Thanh Hóa tăng tốc giải ngân đầu tư công, siết trách nhiệm thực thi

Thanh Hóa hiện là một trong những địa phương có quy mô kinh tế lớn và tốc độ tăng trưởng cao của khu vực Bắc Trung Bộ. Quý I/2026, GRDP của tỉnh tăng 9,14%, thuộc nhóm dẫn đầu toàn vùng. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 30.780 tỷ đồng, tiếp tục duy trì quy mô cao, cho thấy dòng vốn vào nền kinh tế vẫn được bảo đảm. Trong bức tranh đó, đầu tư công giữ vai trò quan trọng trong hoàn thiện hạ tầng, mở rộng không gian phát triển và tạo lực lan tỏa tới các khu vực kinh tế.

Năm 2026, Thanh Hóa được giao quản lý, sử dụng hơn 13.702 tỷ đồng vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước; trong đó hơn 13.503 tỷ đồng do Thủ tướng Chính phủ giao. Ngay từ cuối năm 2025, tỉnh đã chủ động phân bổ hơn 12.060 tỷ đồng cho các chủ đầu tư, tạo điều kiện triển khai dự án từ sớm.

Tuy nhiên, tiến độ giải ngân trong những tháng đầu năm chưa đạt kỳ vọng. Đến ngày 15/3/2026, giá trị giải ngân mới đạt 750,9 tỷ đồng, tương đương 5,48% kế hoạch. Đến ngày 25/3, con số này tăng lên hơn 2.041 tỷ đồng, đạt gần 17% kế hoạch vốn đã phân bổ. Mức cải thiện là rõ, nhưng vẫn thấp so với yêu cầu điều hành trong năm tăng tốc.

Đáng chú ý, sự chênh lệch giữa các chủ đầu tư ở mức lớn. Một số đơn vị chưa thực hiện giải ngân, trong khi nhiều ban quản lý dự án được giao vốn lớn lại có tỷ lệ rất thấp: Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp đạt 0,04%; Ban quản lý dự án Nghi Sơn đạt 0,13%; Ban quản lý các công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn đạt 1,4%. Những con số này cho thấy rõ, "nút thắt" không nằm ở nguồn vốn, mà nằm ở năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm của các chủ thể liên quan.

Nguyên nhân của tình trạng chậm giải ngân xuất phát từ cả yếu tố khách quan và chủ quan. Việc sắp xếp, kiện toàn các ban quản lý dự án khiến tiến độ giao vốn bị chậm, đến đầu tháng 3/2026 mới hoàn tất, làm gián đoạn quá trình triển khai.

Cùng với đó, công tác giải phóng mặt bằng, chuẩn bị đầu tư ở một số dự án còn kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công. Yếu tố thị trường cũng tạo thêm áp lực khi giá xăng, dầu biến động kéo theo giá vật liệu xây dựng như cát, đá, đất san nền, nhựa đường tăng. Dù nguồn cung xi măng, sắt thép cơ bản ổn định, nhưng mặt bằng giá tăng vẫn tác động đến chi phí và tiến độ dự án.

Ở chiều ngược lại, một bộ phận chủ đầu tư, nhà thầu và đơn vị tư vấn chưa thực sự chủ động, thiếu linh hoạt trong tổ chức thi công, dẫn đến tình trạng triển khai cầm chừng. Đây là yếu tố mang tính chủ quan, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân và cần được xử lý dứt điểm.

Trước thực trạng trên, Thanh Hóa đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy giải ngân. UBND tỉnh và Chủ tịch UBND tỉnh liên tục ban hành văn bản chỉ đạo, tổ chức giao ban, làm việc trực tiếp với các chủ đầu tư để rà soát tiến độ, tháo gỡ khó khăn.

Đặc biệt, tỉnh đã thành lập 4 tổ công tác chuyên trách nhằm kiểm tra, đôn đốc và xử lý vướng mắc tại từng dự án. Các sở, ngành được giao nhiệm vụ cụ thể: theo dõi, cập nhật và công bố giá vật liệu xây dựng sát thực tế; kiểm soát thị trường xăng dầu; đẩy nhanh giải phóng mặt bằng; tăng cường quản lý khai thác khoáng sản phục vụ xây dựng. Đây là những giải pháp trực tiếp vào các "điểm nghẽn" đang cản trở tiến độ.

Cùng với đó, tỉnh thực hiện điều hành linh hoạt kế hoạch vốn, điều chuyển vốn từ các dự án chậm tiến độ sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn. Cách làm này không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, mà còn tạo áp lực buộc các chủ đầu tư phải nâng cao năng lực thực thi.

Quan điểm điều hành được xác định rõ: lấy tiến độ giải ngân làm thước đo năng lực thực thi, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả cụ thể của từng dự án. Đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy "phân bổ vốn" sang "thực thi hiệu quả", nhưng hiệu quả đến đâu sẽ phụ thuộc vào mức độ thực thi kỷ luật trong thực tế.

Năm 2026, Thanh Hóa đặt mục tiêu giải ngân đạt 100% kế hoạch vốn đầu tư công. Để đạt mục tiêu này, tỉnh tiếp tục tập trung tháo gỡ các "điểm nghẽn" về giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư và nguồn vật liệu; rút ngắn thời gian thẩm định, phê duyệt dự án; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý, giám sát và điều hành.

Trong bối cảnh đầu tư công tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng, việc đẩy nhanh giải ngân không chỉ nhằm hoàn thành kế hoạch, mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa tới toàn bộ nền kinh tế – từ hạ tầng, sản xuất đến thu hút đầu tư và phát triển doanh nghiệp.

Đầu tư công chỉ phát huy hiệu quả khi đi kèm với kỷ luật thực thi. Nếu không xử lý dứt điểm những điểm nghẽn ở khâu tổ chức và trách nhiệm, mục tiêu giải ngân 100% sẽ khó chuyển hóa thành kết quả thực chất. Ngược lại, khi kỷ luật được siết chặt, mỗi đồng vốn giải ngân sẽ trở thành động lực tăng trưởng cụ thể, góp phần đưa Thanh Hóa bứt tốc trong năm 2026.