Tăng tốc giải ngân đầu tư công

Đến hết ngày 6/8/2026, cả nước giải ngân được hơn 433 nghìn tỷ đồng vốn đầu tư công. Con số này tương đương với gần 43% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Đáng chú ý, trong tuần đầu tiên của tháng 8, kết quả giải ngân chỉ bằng 24% mức giải ngân của tuần trước, với số vốn giải ngân chỉ đạt hơn 8 nghìn tỷ đồng. Kết quả này chưa đáp ứng được kế hoạch đề ra.

Theo Bộ Xây dựng, sau 7 tháng, tình trạng khan hiếm nguồn vật liệu cùng với giá nhiên liệu, vật liệu tăng cao vẫn là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ thi công và giải ngân tại nhiều dự án giao thông.

Trữ lượng không thiếu nhưng nhiều dự án xây dựng hạ tầng hiện vẫn lâm cảnh không đủ nhu cầu vật liệu xây dựng. Đây là nghịch lý đã diễn ra nhiều năm, ở nhiều công trình dự án. Khan hiếm nguồn vật liệu cũng đã khiến ở nhiều thời điểm, giá các loại vật liệu tăng cao bất thường. Mỗi dự án kéo dài thời gian thi công, tăng chi phí không chỉ gây thiệt hại cho bản thân nhà thầu, mà còn khiến nhiều dự án bị chậm tiến độ và ảnh hưởng tới tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.

Giải bài toán thiếu vật liệu cho dự án trọng điểm

Nhiều tháng nay, mỏ đá của công ty Cổ phần LICOGI 13 luôn rơi vào tình trạng không đủ vật liệu để cung cấp cho các dự án. Đại diện đơn vị khai thác cho biết, không thể nâng sản lượng do bị khống chế về công suất. Việc mở rộng quy mô mỏ sẽ phải mất rất nhiều thời gian, do hồ sơ qua ít nhất 7 cơ quan, với quy trình như cấp cho một mỏ mới.

Ông Nguyễn Đức Nam, Giám đốc Chi nhánh, Công ty Cổ phần LICOGI 13 cho biết: "Liên quan đến phương án đầu tư, đánh giá tác động môi trường và các thủ tục khác, thời gian kéo dài từ 3-5 năm".

"Chúng tôi đề nghị với các mỏ nhóm 4 phải đáu giá, sau khi chủ đầu tư được công nhận đấu giá cũng được áp dụng trình tự lập hồ sơ giống như các mỏ theo Nghị quyết 66.4 của Chính phủ" - Ông Nguyễn Trường Tam, Phó Trưởng Phòng Địa chất và Khoáng sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa bày tỏ nguyện vọng.

Theo Nghị quyết số 66.4 năm 2025 của Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban cấp tỉnh, thành phố quyết định cho phép các mỏ tăng tối đa 50% công suất khai thác, miễn thủ tục lập chủ trương đầu tư, phê duyệt dự án, không phải lập lại đánh giá tác động môi trường. Nhờ vậy, trong hơn 3 tháng qua, tỉnh Thanh Hóa đã cấp được giấy phép khai thác, phê duyệt kết quả trúng đấu giá cho hàng chục mỏ khoảng sản.

Cơ chế được cởi mở đã tác động ngay đến nguồn cung của nhiều loại vật liệu, đặc biệt là đất san nền. Tuy nhiên, kết quả thực hiện giữa các địa phương vẫn chưa đồng đều do xảy ra tình trạng, nơi thừa vật liệu, nơi lại thiếu.

Phân tích về thực trạng trên, ông Phạm Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới cho biết: "Chủ quan ở đây là thủ tục trao đổi giữa các địa phương trong tổng thể kế hoạch quốc gia. Chúng ta chưa có sự linh hoạt chuyển từ nơi thừa sang nơi thiếu".

Khơi thông nguồn vật liệu, tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng và kiên quyết không lùi tiến độ nếu không có lý do khách quan, chính đáng. Đây là yêu cầu xuyên suốt đối với các dự án trọng điểm trong những tháng cuối năm. Bởi mỗi công trình hoàn thành đúng tiến độ không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công, mà còn mở rộng không gian phát triển, tăng cường kết nối vùng và tạo thêm động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Kỷ luật giải ngân đầu tư công

Kết thúc đợt mưa kéo dài, thời tiết đang dần khô hanh trở lại. Tất cả các mũi thi công tại dự án đường bộ cao tốc Tuyên Quang- Hà Giang tăng tốc trở lại. Bù đắp tiến độ do ảnh hưởng của thời tiết.

Chỉ huy thi công, Dự án đường bộ cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang, ông Vũ Ngọc Oanh chia sẻ: "Chúng tôi bây giờ phải tranh thủ những lúc không mưa, tăng ca tăng kíp và đẩy nhanh tốc độ thi công lên tới 150%."

Ông Trương Văn Dương, Tư vấn trưởng, Dự án đường bộ cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang cho biết thêm: "Toàn tuyến đã thực hiện được 82% giá trị hợp đồng, chúng tôi quyết tâm sẽ hoàn thành vào 31/10/2026".

Trong bối cảnh đầu tư công được kỳ vọng là một động lực tăng trưởng quan trọng. Do đó, mỗi đồng vốn chậm ra công trường không chỉ làm chậm một dự án, mà còn làm giảm hiệu ứng lan tỏa tới tăng trưởng. Để giữ nhịp giải ngân, tiến độ từng dự án phải được theo dõi sát theo tháng, thậm chí theo tuần; gắn trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả thực hiện.

Bà Dương Phương Hoa, Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Thái Nguyên chia sẻ: "Các chủ đầu tư phải báo cáo tiến độ giải ngân và tiến độ này phải đúng với cam kết được xây dựng từ đầu năm. Và đây cũng là cơ sở để chúng tôi đánh giá, xếp loại."

"Chúng tôi áp dụng rất nhiều giải pháp, trong đó, điều chuyển vốn là giải pháp chúng tôi phải tính đến. Chúng tôi sẽ phải điều chỉnh vốn ngay từ công trình có khối lượng thấp sang dự án có tiến độ nhanh để tránh lãng phí vốn." - Bà Vương Thị Bẩy, Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Phú Thọ đưa ra những giải pháp hiện đang được tỉnh áp dụng.

Tính đến đầu tháng 8 năm nay, cả nước vẫn còn 25 bộ, cơ quan trung ương và 12 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung cả nước. Trong đó, 4 bộ, cơ quan Trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 6% và chưa giải ngân. Với những đơn vị này, chính phủ yêu cầu bóc tách từng nguyên nhân để có hướng xử lý. Đặc biệt việc chấm điểm giải ngân theo KPI cũng đang được thí điểm từ tháng 7 đến tháng 9, với kết quả được cập nhật hằng tháng và đánh giá sâu theo quý. Đây sẽ là một trong những căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, cá nhân, qua đó tăng kỷ luật, trách nhiệm và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.

Chỉ còn hơn 5 tháng nữa, kỳ giải ngân vốn đầu tư công của năm 2026 sẽ kết thúc. Thời gian không còn nhiều nhưng vẫn còn hơn 50% vốn đầu tư công cần được giải ngân. Đây là nguồn vốn rất lớn và nếu không được giải ngân kịp thời và hiệu quả thì sẽ càng gây nhiều thách thức cho mục tiêu tăng 2 con số ngay trong giai đoạn này.