Sửa Luật Đất đai: Khơi thông nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn từ thực tiễn

Hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực đất đai

Ngày 18/8, Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Ninh Bình tổ chức hội nghị lấy ý kiến tham gia, góp ý đối với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Đồng chí Mai Văn Tuất, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh chủ trì hội nghị.

Phát biểu khai mạc, đồng chí Mai Văn Tuất nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Đất đai lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhằm thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng, giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế, qua đó khơi thông nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Đặc biệt, việc sửa đổi luật được đặt trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng được khuôn khổ pháp lý thống nhất, ổn định, minh bạch, vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, vừa tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai.

Theo Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình, quá trình xây dựng pháp luật, việc tổ chức lấy ý kiến đối với các dự án luật là một khâu quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng chính sách và bảo đảm tính khả thi của các quy định sau khi được ban hành.

Với vai trò là cầu nối giữa cử tri với Quốc hội, Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình luôn coi trọng việc lắng nghe ý kiến từ cơ quan quản lý, tổ chức, doanh nghiệp và Nhân dân. Những ý kiến tại hội nghị lần này sẽ được tổng hợp, nghiên cứu để phản ánh tới Quốc hội và các cơ quan có thẩm quyền.

Thực tế, Luật Đất đai năm 2024 mới được triển khai chưa lâu nhưng đã xuất hiện những vấn đề mới cần tiếp tục hoàn thiện. Quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp càng đặt ra yêu cầu rà soát, điều chỉnh các quy định liên quan đến thẩm quyền, trách nhiệm, trình tự, thủ tục trong quản lý và sử dụng đất.

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai và đổi mới phương thức quản lý nhà nước cũng đòi hỏi hệ thống pháp luật phải được thiết kế theo hướng hiện đại, đồng bộ và có khả năng thích ứng với thực tiễn.

Từ yêu cầu đó, tư duy xây dựng luật đang được đặt trong một cách tiếp cận rộng hơn: chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển; từ kiểm soát nặng về thủ tục sang kiểm soát rủi ro; đồng thời xây dựng nền quản trị đất đai minh bạch, hiệu quả, tạo động lực phát triển.

Phân cấp phải đi đôi với rõ trách nhiệm

Đóng góp ý kiến tại hội nghị, các đại biểu đánh giá dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đã có nhiều điểm đổi mới, bước đầu hướng tới giải quyết những bất cập phát sinh trong quá trình thực hiện Luật Đất đai năm 2024, nhất là trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Một trong những nhóm vấn đề được quan tâm là bảo đảm tính thống nhất của Luật Đất đai với các luật có liên quan. Các đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát sự tương thích giữa dự thảo với pháp luật về đầu tư, quy hoạch, xây dựng, đấu giá tài sản, đấu thầu, tài chính, công chứng, tố tụng và các quy định về tổ chức chính quyền địa phương.

Theo các ý kiến tại hội nghị, sự thống nhất phải được bảo đảm không chỉ giữa Luật Đất đai với các luật khác mà ngay trong chính các quy định của dự thảo. Đối với những nội dung được tinh gọn hoặc khái quát hóa, cần cân nhắc quy định rõ trong luật những vấn đề có tác động trực tiếp tới quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất và quá trình tổ chức thực hiện.

Đối với phân cấp, phân quyền, các đại biểu cho rằng đây là vấn đề có ý nghĩa then chốt khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai. Dự thảo cần tiếp tục làm rõ nhiệm vụ, quyền hạn của cấp tỉnh và cấp xã; đồng thời gắn phân cấp với phân định trách nhiệm, thời hạn xử lý và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan.

Cùng với đó, cần rà soát kỹ các quy định chuyển tiếp để xử lý đầy đủ những trường hợp phát sinh trong quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức bộ máy và thực hiện phân cấp, phân quyền. Đây được xem là một trong những điều kiện quan trọng để hạn chế khoảng trống pháp lý, tránh tình trạng hồ sơ, dự án đang triển khai bị đình trệ do thay đổi thẩm quyền.

Các đại biểu cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Đây là những nội dung liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân, đồng thời tác động lớn tới tiến độ triển khai các dự án đầu tư, phát triển hạ tầng và chỉnh trang đô thị.

Một vấn đề khác được quan tâm là cơ chế xác định giá đất phục vụ bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Các đại biểu đề nghị nghiên cứu quy định theo hướng cụ thể, minh bạch, khả thi hơn, hạn chế phát sinh khiếu nại, tranh chấp trong quá trình tổ chức thực hiện.

Đối với những trường hợp chưa xác định được người có quyền nhận tiền bồi thường do thừa kế, tranh chấp hoặc các nguyên nhân pháp lý khác, dự thảo cũng cần có cơ chế xử lý rõ ràng. Cùng với đó là quy định cụ thể hơn về việc bố trí tái định cư trước khi thu hồi đất ở, bảo đảm người dân có nơi ở mới phù hợp, ổn định cuộc sống.

Từ tháo gỡ vướng mắc đến quản trị đất đai hiện đại

Một nội dung được các đại biểu nhấn mạnh là yêu cầu tăng cường tính minh bạch và hiệu lực quản lý nhà nước về đất đai. Phân cấp, phân quyền chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng với trách nhiệm giải trình, thời hạn xử lý cụ thể và cơ chế phối hợp chặt chẽ.

Các ý kiến cũng đề nghị hoàn thiện dự thảo theo hướng quy định đầy đủ, thống nhất, chặt chẽ về quản lý, sử dụng đất quốc phòng; đồng thời tiếp tục nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp đối với các dự án đang triển khai, tránh tạo ra những khoảng trống trong quá trình áp dụng pháp luật mới.

Từ góc độ thực tiễn, những vấn đề được đặt ra tại hội nghị cho thấy yêu cầu sửa đổi Luật Đất đai không chỉ dừng ở việc điều chỉnh một số quy định chưa phù hợp. Quan trọng hơn là xây dựng một phương thức quản trị đất đai mới, trong đó nguồn lực đất đai được khai thác hiệu quả hơn nhưng vẫn bảo đảm công bằng, minh bạch và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Phát biểu kết luận hội nghị, đồng chí Mai Văn Tuất đánh giá cao các ý kiến đóng góp của đại biểu. Theo đồng chí, những ý kiến tại hội nghị có nhiều thông tin, dữ liệu, cơ sở lý luận và thực tiễn xác đáng, đa dạng, phong phú, thể hiện nhiều góc nhìn đối với những vấn đề đang đặt ra trong quản lý, sử dụng đất đai.

Đây là cơ sở quan trọng để Đoàn ĐBQH tỉnh tổng hợp, nghiên cứu và đề xuất với Quốc hội, Chính phủ, cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ quan thẩm tra cùng các cơ quan có thẩm quyền tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi).

Nhấn mạnh đây là bộ luật lớn, có tác động sâu rộng tới nhiều cấp, ngành, cộng đồng doanh nghiệp và các tầng lớp Nhân dân, đồng chí Mai Văn Tuất cho rằng việc sửa đổi lần này cần bám sát quan điểm, định hướng của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, trong đó có Nghị quyết số 21 tại Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan, ban hành ngày 28/7/2026.

Mục tiêu cuối cùng là để Luật Đất đai (sửa đổi) khi được ban hành có thể tháo gỡ những khó khăn, bất cập, điểm nghẽn đang tồn tại; giải phóng nguồn lực đất đai, tạo thêm dư địa cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương.

Trên tinh thần đó, Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình sẽ chỉ đạo Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh tiếp thu, tổng hợp đầy đủ các ý kiến phát biểu, tham luận tại hội nghị để báo cáo Quốc hội, Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan.

Từ những góp ý cụ thể của địa phương, kỳ vọng dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) tiếp tục được hoàn thiện theo hướng sát thực tiễn hơn, rõ trách nhiệm hơn và minh bạch hơn. Khi được ban hành và sớm đi vào cuộc sống, những quy định mới sẽ không chỉ tháo gỡ vướng mắc trong quản lý đất đai mà còn biến nguồn lực đất đai thành động lực quan trọng cho phát triển bền vững.