Thành phố Hồ Chí Minh quyết tâm hoàn thành 187km đường sắt đô thị vào năm 2030

Sau hơn một năm vận hành chính thức tuyến Metro Bến Thành - Suối Tiên với công suất bình quân ấn tượng hơn 55.000 lượt khách mỗi ngày, Thành phố Hồ Chí Minh đã sẵn sàng cho một cuộc chuyển mình toàn diện về hạ tầng giao thông. Theo Nghị quyết của Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh vừa ban hành về thí điểm các cơ chế đặc thù, hệ thống đường sắt đô thị sẽ được xây dựng hiện đại, đồng bộ nhằm giữ vai trò trụ cột của vận tải hành khách công cộng.

Lộ trình phát triển được xác lập với những con số cụ thể về năng lực vận tải. Theo đó, ngành giao thông thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, đường sắt đô thị sẽ đảm nhận khoảng 20-30% nhu cầu đi lại của người dân. Tỷ lệ này được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, đạt mức 35-50% vào năm 2035 và tiến tới phủ kín 50-60% nhu cầu vận chuyển vào năm 2045.

Trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ triển khai đồng loạt nhiều dự án trọng điểm để hoàn thành thêm 5 tuyến mới, nâng tổng chiều dài mạng lưới lên 187km. Các dự án này sẽ được thực hiện kết hợp chặt chẽ với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Danh mục ưu tiên đầu tư trong giai đoạn này bao gồm tuyến Metro số 2 kết nối từ Tham Lương qua Bến Thành đến Thủ Thiêm, dự án Metro số 1 kéo dài từ Suối Tiên đến Thành phố mới Bình Dương và giai đoạn một của tuyến Metro số 6 nối sân bay Tân Sơn Nhất với Phú Hữu. Bên cạnh đó, hai tuyến đường sắt kết nối liên vùng quan trọng là Thủ Thiêm - Long Thành và Bến Thành - Cần Giờ cũng nằm trong kế hoạch triển khai gấp rút.

Tầm nhìn dài hạn đến năm 2035 cho thấy sự bứt phá khi thành phố dự kiến hoàn thành thêm 8 tuyến tàu điện với tổng chiều dài 275km, đưa mạng lưới lên quy mô 462km. Đến năm 2045, hệ thống sẽ được mở rộng thêm 5 tuyến khác để đạt mốc 700km, tạo thành mạng lưới bao phủ rộng khắp địa bàn và tăng cường khả năng kết nối liên vùng.

Để đạt được những mục tiêu đầy tham vọng này, Thành phố Hồ Chí Minh xác định sẽ tận dụng tối đa các cơ chế và chính sách đặc thù nhằm lược bớt thủ tục hành chính, qua đó đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án. Thành phố cũng tập trung rà soát và cập nhật quy hoạch mạng lưới phù hợp với thực tế phát triển. Về phương diện tài chính, đô thị lớn nhất nước định hướng huy động đa dạng các nguồn lực, trong đó ngân sách nhà nước từ kế hoạch đầu tư công trung hạn sẽ giữ vai trò dẫn dắt, kích hoạt dòng vốn đầu tư từ khu vực tư nhân. Đồng thời, thành phố sẽ chú trọng đổi mới mô hình quản lý, vận hành và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cũng như công nghệ công nghiệp đường sắt.

Hiện tại, sau khi tuyến Metro Bến Thành - Suối Tiên dài gần 20km kết nối trung tâm về cửa ngõ phía Đông đi vào hoạt động ổn định, Thành phố Hồ Chí Minh đang tích cực chuẩn bị khởi công đoạn Bến Thành - Tham Lương thuộc tuyến Metro số 2 với chiều dài hơn 11km. Đây được xem là dự án tiền đề áp dụng các chính sách đặc thù để rút kinh nghiệm và tạo đà cho việc triển khai các tuyến đường sắt đô thị tiếp theo trong tương lai gần.