Sơn La: Mở hướng đi mới cho du lịch nghệ thuật thực cảnh

Trong hai ngày 11-12/12/2026, tại khu vực hồ Suối Chiếu, bản Chiếu, xã Mường Cơi, tỉnh Sơn La, chương trình nghệ thuật thực cảnh "Hồn Mường thức giấc" sẽ được tổ chức với sự tham gia của các nghệ nhân, người dân địa phương và lực lượng diễn viên quần chúng.

Chương trình khai thác những chất liệu văn hóa đặc trưng của người Mường, kết hợp cảnh quan thiên nhiên với ngôn ngữ nghệ thuật thực cảnh do đạo diễn văn hóa Trần Trung và đạo diễn Mai Long thực hiện.

Điểm nhấn của chương trình là vở thực cảnh kéo dài 60 phút, được kết cấu thành ba chương, chín cảnh. Thay vì dựa trên một tích truyện dân gian có sẵn, ê-kíp lựa chọn câu chuyện về mối quan hệ cha con làm sợi dây xuyên suốt, từ đó tái hiện đời sống cộng đồng và hành trình trao truyền di sản.

Chương đầu tiên mang tên "Tiếng gọi bản Mường" bắt đầu bằng bình minh, cảnh lên nương, làm nghề, gánh nước, nhóm bếp và những cuộc hát giao duyên chuẩn bị cho ngày cưới. Sức sống của cả cộng đồng hiện lên song song với bất đồng giữa hai cha con: người cha mong con học lời mo và tri thức tổ tiên, còn người con muốn tìm con đường riêng.

Chương hai thứ hai "Ngọn lửa ngàn đời", theo kịch bản, ngọn lửa mang về bản bất ngờ vụt tắt; con người phải lên đường lần nữa để học cách tự tạo ra lửa và truyền dạy cho nhau. Hình ảnh từ một bếp lửa nhỏ lan thành nhiều điểm sáng nối câu chuyện riêng của hai cha con với sức bền của cộng đồng.

Ở chương cuối "Hồn Mường thức giấc", người con tìm đến các nghệ nhân để học tiếng nói, câu hát và những tri thức cha từng nâng niu. Ngày cưới của đôi trẻ trở thành đại cảnh cộng đồng. Khi người con quên một câu hát cha dạy, một nghệ nhân cất lời tiếp, rồi phụ nữ, trai gái và trẻ nhỏ cùng nối câu hát. Di sản được tiếp sức bằng chính những con người đang sống trong bản.

"Chúng tôi mong muốn kết hợp những yếu tố sẵn có của thiên nhiên với văn hóa bản địa để tạo nên một chất liệu nghệ thuật riêng, đưa các giá trị văn hóa, di sản đến gần hơn với khán giả", đạo diễn Mai Long chia sẻ về ý tưởng dàn dựng.

Theo đạo diễn, điểm khác biệt của chương trình nằm ở việc không kể lại một tích truyện hoàn chỉnh mà sử dụng hình tượng cha con để kết nối những chất liệu văn hóa bản địa. Qua đó, ê-kíp muốn nhấn mạnh trách nhiệm trao truyền di sản từ thế hệ trước sang thế hệ sau.

Để đưa đời sống văn hóa Mường lên sân khấu, chương trình khai thác tiếng hát Đang, điệu múa Mợi của nghệ nhân Mường bản Thải, nhịp đâm đuống từ các bản Thải, Mỏ, Chiếu cùng nhiều phong tục, sinh hoạt cộng đồng. Nghệ nhân các dân tộc Dao, Mông và Kinh trên địa bàn cũng tham gia đóng góp những nét văn hóa riêng.

Đáng chú ý, khoảng 300 học sinh Trường THPT Tân Lang dự kiến tham gia lực lượng diễn viên quần chúng, cùng các nghệ nhân và người dân địa phương tái hiện những cảnh sinh hoạt, lao động và diễn xướng truyền thống.

Bên cạnh chương trình chính, Ban tổ chức dự kiến phát triển cánh đồng hoa quy mô hàng chục héc-ta tại khu vực Suối Chiếu.

Tại đây, du khách sẽ bước vào không gian được dàn dựng bằng bóng tối, âm thanh, ánh sáng và những tình huống bất ngờ, tạo cảm giác hồi hộp trước khi tiếp tục khám phá các hoạt động văn hóa và thưởng thức chương trình thực cảnh.

"Điều làm nên sức hấp dẫn của một vùng đất không chỉ là cảnh đẹp mà còn là những câu chuyện gắn với giá trị văn hóa và con người nơi đó. Chúng tôi mong muốn sau lễ hội, những giá trị văn hóa Mường tiếp tục được gìn giữ, các nghệ nhân có thêm cơ hội truyền dạy, thế hệ trẻ thêm tự hào về quê hương và du khách có thêm lý do để quay trở lại Mường Cơi", ông Đinh Đức Thắng, Chủ tịch UBND xã Mường Cơi chia sẻ.