngắn thực chất thời gian thông quan.

Trong bối cảnh lượng hàng xuất nhập khẩu tăng mạnh, ngành hải quan đã triển khai mô hình thông quan tập trung nhằm thống nhất đầu mối xử lý hồ sơ, tăng kết nối dữ liệu và giảm thời gian chờ đợi cho doanh nghiệp. Đây được xem là một bước tiếp theo trong quá trình chuyển từ xử lý thủ công sang quản lý số hóa, tạo thuận lợi hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu và logistics.

Ngay trên màn hình xử lý dữ liệu tại trung tâm thông quan, nếu cán bộ hải quan phát hiện một tờ khai thiếu thông tin về mã hàng, hệ thống lập tức hiển thị cảnh báo và gửi phản hồi trực tiếp cho doanh nghiệp. Chỉ vài phút sau, dữ liệu được cập nhật lại ngay trên cùng nền tảng số, thay vì phải in hồ sơ, gọi điện hay chuyển nhiều đầu mối xử lý như trước.

Đó là một trong những thay đổi đầu tiên khi từ đầu tháng 6  Chi cục Hải quan khu vực III tại Hải Phòng chính thức triển khai mô hình thông quan tập trung đầu tiên trên cả nước. Nhiều khâu từ tiếp nhận tờ khai, kiểm tra hồ sơ đến phối hợp giữa các đơn vị hải quan cửa khẩu giờ đây được xử lý tập trung trên cùng hệ thống dữ liệu số hóa và liên thông.

Mỗi container được thông quan sớm hơn vài giờ không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí lưu bãi, nhiên liệu hay nhân công, mà còn giúp hàng hóa quay vòng nhanh hơn, đơn hàng được giao sớm hơn và dòng tiền lưu thông hiệu cũng quả hơn. 

Trong bối cảnh xuất nhập khẩu đang là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, thì việc cắt giảm thực chất thủ tục hành chính, số hóa dữ liệu và chuyển mạnh sang hậu kiểm đang tạo thêm dư địa để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.