Starlink đặt ra thách thức mới với ngành viễn thông

Starlink đặt ra thách thức mới với ngành viễn thông

Từ một nhà cung cấp Internet vệ tinh, Starlink của tỷ phú Elon Musk đang từng bước mở rộng tham vọng sang thị trường viễn thông di động. Với lợi thế về vốn, công nghệ và mạng lưới vệ tinh quy mô lớn, doanh nghiệp này đang nắm giữ những lợi thế mà không phải đối thủ nào cũng có thể theo kịp. Nhưng đi cùng với đó là những lo ngại về sự tập trung quyền lực trong lĩnh vực hạ tầng kết nối.

Tại một ngôi làng hẻo lánh ở nước Đức, nơi mạng cáp quang chưa thể tiếp cận, Internet vệ tinh Starlink đang trở thành một lựa chọn đáng cân nhắc. Nhưng đằng sau một dịch vụ kết nối tưởng chừng đơn giản là cả một hệ thống hạ tầng khổng lồ trên không gian.

Từ định vị GPS, giao dịch ngân hàng, cảnh báo thiên tai đến các hoạt động quân sự, vệ tinh ngày càng đóng vai trò thiết yếu trong đời sống và nền kinh tế. Và SpaceX của Elon Musk đang nắm giữ một lợi thế đặc biệt: khả năng tự phóng vệ tinh với quy mô mà nhiều đối thủ khó theo kịp. Khoảng 79% số chuyến bay của tên lửa Falcon 9 trong 8 tháng đầu năm nay được dành để triển khai vệ tinh Starlink. Năng lực phóng đang trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng của SpaceX.

Ông Heinrich Kreft - Chuyên gia ngoại giao và an ninh quốc tế cho biết: "Vấn đề hiện nay chủ yếu là ai có năng lực phóng vệ tinh, ai có nguồn vốn. Chính những yếu tố đó đang quyết định cách thức hoạt động của lĩnh vực không gian".

Lợi thế ấy đang được chuyển hóa thành sức mạnh thương mại. Starlink đã đạt 13,6 triệu thuê bao tiêu dùng vào cuối tháng 9. Doanh nghiệp cũng đang mở rộng sang kết nối di động trực tiếp với điện thoại thông minh. Tuy nhiên, quy mô ngày càng lớn của Starlink cũng đặt ra câu hỏi: Điều gì xảy ra khi một phần hạ tầng thông tin thiết yếu phụ thuộc quá nhiều vào quyết định của một doanh nghiệp?

Ông Heinrich Kreft - Chuyên gia ngoại giao và an ninh quốc tế cho biết thêm: "Kết nối vệ tinh cũng giống như điện và nước. Điều quan trọng nhất là độ tin cậy, tức chúng ta phải có thể sử dụng dịch vụ bất cứ khi nào cần".

Cuộc xung đột tại Ukraine từng cho thấy sự phụ thuộc vào kết nối vệ tinh có thể ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động quân sự. Những gián đoạn dịch vụ Starlink đã gây khó khăn cho liên lạc và vận hành thiết bị không người lái. Trong khi đó, những đối thủ như Amazon Leo cũng đang xây dựng mạng vệ tinh riêng. Nhưng khoảng cách về quy mô triển khai và năng lực phóng vẫn là thách thức lớn. Từ một giải pháp đưa Internet tới vùng xa, Starlink đang trở thành một thế lực đáng gờm trong ngành viễn thông.

Liên minh viễn thông nâng cao sức cạnh tranh

Trước tham vọng mở rộng dịch vụ di động vệ tinh của Starlink, các tập đoàn viễn thông lớn tại châu Âu đã bắt đầu tìm kiếm phương án hợp tác để nâng cao sức cạnh tranh

4 tập đoàn viễn thông Deutsche Telekom, Orange, Telefónica và Vodafone đã thống nhất nghiên cứu khả năng cùng tham gia đấu thầu quyền sử dụng phổ tần vệ tinh tại châu Âu. Mục tiêu là phát triển dịch vụ kết nối trực tiếp giữa vệ tinh và điện thoại di động, giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp ngoài khu vực. Thay vì tự xây dựng một mạng lưới vệ tinh riêng, các doanh nghiệp dự kiến hợp tác với một nhà cung cấp công nghệ vệ tinh. Kế hoạch hiện vẫn ở giai đoạn chuẩn bị. Động thái diễn ra khi Liên minh châu Âu ngày càng chú trọng quyền tự chủ đối với hạ tầng số, an toàn dữ liệu và khả năng duy trì các dịch vụ thông tin thiết yếu.

Ngành viễn thông châu âu đánh giá triển vọng Starlink

Sự xuất hiện của Starlink trên thị trường di động đang buộc các nhà mạng truyền thống phải tính toán lại chiến lược. Tuy nhiên, liệu một mạng lưới vệ tinh có thực sự đủ sức thay thế hàng triệu trạm phát sóng trên mặt đất? Tại châu Âu, câu trả lời vẫn còn nhiều ý kiến trái chiều.

Phủ sóng gần như toàn bộ lãnh thổ, sở hữu hàng triệu khách hàng và hệ thống hạ tầng được xây dựng qua nhiều thập kỷ. Đó là lợi thế của các nhà mạng truyền thống tại châu Âu. Vì thế, dù Starlink đang tiến vào thị trường di động, không phải doanh nghiệp nào cũng tin rằng vị thế của họ sẽ sớm bị lung lay.

Ông Frederic Ufer - Giám đốc điều hành Công ty viễn thông VATM chia sẻ: "Chúng tôi cần nhìn nhận vấn đề một cách nghiêm túc và có lý do để lo ngại. Nhưng liệu Starlink có thực sự trở thành mối đe dọa lớn như một số dự báo hay không thì vẫn phải chờ xem bởi các doanh nghiệp hiện tại đã có chỗ đứng rất vững chắc".

Một trong những lý do là khả năng phủ sóng. Tại Đức và nhiều nước châu Âu, mạng di động mặt đất đã tiếp cận phần lớn lãnh thổ. Việc xây dựng thêm một hệ thống kết nối song song không dễ tạo ra lợi thế kinh tế. Nhưng ở những vùng núi, hải đảo hoặc khu vực dân cư thưa thớt, bài toán lại hoàn toàn khác. Chi phí xây dựng và duy trì trạm phát sóng có thể rất lớn so với lượng khách hàng được phục vụ.

Ông Bernd Sorries - Chuyên gia truyền thông di động nêu ý kiến: "Nếu muốn xóa bỏ những vùng không có sóng, cần sử dụng công nghệ hiệu quả và tiết kiệm nhất. Vệ tinh chắc chắn rất phù hợp để phủ sóng cả những khu vực nhỏ, cũng như những vùng rộng lớn hơn".

Chính vì vậy, các nhà mạng không chỉ tìm cách cạnh tranh mà còn chủ động hợp tác với những doanh nghiệp vệ tinh. Deutsche Telekom đã ký thỏa thuận với Starlink để bổ sung kết nối tại những khu vực khó phủ sóng ở châu Âu, dự kiến triển khai từ năm 2028. Tức là thay vì thay thế mạng mặt đất, vệ tinh được sử dụng như một lớp kết nối bổ sung. Tuy nhiên, câu chuyện không dừng ở hiệu quả kinh doanh. Khi thông tin liên lạc ngày càng trở thành hạ tầng thiết yếu, châu Âu còn phải tính tới nguy cơ phụ thuộc vào công nghệ và doanh nghiệp nước ngoài.

Ông Frederic Ufer - Giám đốc điều hành Công ty viễn thông VATM nhận định: "Chúng ta cần một giải pháp bảo đảm chủ quyền số của châu Âu, để duy trì các tiêu chuẩn về bảo vệ dữ liệu, quyền riêng tư và quyền cá nhân. Điều đó chỉ có thể đạt được thông qua các nhà cung cấp châu Âu".

Sự cạnh tranh vì thế không đơn giản là cuộc đua xem ai phủ sóng rộng hơn. Các nhà mạng phải tìm cách giữ quyền chủ động về khách hàng, hạ tầng và dữ liệu, trong khi vẫn tận dụng được những công nghệ mới. Và dù chưa thể thay thế mạng di động truyền thống, Starlink đã khiến những doanh nghiệp lâu năm phải chuẩn bị cho một tương lai mà kết nối không còn phụ thuộc hoàn toàn vào các trạm phát sóng trên mặt đất.

Dù cuộc cạnh tranh giữa Starlink và các nhà mạng truyền thống sẽ đi đến đâu, người tiêu dùng có thể là một trong những bên hưởng lợi. Kết nối vệ tinh hứa hẹn thu hẹp những vùng lõm sóng, đặc biệt tại các vùng núi, hải đảo hay khi thiên tai làm gián đoạn hạ tầng viễn thông trên mặt đất. Tuy nhiên, công nghệ này hiện vẫn có những giới hạn về dung lượng, tốc độ và điều kiện sử dụng. Và quan trọng hơn, sự xuất hiện của một nhà cung cấp mới chưa đồng nghĩa với giá cước sẽ lập tức giảm. Bởi cuối cùng, điều người dùng cần là một dịch vụ kết nối ổn định, có giá cả hợp lý và có thể tin cậy bất cứ lúc nào.