Thái Nguyên: Quyết tâm trả lại tên cho các anh hùng liệt sĩ trong Chiến dịch 500 ngày đêm

Mệnh lệnh từ trái tim và đạo lý "Uống nước nhớ nguồn"

Chiến dịch "500 ngày đêm" tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN không chỉ là một chỉ tiêu công tác chuyên môn mà là một nhiệm vụ chính trị mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

Chia sẻ về ý nghĩa của Chiến dịch, Đại tá Trần Viết Năng – Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Thái Nguyên cho biết: "Trước hết, tôi cho rằng Chiến dịch '500 ngày đêm' không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc, thể hiện trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, Quân đội đối với các anh hùng liệt sĩ và thân nhân các gia đình liệt sĩ. Mỗi phần mộ chưa xác định được danh tính đều mang theo khát vọng của gia đình sau nhiều năm chờ đợi; vì vậy, việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN không chỉ nhằm hoàn thành một chỉ tiêu công tác mà còn góp phần thực hiện trọn vẹn hơn đạo lý 'Uống nước nhớ nguồn', 'Đền ơn đáp nghĩa' của dân tộc".

Xuất phát từ yêu cầu cấp thiết đó, ngay sau khi Ban Chỉ đạo Quốc gia phát động, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Thái Nguyên đã chỉ đạo quyết liệt các cơ quan chức năng. Bộ CHQS tỉnh – với vai trò là Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo tỉnh – đã chủ động tham mưu ban hành đồng bộ hệ thống văn bản chỉ đạo chỉ đạo xuyên suốt: Kế hoạch số 81/KH-BCĐ tổ chức thực hiện Chiến dịch trên phạm vi toàn tỉnh. Kế hoạch số 82/KH-BCĐ lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin hài cốt liệt sĩ. Công văn số 1621-CV/TU của Tỉnh ủy đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính. Kế hoạch truyền thông của UBND tỉnh tạo sự thống nhất cao trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị.

Quán triệt nguyên tắc "6 rõ", Chìa khóa nâng cao hiệu quả triển khai

Để đảm bảo tiến độ và chất lượng chuyên môn, Bộ CHQS tỉnh Thái Nguyên quán triệt xuyên suốt nguyên tắc "6 rõ": Rõ người - Rõ việc - Rõ thời gian - Rõ trách nhiệm - Rõ sản phẩm - Rõ thẩm quyền.

Rõ người, rõ trách nhiệm, Ban Chỉ đạo tỉnh phân công cụ thể trách nhiệm tới từng cơ quan, đơn vị, thành viên và từng tổ chuyên môn. Xác định rõ cá nhân chủ trì, chịu trách nhiệm ở từng khâu: từ khảo sát, xác minh, khai quật, lấy mẫu sinh phẩm cho đến số hóa thông tin.

Rõ việc, Bộ CHQS tỉnh đã tổ chức khảo sát trực tiếp 82/82 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn với tổng số 5.112 phần mộ. Qua rà soát, lực lượng chức năng đã xác định 941 phần mộ chưa rõ thông tin tại 49 nghĩa trang thuộc 29 xã, phường cần lấy mẫu sinh phẩm để giám định ADN.

Lực lượng chuyên trách thành lập 03 tổ khai quật, lấy mẫu và số hóa thông tin (gồm 33 đồng chí); mỗi xã, phường thành lập 01 tổ bảo đảm an ninh, hậu cần (gồm 08 đồng chí).

Rà soát ngoài nghĩa trang phát 83.282 phiếu thu thập thông tin về liệt sĩ và mộ liệt sĩ đến từng hộ dân; tiếp nhận 48 phiếu có thông tin (trong đó 04 phiếu cần tiếp tục xác minh). Đồng thời, khảo sát và tiếp tục xác minh 30 điểm mộ ngoài nghĩa trang do nhân dân cung cấp, phấn đấu hoàn thành xác minh và quy tập trước tháng 4/2027.

Rõ thời gian, Ban Chỉ đạo tỉnh xây dựng lộ trình chi tiết cho từng nghĩa trang, phấn đấu hoàn thành lấy mẫu và số hóa thông tin 941 phần mộ trong tháng 9/2026. Tiếp tục xác minh, tìm kiếm, quy tập các hài cốt ngoài nghĩa trang theo kế hoạch đến tháng 4/2027.

Rõ sản phẩm và chất lượng, tỉnh Thái Nguyên quán triệt quan điểm không chạy theo thành tích, không đặt mục tiêu hoàn thành bằng mọi giá. Sản phẩm được đánh giá không chỉ bằng số lượng phần mộ khai quật mà là chất lượng mẫu sinh phẩm, độ chính xác của hồ sơ dữ liệu số hóa để phục vụ đối sánh ADN lâu dài.

Kết quả bước đầu và sự cẩn trọng trên từng mẫu sinh phẩm

Tính đến ngày 20/7/2026, công tác triển khai thu thập thông tin và lấy mẫu ADN phục vụ xác định danh tính liệt sĩ đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Cụ thể, lực lượng chức năng đã hoàn thành khảo sát 100% diện tích với 82/82 nghĩa trang trên địa bàn, quản lý tổng cộng 5.112 phần mộ. Qua đó, đã xác định được 941 phần mộ cần thực hiện lấy mẫu ADN (nằm rải rác tại 49 nghĩa trang thuộc 29 xã, phường).

Tính đến thời điểm hiện tại, đã có 376/941 phần mộ được tiến hành khai quật, thu thập được 99 mẫu sinh phẩm ADN đạt chuẩn kỹ thuật. Song song với đó, công tác thu thập mẫu ADN từ thân nhân liệt sĩ cũng đạt tỷ lệ rất cao với 3.919/4.007mẫu, đạt 97,8% kế hoạch. Ngoài ra, để rà soát và thu thập thông tin triệt để trong nhân dân, 83.282 phiếu thông tin đã được phát trực tiếp đến từng hộ gia đình trên địa bàn.

Thực tế công tác tại hiện trường gặp không ít thách thức: Hài cốt các liệt sĩ hy sinh từ thời chống Pháp đã phân hủy mạnh; nhiều nghĩa trang cải tạo qua nhiều thời kỳ làm thay đổi kết cấu mộ; địa bàn sau sáp nhập rộng, hồ sơ lưu trữ thiếu hụt và nhân chứng lịch sử ngày càng ít.

Do đó, Bộ CHQS tỉnh Thái Nguyên chỉ đạo tuân thủ nghiêm ngặt Quyết định số 1973/QĐ-BQP của Bộ Quốc phòng về quy trình "Lấy mẫu - Vận chuyển - Bàn giao - Bảo quản - Lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ". Tất cả các bước từ khai quật, chọn mẫu, lập hồ sơ, niêm phong đến số hóa đều diễn ra dưới sự giám sát chặt chẽ của các chuyên gia.

Sức mạnh của sự phối hợp liên ngành và truyền thông số

Xác định việc tìm kiếm và giám định ADN là công việc liên ngành có tính đặc thù cao, Ban Chỉ đạo tỉnh Thái Nguyên đã phân công nhiệm vụ cụ thể: Công an tỉnh thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ. Bộ CHQS tỉnh khai quật, lấy mẫu sinh phẩm, số hóa dữ liệu hài cốt. Sở Nội vụ rà soát, sao lục hồ sơ, tài liệu liên quan. Trung tâm Pháp y (Sở Y tế) bảo quản mẫu sinh phẩm đúng chuẩn kỹ thuật. Sở KH&CN và Báo chí, Truyền thông ứng dụng công nghệ số, đẩy mạnh truyền thông rộng rãi.

UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 238/KH-UBND về truyền thông số, cùng Công văn số 2474/BCH-CT của Bộ CHQS tỉnh nhằm lan tỏa mục đích, ý nghĩa nhân văn của Chiến dịch, vận động thân nhân tích cực cung cấp thông tin và tham gia lấy mẫu.

Đại tá Trần Viết Năng xúc động chia sẻ: "Tôi thường nhắc cán bộ, chiến sĩ trực tiếp làm nhiệm vụ rằng, phía sau mỗi mẫu ADN là sự chờ đợi của một gia đình; vì vậy không được phép chủ quan hay sơ suất ở bất kỳ công đoạn nào. Mỗi mẫu ADN được lấy thành công không chỉ là kết quả chuyên môn mà còn là thêm một cơ hội để trả lại tên cho một anh hùng liệt sĩ, góp phần xoa dịu nỗi đau chiến tranh còn kéo dài qua nhiều thế hệ".

Với sự đồng lòng của toàn hệ thống chính trị và Nhân dân, tỉnh Thái Nguyên tin tưởng Chiến dịch "500 ngày đêm" sẽ hoàn thành xuất sắc mục tiêu, khép lại những hành trình tìm kiếm đằng đẵng và nối dài đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" thiêng liêng của dân tộc.