Tăng cường kiểm soát bệnh không lây nhiễm trong cộng đồng

VTV.vn - Bộ Y tế định hướng kiểm soát yếu tố nguy cơ, phát hiện sớm và quản lý bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng, trong đó y tế cơ sở giữ vai trò quan trọng.

Ảnh: CDC Hà Nội

Ảnh: CDC Hà Nội

Bệnh không lây nhiễm đang là một trong những thách thức lớn đối với công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện biến chứng do chủ quan, ngại đi khám hoặc chưa nhận diện được các yếu tố nguy cơ.

Các yếu tố như hút thuốc lá, sử dụng rượu bia, dinh dưỡng không hợp lý, thiếu hoạt động thể lực, thừa cân, béo phì, tăng huyết áp và rối loạn lipid máu có thể làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đái tháo đường và nhiều bệnh không lây nhiễm khác.

Theo Quyết định số 1983/QĐ-BYT ngày 1/7/2026 của Bộ Y tế về ban hành "Hướng dẫn kiểm soát yếu tố nguy cơ, người có yếu tố nguy cơ, người mắc bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng", công tác phòng, chống bệnh không lây nhiễm được triển khai theo hướng chủ động kiểm soát yếu tố nguy cơ, phát hiện sớm người có nguy cơ và quản lý người mắc bệnh ngay tại cộng đồng.

Hướng dẫn phân chia yếu tố nguy cơ thành nhiều nhóm, gồm yếu tố hành vi như hút thuốc lá, sử dụng rượu bia, dinh dưỡng không hợp lý, thiếu hoạt động thể lực; yếu tố chuyển hóa như tăng huyết áp, thừa cân, béo phì, tăng đường huyết và rối loạn lipid máu. Ngoài ra còn có các yếu tố liên quan đến môi trường, tuổi, giới, di truyền và tiền sử gia đình.

Việc nhận diện các yếu tố này từ sớm giúp người dân có cơ hội điều chỉnh hành vi, được tư vấn và theo dõi sức khỏe trước khi bệnh tiến triển hoặc xuất hiện biến chứng.

Trong đó, y tế cơ sở giữ vai trò trực tiếp và thường xuyên tại cộng đồng. Trạm Y tế là nơi gần người dân, có điều kiện nắm bắt tình hình sức khỏe, triển khai truyền thông giáo dục sức khỏe, tư vấn thay đổi hành vi, phát hiện sớm người có nguy cơ và phối hợp quản lý người mắc bệnh.

Việc phát hiện người có nguy cơ có thể được thực hiện thông qua kiểm tra sức khỏe, khám sàng lọc, khám sức khỏe định kỳ, khám sức khỏe người lao động, người cao tuổi và trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh. Các thông tin về tiền sử cá nhân, tiền sử gia đình, thói quen hút thuốc, sử dụng rượu bia, chế độ ăn uống, hoạt động thể lực cùng những chỉ số như chiều cao, cân nặng, huyết áp và kết quả xét nghiệm phù hợp là cơ sở để cán bộ y tế đánh giá nguy cơ, tư vấn và theo dõi.

Hoạt động sàng lọc không dừng lại ở việc đo huyết áp, cân nặng hay thực hiện xét nghiệm. Sau khi có kết quả, người dân cần được thông tin về tình trạng sức khỏe, tư vấn biện pháp giảm nguy cơ và theo dõi phù hợp. Những trường hợp có nguy cơ cao hoặc nghi ngờ mắc bệnh cần được chuyển đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo quy định. Kết quả phát hiện sớm được quản lý, liên thông với hồ sơ sức khỏe điện tử, phục vụ quá trình theo dõi lâu dài.

Để nâng cao năng lực triển khai tại tuyến cơ sở, CDC Hà Nội mới đây cho biết đã tổ chức tập huấn cho cán bộ chuyên trách phòng, chống bệnh không lây nhiễm tại các Trạm Y tế, điểm Trạm Y tế và phòng khám đa khoa trực thuộc. Nội dung tập huấn tập trung vào hoạt động dự phòng, phát hiện sớm tăng huyết áp, triển khai công tác phòng, chống bệnh không lây nhiễm và cập nhật các văn bản chỉ đạo mới của Bộ Y tế.

Với người đã có yếu tố nguy cơ, việc theo dõi cần được duy trì để đánh giá diễn biến sức khỏe và hiệu quả của các biện pháp can thiệp. Đối với người mắc bệnh không lây nhiễm, quản lý lâu dài cần gắn với tuân thủ điều trị, tái khám, điều chỉnh lối sống và phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.

Bên cạnh nỗ lực của ngành Y tế, mỗi người dân cần chủ động bảo vệ sức khỏe bằng cách duy trì chế độ ăn uống cân đối, tăng cường rau xanh, hạn chế muối, đường và chất béo; thường xuyên vận động, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia và quản lý căng thẳng. Khám sức khỏe định kỳ, tham gia sàng lọc phù hợp giúp phát hiện sớm các nguy cơ và bệnh lý tiềm ẩn. Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường và các bệnh mạn tính khác cần tuân thủ điều trị, không tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi phác đồ khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Bạn cần đăng nhập để thực hiện chức năng này!

Bình luận không đăng nhập

Bạn không thể gửi bình luận liên tục.
Xin hãy đợi 60 giây nữa.