Tết người Mông ở Pa Phách Mộc Châu qua hành trình trải nghiệm của bố con Đậu

Đồng hành cùng bố con Trần Ba Duy trong ba tập đầu chương trình Cha con vạn dặm, khán giả có dịp khám phá một Tết Mông nguyên bản, nơi mỗi nghi lễ, món ăn và hoạt động đều mang chiều sâu văn hóa và sự gắn kết cộng đồng.

Không đến Pa Phách như một điểm đến trải nghiệm đơn thuần, bố con Trần Ba Duy bước vào bản làng người Mông với tâm thế của những người sống cùng đời sống bản địa một cách gần gũi nhất. Cha con vạn dặm lựa chọn đưa hai bố con đến Pa Phách đúng dịp Tết, thời điểm văn hóa và những nét văn hóa cộng đồng được bộc lộ rõ nét nhất. Ngày 30 Tết, khi Ba Duy và bé Đậu có mặt tại nhà trưởng bản, các gia đình người Mông đều đang chuẩn bị nghi lễ mổ lợn để mời tổ tiên về ăn Tết. Với Ba Duy, đó là cách anh mong con mình được chứng kiến và cảm nhận trọn vẹn một cái Tết khác, nơi những giá trị truyền thống hiện diện trong từng nghi lễ và sinh hoạt thường ngày.

Tại nhà trưởng bản Vàng A Lứ, Ba Duy và bé Đậu được chứng kiến trọn vẹn nghi lễ mang ý nghĩa tâm linh đặc biệt. Con lợn được đưa vào nhà, làm lễ và chế biến ngay trong ngày. Những phần đầu tiên, trang trọng nhất luôn dành để dâng cúng tổ tiên. Chỉ sau khi hoàn tất nghi lễ, gia đình và khách mới quây quần bên mâm cơm cuối năm.

Với người Mông, việc thờ cúng không đặt nặng hình thức. Lông gà được gắn lên lá bùa, dán lên bàn thờ để gọi thần linh, tổ tiên mang lại may mắn, sức khỏe, hạnh phúc, thành công trong năm mới. Cơm để ra bàn, rượu nếp được rót xuống đất như lời mời tổ tiên trở về. Đây là một phong tục truyền thống thiêng liêng, thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên và cầu mong một năm mới bình an, mưa thuận gió hòa.

Với bé Đậu, đây là lần đầu tiên được chứng kiến một cái Tết khác hoàn toàn với Tết quen thuộc nơi phố thị: “Mọi người đều sang để giúp đỡ nhau, không phải một nhà mà là nhiều nhà”. Chia sẻ với Đậu, Bố Duy ngoài niềm hào hứng còn là sự cảm kích trước lòng hiếu khách, tiếp đón niềm nở, nồng nhiệt như người nhà của bà con nơi đây.

Không khí Tết tiếp tục được nối dài trong trải nghiệm giã bánh dày. Đây là món bánh không thể thiếu trong dịp năm mới của người Mông, tượng trưng cho sự no đủ và đoàn kết. Gạo nếp sau khi được đồ chín sẽ được giã liên tục khi còn nóng, công việc đòi hỏi sức bền và sự phối hợp nhịp nhàng của nhiều người.

Tham gia sới giã bánh, bố con Đậu nhanh chóng nhận ra đây không phải trải nghiệm dễ dàng. Gạo vừa đổ ra phải giã liền tay, thay phiên nhau liên tục tranh thủ khi gạo còn nóng. Như vậy bánh mới dẻo và dễ giã. Trước nhịp chày dồn dập của trai bản, hai bố con vừa thở vừa cười trong sự cổ vũ nhiệt tình của mọi người. Đổi lại là những chiếc bánh dày dẻo thơm, thường được ăn cùng mật ong, mang hương vị rất riêng của Tết Mông.

Sáng mùng Một, Pa Phách bước vào hội xuân. Người dân diện trang phục truyền thống, tụ họp tại Nhà văn hóa bản để vui chơi và giao lưu. Bố con Đậu hòa mình vào các trò chơi dân gian như bổ cù, đẩy gậy, múa khèn. Những lần thi đấu không thành công lại trở thành tiếng cười rộn rã và trải nghiệm đáng nhớ bố Duy khi lần đầu hóa thân làm trai bản.

Ba tập đầu của Cha con vạn dặm không chỉ ghi lại hành trình trải nghiệm của bố con Đậu, mà còn mở ra bức tranh chân thực về Tết người Mông ở Pa Phách - Mộc Châu. Niềm vui lớn nhất của của Ba Duy là những giờ phút hai bố con được thả lỏng, được vui chơi với nhau không phải lo nghĩ gì về công việc. Bên cạnh việc hiểu thêm nhiều về bản sắc văn hóa các dân tộc Việt Nam thì có rất nhiều kỉ niệm với con trai, đó là điều quý giá mà Cha Con Vạn Dặm đã mang lại cho hai bố con trong chặng đầu của chuyến đi.

Tiếp tục đón xem series Bố con Đậu tại Mộc Châu phát sóng đến ngày 20/1, vào 7h10 từ thứ Ba đến Chủ nhật hàng tuần trên VTV3.