Tác giả "Giấc mơ trưa" thắng kiện và những vấn đề về bản quyền số

Như đã đưa tin, sau 5 năm theo đuổi vụ kiện Công ty BH Media vì bị "đánh gậy bản quyền" đối với ca khúc Giấc mơ trưa do chính mình sáng tác và đầu tư sản xuất, nhạc sĩ Giáng Son đã được tòa án chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện. Hội đồng xét xử buộc Công ty BH Media chấm dứt hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đối với bản ghi âm ca khúc Giấc mơ trưa, đồng thời đăng lời xin lỗi công khai hai nhạc sĩ Giáng Son và Nguyễn Vĩnh Tiến trên ba tờ báo. Vụ việc đặt ra nhiều vấn đề đáng quan tâm về việc xác lập và bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan trên không gian mạng.

Năm 2021, nhạc sĩ Giáng Son đăng tải bản ghi gốc ca khúc Giấc mơ trưa do ca sĩ Khánh Linh thể hiện lên kênh YouTube cá nhân để lưu trữ tác phẩm. Ngay sau đó, hệ thống Content ID của YouTube phát cảnh báo vi phạm bản quyền liên quan đến BH Media. Theo hồ sơ vụ án, trước đó BH Media đã đưa một bản ghi khác của ca khúc này vào hệ thống nhận diện Content ID. Do trùng phần nhạc gốc, hệ thống tự động xác nhận và tạo cảnh báo đối với chính bản đăng tải của tác giả. Nữ nhạc sĩ cho rằng việc xác lập quyền quản lý bản ghi và kích hoạt Content ID khi chưa có sự đồng ý của tác giả đã ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tác giả, quyền liên quan cũng như quyền khai thác hợp pháp bản ghi âm Giấc mơ trưa trên môi trường số.

Theo luật sư Hứa Thị Lâm, khó khăn lớn nhất trong các vụ tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến Content ID là xác định chủ thể đã sử dụng công cụ này để thực hiện hành vi xâm phạm. Trên thực tế, việc chứng minh hành vi vi phạm là thách thức rất lớn đối với các chủ thể quyền, bởi Content ID là hệ thống vận hành ngầm trên nền tảng YouTube, nên chủ thể quyền không thể biết tác phẩm của mình đang bị xâm phạm.

Để đi đến kết quả hôm nay, nhạc sĩ Giáng Son đã kiên trì theo đuổi vụ kiện suốt 5 năm. Kết quả vụ kiện được kỳ vọng sẽ góp phần làm rõ hơn ranh giới giữa quyền tác giả và quyền liên quan trong môi trường số.

Nhạc sĩ Giáng Son cho biết, thời điểm xảy ra vụ việc, chị chưa hiểu rõ quy định của YouTube về bản quyền. Việc khởi kiện là hành trình rất áp lực và mệt mỏi, nhưng nhờ có sự đồng hành của Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) và các luật sư trong việc hỗ trợ thủ tục, án phí và pháp lý nên chị mới có thể kiên trì theo đuổi vụ kiện. Theo nữ nhạc sĩ, kết quả này giúp các nhạc sĩ yên tâm hơn để tiếp tục sáng tạo.

Đáng chú ý, đối với yêu cầu bồi thường thiệt hại tinh thần, nhạc sĩ Giáng Son đã tự nguyện rút lại. Theo luật sư, việc chứng minh thiệt hại trên môi trường số, đặc biệt khi liên quan đến hệ thống tự động và dữ liệu của nền tảng, là rất khó khăn. Vụ việc vì vậy cũng đặt ra nhiều vấn đề trong thu thập chứng cứ và xác minh thiệt hại về bản quyền trên môi trường số. Nếu không nhận được sự bồi thường tương xứng, sẽ rất ít người đủ thời gian, công sức và chi phí để theo đuổi một vụ kiện kéo dài suốt nhiều năm.