Thăm làng cổ Việt Hải - Hành trình từ rừng xanh ra biển cả

Sâu trong vùng lõi của Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà có một lộ trình mà không nhiều người biết: xuyên qua Vườn Quốc gia Cát Bà để thăm làng cổ Việt Hải, rồi từ ngôi làng nhỏ ấy mở ra một vùng biển trong veo giữa lòng vịnh. Đó là hành trình hiếm hoi ở Việt Nam, nơi chỉ trong một ngày, du khách có thể đi từ rừng nguyên sinh, qua một ngôi làng cổ rồi ra biển cả.

Việt Hải nằm lọt thỏm trong một thung lũng, được bao bọc bởi núi đá vôi và biển. Muốn đến đây, du khách có thể đi tàu qua Vịnh Lan Hạ chỉ mất khoảng 40 phút. Nhưng những người yêu thiên nhiên thường chọn con đường dài hơn - trekking gần 12km xuyên Vườn Quốc gia Cát Bà.

Cung đường trekking đưa chúng tôi đi qua nhiều không gian khác nhau như những món quà bất ngờ của tạo hóa, từ cánh đồng Thài Lài đến Ao Lươn, Ao Ếch, lên đỉnh những ngọn núi hay bắt gặp một hang động... Chính sự thay đổi ấy khiến cung đường khoảng 12km không chỉ là một hành trình di chuyển, mà trở thành một cuộc khám phá bằng nhiều giác quan. Có đoạn chúng tôi có thể thoải mái bước đi giữa lối mòn xanh mát, nhưng cũng có lúc phải cúi người để vượt qua những bụi cây thấp, né những thân cây già chắn ngang lối đi. Có những đoạn cần bám vào vách đá để giữ thăng bằng, có đoạn phải leo qua những phần đường dốc và gồ ghề.

Đồng hành cùng chúng tôi là Hoàng Lâm và Gia Long, hai hướng dẫn viên của Phòng Di sản, Sinh quyển và Du lịch sinh thái - Vườn Quốc gia Cát Bà. Suốt hành trình, cứ gặp một loài cây đặc hữu hay dấu vết của động vật hoang dã, các anh lại dừng chân kể chuyện với sự háo hức và niềm tin yêu vào những giá trị của vườn quốc gia nơi mình đang được làm việc và cống hiến. Đó là một hệ sinh thái đã hình thành qua hàng triệu năm và đã được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới.

Cũng từ tình yêu công việc của mình, Hoàng Lâm đã tự học quay và dựng video để lan tỏa vẻ đẹp của Cát Bà lên mạng xã hội. "Đó không phải chuyên môn của mình, nhưng mình muốn nhiều người biết rằng Cát Bà không chỉ có bãi biển, mà còn có những cung trekking rất đẹp, có rừng nguyên sinh và rất nhiều điều đáng để khám phá", Lâm chia sẻ.

Sau gần 5 giờ trekking, chúng tôi đã đến được ngôi làng nằm sâu trong rừng với chỉ khoảng 70 hộ dân sinh sống. Mâm cơm tại một hộ dân đã được chuẩn bị với những món ăn từ nguyên liệu địa phương như gà rang gừng, gà luộc, canh cá, cá khô rán giòn, rau cải luộc... Sau hành trình băng rừng, bữa cơm trở nên ngon hơn bởi mỗi món ăn đều mang hương vị của vùng đất mà chúng tôi vừa đi qua.

Việt Hải đón khách gần như quanh năm, trong đó khách quốc tế chiếm tỷ lệ lớn hơn khách nội địa. Nhiều du khách nước ngoài lựa chọn lưu trú một hoặc vài đêm để có thời gian trekking, đạp xe, khám phá làng và tận hưởng không gian yên tĩnh. Họ không đến để đi thật nhiều điểm trong một ngày, mà tìm kiếm một không gian để được sống chậm, gần gũi với thiên nhiên và đời sống bản địa. Đặc biệt, khi leo thêm 2km lên đỉnh Hải Quân, du khách có thể ngắm toàn cảnh vịnh Hạ Long từ trên cao.

Nếu buổi sáng là hành trình xuyên rừng, thì buổi chiều lại là một Cát Bà rất khác. Chúng tôi di chuyển bằng xe điện ra bến tàu, sau đó tàu rời bến, lướt nhẹ trên mặt nước xanh ngọc của Vịnh Lan Hạ. Những dãy núi đá vôi nhấp nhô hiện ra giữa biển, phản chiếu xuống mặt nước phẳng lặng. Gió biển mang theo vị mặn đặc trưng xua tan cái nóng của buổi trưa, khép lại hành trình băng rừng bằng cảm giác khoan khoái giữa không gian khoáng đạt.

Trong hành trình trở về, chúng tôi ghé thăm Trạm Kiểm lâm Việt Hải nằm giữa mênh mông sóng nước - nơi các cán bộ kiểm lâm ngày đêm thực hiện nhiệm vụ tuần tra, bảo vệ rừng, bảo vệ hệ sinh thái biển và giám sát các hoạt động trong khu vực Vườn Quốc gia. Qua câu chuyện của các anh, chúng tôi phần nào hiểu hơn những vất vả thầm lặng phía sau công việc bám rừng, bám biển.

Có lẽ, không nhiều vườn quốc gia ở Việt Nam mang đến một trải nghiệm liền mạch như Cát Bà. Chỉ trong một ngày, chúng tôi có thể bước dưới tán rừng nguyên sinh, băng qua những vách đá, lắng nghe tiếng chim giữa đại ngàn, rồi vài giờ sau lại hòa mình vào làn nước mát giữa Vịnh Lan Hạ. Du khách có thể chèo kayak, tắm biển trước vẻ hùng vĩ, choáng ngợp của những vách đá - nơi loài voọc Cát Bà - một trong những loài linh trưởng quý hiếm thuộc nhóm có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất thế giới - vẫn đang sinh sống.

Theo anh Đoàn Thanh Sơn, Trưởng phòng Di sản, Sinh quyển và Du lịch sinh thái, Vườn Quốc gia Cát Bà, chính sự gắn kết giữa rừng, biển và cộng đồng dân cư đã tạo nên giá trị đặc biệt của quần đảo Cát Bà. Tuy nhiên, đây cũng là một hệ sinh thái đòi hỏi việc phát triển du lịch phải luôn đặt trong mối quan hệ hài hòa với bảo tồn. Đó là con đường tất yếu để gìn giữ một di sản.

Trong bối cảnh nhiều điểm đến đang chịu áp lực từ phát triển du lịch đại trà, Việt Hải cho thấy một hướng đi khác. Khi người dân được hưởng lợi từ du lịch cộng đồng, họ có thêm động lực để giữ gìn cảnh quan, bảo vệ môi trường và phát huy những giá trị văn hóa đã làm nên bản sắc của ngôi làng. Còn với du khách, hành trình ấy cũng là lời nhắc rằng, khám phá thiên nhiên không chỉ là chinh phục một cung đường hay check-in một điểm đến, mà còn là học cách đi chậm hơn, tiêu dùng có trách nhiệm hơn và tôn trọng không gian sống của cộng đồng địa phương.

Chuyến đi khép lại khi con tàu đưa chúng tôi rời Vịnh Lan Hạ để trở về đất liền. Phía sau là Việt Hải vẫn bình yên giữa màu xanh của núi rừng. Điều còn đọng trong trái tim chúng tôi là cảm giác hạnh phúc khi đi qua một nơi mà thiên nhiên và con người vẫn tìm được tiếng nói chung. Có lẽ, đó cũng là giá trị lớn nhất mà Cát Bà mang lại.