Thanh Âm đất Việt: Lắng nghe nhịp sống làng gốm Bát Tràng

VTV.vn - Chương trình mang chủ đề "Thanh Âm gốm sứ" mở ra hành trình khám phá Bát Tràng bằng một góc nhìn mới, kết nối giá trị nghề truyền thống với sáng tạo âm nhạc đương đại.

Có những làng nghề được nhớ đến qua dáng hình sản phẩm, cũng có những làng nghề lưu dấu trong ký ức văn hóa của nhiều thế hệ. Với Bát Tràng, đó là câu chuyện về đất, nước, lửa và những đôi bàn tay bền bỉ đã tạo nên thương hiệu gốm nổi tiếng. Đến với chương trình Thanh âm Đất Việt  với chủ đề  "Thanh Âm gốm sứ", khán giả không chỉ được tìm hiểu về lịch sử và kỹ thuật làm gốm mà còn có cơ hội lắng nghe nhịp sống làng nghề qua một ngôn ngữ nghệ thuật đặc biệt: âm nhạc.

Đồng hành cùng MC Quang Anh trong chương trình lần này này là ca sĩ Ngọc Khuê và nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc Huy Ngô. Từ những con ngõ nhỏ, không gian xưởng nghề đến cuộc gặp gỡ với Nghệ nhân Ưu tú Tô Thanh Sơn, chương trình từng bước đưa khán giả khám phá những giá trị văn hóa được gìn giữ và tiếp nối qua nhiều thế hệ.

Khám phá câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm gốm

Mở đầu bằng câu ca quen thuộc "Trên trời có đám mây xanh…", chương trình gợi nhắc đến danh tiếng của gạch Bát Tràng trong đời sống người Việt. Từ chất liệu dân gian gần gũi ấy, hành trình khám phá được mở rộng sang câu chuyện về lịch sử, kỹ thuật và những giá trị làm nên bản sắc của làng gốm.

Tại không gian làm nghề, Nghệ nhân Ưu tú Tô Thanh Sơn chia sẻ về những nét đặc trưng của gốm Bát Tràng, kinh nghiệm nghiên cứu men gốm và hành trình sáng tạo, gìn giữ nghề truyền thống. Câu chuyện về tác phẩm chóe gốm men trà "Dâng Hiến", hoàn thành năm 2008 để dâng tặng Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội và xác lập kỷ lục độc bản Việt Nam năm 2018, là một điểm nhấn cho thấy sự kết hợp giữa kỹ thuật thủ công, tư duy sáng tạo và tâm huyết của người nghệ nhân.

Thanh Âm đất Việt: Lắng nghe nhịp sống làng gốm Bát Tràng - Ảnh 1.

MC Quang Anh cùng hai nghệ sĩ Ngọc Khuê và Huy Ngô trong hành trình thăm làng gốm Bát Tràng

Một điểm dừng đáng chú ý khác là lò bầu cổ còn lại tại Bát Tràng. Qua lời giới thiệu của nghệ nhân, khán giả có thêm hình dung về kỹ thuật nung truyền thống, cách người thợ sắp xếp sản phẩm, kiểm soát nhiệt độ và gửi gắm kinh nghiệm vào từng mẻ gốm. Nếu đất là điểm khởi đầu của hành trình sáng tạo thì lửa chính là thử thách quyết định độ bền và vẻ đẹp của thành phẩm.

Thanh Âm đất Việt: Lắng nghe nhịp sống làng gốm Bát Tràng - Ảnh 2.

Lò bầu cổ tại làng gốm Bát

Không chỉ quan sát, Ngọc Khuê và Huy Ngô còn trực tiếp trải nghiệm tạo hình trên bàn xoay dưới sự hướng dẫn của một nghệ nhân trẻ. Những thao tác tưởng chừng đơn giản như đặt đất vào tâm bàn xoay, giữ trục hay điều chỉnh lực tay lại đòi hỏi sự khéo léo và tập trung. Trải nghiệm này giúp hai khách mời cảm nhận rõ hơn sự công phu của nghề, đồng thời đưa khán giả đến gần với công việc thường ngày của những người thợ gốm.

Khi thanh âm làng nghề trở thành chất liệu âm nhạc

Điểm nhấn tạo nên màu sắc riêng của "Thanh Âm gốm sứ" là cách kết nối nghề thủ công với sáng tạo âm nhạc. Thay vì chỉ sử dụng âm nhạc làm nền cho hình ảnh, chương trình lựa chọn chính những âm thanh thực tế tại làng nghề làm chất liệu cho bản phối.

Dưới góc nhìn của một nhà sản xuất âm nhạc, Huy Ngô chú ý đến những âm thanh tưởng như rất đỗi quen thuộc: tiếng nước, tiếng nhào đất, tiếng bàn xoay chuyển động, tiếng dụng cụ chạm vào gốm và tiếng gõ trên những sản phẩm đã hoàn thiện. Mỗi âm thanh mang một sắc thái riêng, phản ánh nhịp điệu lao động và không gian sống của làng nghề.

Thử thách "Bắt nhịp gốm sứ" mang đến những khoảnh khắc tương tác thú vị. Từ tiếng gõ trên các sản phẩm gốm, Huy Ngô thử sắp xếp thành một nhịp điệu, còn Ngọc Khuê ứng tác hai câu hát ngẫu hứng. Những vật dụng vốn được nhìn nhận chủ yếu ở giá trị tạo hình và công năng sử dụng nay được khám phá dưới một góc độ khác: khả năng tạo nên âm thanh và khơi gợi cảm hứng nghệ thuật.

Thanh Âm đất Việt: Lắng nghe nhịp sống làng gốm Bát Tràng - Ảnh 3.

Hành trình khép lại bằng ca khúc "Giọt sương bay lên", sáng tác của nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến, qua phần thể hiện của Ngọc Khuê, với phần phối khí của Huy Ngô. Được ghi hình tại sân thượng Bảo tàng Gốm sứ Bát Tràng, tiết mục là sự kết nối giữa âm nhạc và không gian văn hóa làng nghề. Những thanh âm thực tế được lồng ghép vào bản phối, góp phần tạo nên màu sắc riêng và gợi lại hành trình trải nghiệm mà chương trình đã dẫn dắt khán giả đi qua.

Để nghề xưa tiếp tục có người nối nghề

Không chỉ tôn vinh những giá trị đã được hình thành trong quá khứ, "Thanh âm gốm sứ" còn dành sự quan tâm đến thế hệ trẻ đang tiếp nối nghề gốm tại Bát Tràng. Qua cuộc trò chuyện với người thợ trẻ, chương trình đặt ra những vấn đề thiết thực: làm thế nào để người trẻ tìm thấy cơ hội phát triển với nghề truyền thống; làm thế nào để đổi mới mẫu mã, mở rộng hoạt động trải nghiệm và ứng dụng nền tảng số mà không đánh mất bản sắc riêng?

Qua chia sẻ của Nghệ nhân Ưu tú Tô Thanh Sơn, vai trò của việc truyền dạy kinh nghiệm, trao truyền kỹ thuật và khơi dậy tình yêu nghề cho thế hệ kế tiếp được nhấn mạnh. Bởi phía sau một sản phẩm gốm hoàn chỉnh không chỉ là đôi bàn tay khéo léo mà còn là tri thức về chất liệu, kinh nghiệm xử lý đất, hiểu biết về men và sự kiên trì được tích lũy qua năm tháng.

Thanh Âm đất Việt: Lắng nghe nhịp sống làng gốm Bát Tràng - Ảnh 4.

Với thời lượng 15 phút, "Thanh âm gốm sứ" lựa chọn cách kể chuyện kết hợp giữa trải nghiệm, trò chuyện và trình diễn âm nhạc để đưa khán giả đến gần hơn với văn hóa Bát Tràng. Sự tham gia của các nghệ sĩ không chỉ tạo thêm màu sắc giải trí mà còn mở ra cách tiếp cận mới đối với di sản, đặc biệt là với công chúng trẻ.

Từ đất thành gốm, từ thanh âm thành giai điệu, chương trình gửi gắm thông điệp: di sản chỉ thực sự sống khi có người gìn giữ, người học hỏi và những cách kể mới để giá trị truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay.

Bạn cần đăng nhập để thực hiện chức năng này!

Bình luận không đăng nhập

Bạn không thể gửi bình luận liên tục.
Xin hãy đợi 60 giây nữa.