Thanh Hóa chủ động nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai trước diễn biến thời tiết cực đoan

Trên cơ sở đánh giá toàn diện thực trạng thiên tai và các yếu tố rủi ro, tỉnh xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026-2030 theo hướng chủ động, hiện đại, nâng cao năng lực dự báo, khả năng chống chịu của hạ tầng và cộng đồng.

Thiên tai diễn biến cực đoan, áp lực ngày càng lớn

Thanh Hóa là một trong số ít địa phương chịu tác động của hầu hết các loại hình thiên tai ở Việt Nam nhờ địa hình trải dài từ miền núi đến ven biển. Giai đoạn 2017-2025, thiên tai gây thiệt hại khoảng 15.450 tỷ đồng. Diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ ứng phó sang chủ động quản trị rủi ro thiên tai.

Riêng năm 2025, Thanh Hóa ghi nhận 40 đợt thiên tai, trong đó mưa lớn do hoàn lưu bão số 10 gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng với 15 người chết, hơn 43.000 ha lúa bị ảnh hưởng và tổng thiệt hại khoảng 4.090 tỷ đồng. Sáu tháng đầu năm 2026 tiếp tục xảy ra 18 đợt thiên tai, gây thiệt hại khoảng 101 tỷ đồng, cho thấy nguy cơ thiên tai vẫn ở mức cao.

Không chỉ gây thiệt hại trực tiếp, thiên tai còn tạo áp lực lớn đối với hệ thống hạ tầng và đời sống dân cư. Toàn tỉnh hiện có hơn 111.000 hộ dân, tương đương trên 426.000 người, sinh sống tại khu vực có nguy cơ chịu ảnh hưởng của thiên tai. Thanh Hóa đồng thời xác định 47 trọng điểm đê điều xung yếu và 58 hồ chứa chưa bảo đảm an toàn để ưu tiên bố trí lực lượng, vật tư và phương án bảo vệ trong mùa mưa bão.

Chủ động chuẩn bị từ sớm, từ xa

Từ đánh giá các nguy cơ thiên tai, Thanh Hóa tập trung chuẩn bị nguồn lực theo phương châm "4 tại chỗ". Hệ thống chỉ huy phòng thủ dân sự và phòng, chống thiên tai được kiện toàn; các phương án ứng phó theo từng loại hình thiên tai, từng cấp độ rủi ro được cập nhật thường xuyên. Đồng thời, tỉnh tăng cường rà soát các khu vực có nguy cơ ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất; kiểm tra, đánh giá an toàn các trọng điểm đê điều, hồ chứa, công trình thủy lợi và các công trình xung yếu trước mùa mưa bão nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các nguy cơ mất an toàn. Trên cơ sở các phương án đã được cập nhật, tỉnh xây dựng phương án huy động hơn 129.000 người tham gia phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn; đồng thời hiệp đồng với Quân khu 4 để sẵn sàng tăng cường gần 2.000 cán bộ, chiến sĩ khi cần thiết.

Song song với chuẩn bị lực lượng, tỉnh chủ động dự trữ vật tư, phương tiện cứu hộ, cứu nạn; xây dựng phương án sơ tán dân tại các khu vực có nguy cơ cao; bảo đảm an toàn hệ thống đê điều, hồ chứa, công trình thủy lợi, giao thông, điện lực, thông tin liên lạc và y tế. Đối với các địa bàn có nguy cơ bị chia cắt khi xảy ra mưa lũ, địa phương xây dựng phương án dự trữ lương thực, nhu yếu phẩm, thuốc men và bảo đảm thông tin liên lạc để duy trì hoạt động ứng cứu trong mọi tình huống. Công tác tập huấn, diễn tập và tuyên truyền tiếp tục được duy trì nhằm nâng cao năng lực của lực lượng tại chỗ và cộng đồng.

Hướng tới quản trị rủi ro thiên tai hiện đại, nâng cao khả năng chống chịu

Trên cơ sở đánh giá thực tiễn thiên tai và những hạn chế trong năng lực chống chịu hiện nay, Kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026-2030 xác định chuyển từ tư duy ứng phó sang quản trị rủi ro là định hướng xuyên suốt. Theo đó, công tác phòng, chống thiên tai không chỉ tập trung xử lý khi sự cố xảy ra mà hướng đến nâng cao năng lực dự báo, phòng ngừa từ sớm, giảm thiểu thiệt hại và tăng khả năng chống chịu của cộng đồng, hạ tầng và nền kinh tế trước các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Theo Kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026-2030, tỉnh định hướng xây dựng hệ thống quản trị rủi ro thiên tai hiện đại trên nền tảng chuyển đổi số. Tỉnh sẽ hoàn thiện cơ sở dữ liệu, tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin và từng bước ứng dụng AI, UAV, GIS cùng các nền tảng số trong giám sát, dự báo, cảnh báo sớm và hỗ trợ chỉ huy, điều hành. Việc ứng dụng khoa học, công nghệ không chỉ góp phần nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo sớm mà còn hỗ trợ chỉ huy, điều hành và ra quyết định trong các tình huống thiên tai.

Cùng với chuyển đổi số, tỉnh tiếp tục ưu tiên đầu tư nâng cấp hệ thống đê điều, hồ chứa, công trình thủy lợi, khu neo đậu tránh trú bão và các công trình hạ tầng thiết yếu; xử lý các điểm xung yếu, khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở đất; rà soát, sắp xếp dân cư vùng nguy hiểm; bảo vệ, phục hồi rừng đầu nguồn và lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào quy hoạch phát triển nhằm nâng cao khả năng chống chịu và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây được xác định là nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao khả năng chống chịu của hạ tầng trước tác động ngày càng lớn của biến đổi khí hậu.

Bên cạnh đầu tư hạ tầng, tỉnh tiếp tục củng cố lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã; tăng cường đào tạo, tập huấn, diễn tập theo phương châm "4 tại chỗ"; nâng cao nhận thức, kỹ năng phòng tránh thiên tai cho cộng đồng; huy động hiệu quả các nguồn lực đầu tư và lồng ghép yêu cầu phòng, chống thiên tai vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội nhằm hạn chế phát sinh rủi ro trong quá trình phát triển.

Thông qua các nhóm nhiệm vụ của Kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026-2030, Thanh Hóa hướng tới xây dựng hệ thống phòng, chống thiên tai theo hướng chủ động, hiện đại, lấy phòng ngừa là trọng tâm. Việc nâng cao năng lực dự báo, ứng dụng khoa học, công nghệ, đầu tư hạ tầng, huy động hiệu quả các nguồn lực và tăng khả năng chống chịu của cộng đồng được kỳ vọng sẽ góp phần giảm thiểu thiệt hại, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu và bảo đảm phát triển bền vững.