Tà Xùa tìm đường thành khu du lịch cấp tỉnh

Từ cảnh quan đến sinh kế vùng cao

Tà Xùa có biển mây, có khí hậu mát lành, có núi rừng còn giữ được vẻ hoang sơ. Nhưng để trở thành khu du lịch cấp tỉnh, chừng đó là chưa đủ. Điều quan trọng hơn là phải biến những lợi thế ấy thành sản phẩm du lịch cụ thể, thành việc làm, thu nhập và sinh kế lâu dài cho người dân địa phương.

Nằm ở độ cao từ 1.500 đến 2.800m so với mực nước biển, Tà Xùa có nền nhiệt trung bình từ 15 - 22 độ C, phù hợp để phát triển du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái và trải nghiệm quanh năm. Thương hiệu "biển mây" đã đưa Tà Xùa đến gần hơn với du khách. Những năm gần đây, nơi đây trở thành điểm đến quen thuộc của nhiều người trẻ, các nhóm du lịch trải nghiệm và du khách yêu thiên nhiên vùng cao.

Tuy nhiên, biển mây không thể là sản phẩm duy nhất. Du lịch nếu chỉ trông vào thời tiết sẽ khó ổn định. Có ngày mây đẹp, có ngày không. Có mùa đông khách, có thời điểm vắng. Vì vậy, hướng đi của Tà Xùa không chỉ là giữ chân du khách bằng cảnh quan, mà phải mở rộng sang các dịch vụ lưu trú, ẩm thực, trải nghiệm văn hóa, nông nghiệp gắn với du lịch và các sản phẩm địa phương.

Lợi thế của Tà Xùa còn nằm ở chính đời sống của đồng bào nơi đây. Đồng bào Mông chiếm khoảng 99% dân số địa phương, với nếp nhà truyền thống, trang phục, ẩm thực, lễ hội và tập quán sinh hoạt còn được lưu giữ. Nếu biết tổ chức, những giá trị ấy có thể trở thành điểm tựa cho du lịch cộng đồng, giúp du khách không chỉ đến ngắm cảnh, chụp ảnh, mà còn hiểu hơn về đời sống vùng cao.

Khi người dân tham gia làm du lịch, giá trị từ du lịch mới có thể ở lại bản làng. Một hộ làm homestay, một gia đình phục vụ bữa ăn địa phương, một nhóm phụ nữ giới thiệu sản phẩm thủ công, một hộ dân bán nông sản cho du khách - những việc tưởng nhỏ ấy lại là cách thiết thực để du lịch tạo sinh kế. Từ đó, người dân không chỉ là người sống trong vùng du lịch, mà trở thành chủ thể của quá trình phát triển.

Thực tế cho thấy Tà Xùa đã có nền tảng ban đầu. Giai đoạn 2020 - 2025, địa phương đón trên 167.500 lượt khách, doanh thu du lịch đạt hơn 115 tỷ đồng. Hiện Tà Xùa có 148 cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch, trong đó có 88 hộ kinh doanh nhà nghỉ cộng đồng, có khả năng phục vụ khoảng 1.500 khách mỗi ngày đêm.

Những con số này cho thấy Tà Xùa đã có dòng khách, có thị trường và có sức hút riêng. Nhưng càng đông khách, yêu cầu đặt ra càng lớn. Dịch vụ phải chuyên nghiệp hơn. Không gian du lịch phải được tổ chức tốt hơn. Môi trường, cảnh quan và văn hóa địa phương phải được gìn giữ tốt hơn.

Từ cảnh quan đến sinh kế vùng cao là hướng đi cần thiết của Tà Xùa. Khi du lịch giúp người dân có thêm thu nhập, khi mỗi sản phẩm địa phương có thêm đầu ra, khi mỗi nếp nhà, món ăn, câu chuyện văn hóa được đưa vào hoạt động du lịch một cách phù hợp, Tà Xùa mới có thể phát triển bền vững, không chỉ đông khách theo mùa mà có sức sống lâu dài.

Gỡ điểm nghẽn để mở đường bứt phá

Tà Xùa có tiềm năng, nhưng muốn đi đến mục tiêu năm 2030, địa phương phải xử lý những điểm nghẽn đang hiện hữu, nhất là hạ tầng, quy hoạch, đất đai, trật tự xây dựng và chất lượng dịch vụ.

Một số tuyến đường tại Tà Xùa còn nhỏ hẹp, thiếu điểm dừng đỗ, chưa đáp ứng tốt lưu lượng khách tăng nhanh. Địa hình đèo dốc, nhiều thời điểm có sương mù dày đặc, trong khi hạ tầng bảo đảm an toàn giao thông vẫn cần tiếp tục hoàn thiện. Đây là vấn đề không thể xem nhẹ, bởi giao thông là điều kiện đầu tiên để mở rộng không gian du lịch và thu hút dòng khách ổn định.

Không chỉ giao thông, các điểm trưng bày, giới thiệu sản phẩm địa phương còn nhỏ lẻ, thiếu sự liên kết. Trong khi đó, nông sản, sản phẩm thủ công, ẩm thực và văn hóa bản địa của Tà Xùa hoàn toàn có thể trở thành một phần quan trọng trong trải nghiệm của du khách. Nếu được tổ chức bài bản, đây sẽ là cách tăng chi tiêu du lịch, đồng thời mở thêm đầu ra cho sản phẩm của người dân.

Một điểm nghẽn khác là đất đai, ranh giới đất ở, đất rừng và trật tự xây dựng. Đây là những vấn đề nhạy cảm, tác động trực tiếp đến thu hút đầu tư cũng như quản lý phát triển lâu dài. Du lịch muốn phát triển bền vững phải có ranh giới rõ ràng: khu vực nào được đầu tư, khu vực nào cần bảo vệ, công trình nào phù hợp với cảnh quan và công trình nào có nguy cơ phá vỡ không gian vùng cao.

Để tạo sức bật mới, Tà Xùa đã xây dựng danh mục 22 dự án thu hút đầu tư, tập trung vào 4 nhóm trọng điểm: du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái, trải nghiệm; du lịch cộng đồng và dịch vụ hỗ trợ; hạ tầng kỹ thuật, logistics; nông nghiệp gắn với du lịch.

Địa phương cũng triển khai cơ chế luồng xanh trong thu hút đầu tư, tăng cường gặp gỡ doanh nghiệp, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, rà soát hiện trạng đất đai và đồng hành với nhà đầu tư ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án. Cách làm này cho thấy quyết tâm chuyển từ khai thác tự phát sang phát triển có định hướng.

Mục tiêu trở thành khu du lịch cấp tỉnh vào năm 2030 vì thế không chỉ là một danh hiệu. Đó là quá trình nâng chất một điểm đến: từ hạ tầng, dịch vụ, sản phẩm, môi trường đến năng lực quản lý. Tà Xùa cần phát triển nhanh, nhưng không thể phát triển bằng mọi giá.

Tà Xùa đang có cơ hội để bứt phá trên bản đồ du lịch Sơn La và vùng Tây Bắc. Cơ hội ấy đến từ thiên nhiên, văn hóa, dòng khách và cả sự quan tâm của nhà đầu tư. Nhưng con đường trở thành khu du lịch cấp tỉnh sẽ chỉ bền vững khi người dân được đặt vào trung tâm, môi trường được gìn giữ và mỗi dự án đầu tư phải góp phần làm cho Tà Xùa đẹp hơn, đáng sống hơn, chứ không chỉ đông khách hơn.