Tháo gỡ "nút thắt" thủ tục kiểm tra an toàn thực phẩm tại cửa khẩu ở Tây Ninh

Trước kiến đề nghị của UBND tỉnh Tây Ninh về xử lý khó khăn, vướng mắc trong thực hiện thủ tục kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm theo Nghị định số 46, ngày 31/1, Văn phòng Chính phủ có văn bản gửi Bộ trưởng Bộ Y tế, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ trưởng Bộ Tài chính, Bộ trưởng Bộ Công Thương và Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh, thông báo ý kiến của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long về việc xử lý kiến nghị tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và hướng dẫn thực hiện Nghị định số 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm.

Văn bản này cho biết liên quan đề nghị của UBND tỉnh Tây Ninh về xử lý khó khăn, vướng mắc trong thực hiện thủ tục kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm theo Nghị định số 46, Phó thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long yêu cầu Bộ Y tế - Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền khẩn trương phối hợp chặt chẽ, kiểm tra, xử lý ngay kiến nghị của UBND tỉnh Tây Ninh theo quy định.

Đồng thời, các bộ chỉ đạo, hướng dẫn UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, các cơ quan liên quan, kịp thời xử lý những khó khăn, vướng mắc, bảo đảm triển khai thực hiện Nghị định số 46 hiệu quả, đúng quy định.

Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, UBND tỉnh Tây Ninh và các cơ quan liên quan tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tình hình, kết quả xử lý trước 12 giờ ngày 1/2/2026.

Cùng ngày, Cục Hải quan (Bộ Tài chính) cũng có công văn hỏa tốc phản ánh vướng mắc khi triển khai Nghị định 46 và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP. Một số đơn vị kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm tạm ngưng cấp kết quả kiểm tra đối với thực phẩm nhập khẩu nguồn gốc thực vật, động vật do chưa có quy định chuyển tiếp về trình tự kiểm tra.

Theo thống kê nhanh ngày 30/1, tại cửa khẩu quốc tế Kim Thành, Lào Cai có khoảng 300 xe nông sản tươi sống và bánh kẹo chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm để thông quan. Tại cửa khẩu Hoa Lư có 251 xe sắn lát chưa có kết quả kiểm tra. Nhiều cửa khẩu khác cũng ùn ứ hàng thực phẩm như Lao Bảo 50 xe, Dinh Bà 100 xe, Vĩnh Xương 200 ghe thuyền, Thường Phước 200 ghe thuyền, Tịnh Biên 200 xe.

Cục Hải quan cảnh báo phần lớn hàng nhập khẩu là nông sản, hoa quả tươi, dễ hư hỏng hoặc bánh kẹo có hạn sử dụng ngắn, nếu không thông quan trong ngày sẽ gây thiệt hại lớn, phát sinh chi phí lưu bãi, nguy cơ ách tắc cửa khẩu dịp cao điểm Tết.

Cơ quan này đề nghị các bộ sớm có hướng dẫn tháo gỡ vướng mắc trong kiểm tra an toàn thực phẩm, hạn chế thiệt hại cho doanh nghiệp và tránh mất an ninh, an toàn khu vực cửa khẩu.

Bà Đinh Thị Phương Khanh (Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh) cho hay, sau khi có kiến nghị từ UBND tỉnh Tây Ninh, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã có những chỉ đạo trực tiếp cho các đơn vị liên quan để tháo gỡ.

Theo đó, việc thông quan các mặt hàng nông sản tại các cửa khẩu sẽ tiếp tục được thực hiện theo quy định cũ cho đến khi có hướng dẫn mới về việc thực hiện Nghị định 46.

Từ 14h30 ngày 31/1, các xe chở sắn củ, sắn lát tươi từ Campuchia đang ùn ứ từ ngày 29/1 đã được thông quan qua Cửa khẩu Quốc tế Xa Mát, tỉnh Tây Ninh để vào Việt Nam.

Ngoài ra, tại Cửa khẩu Chàng Riệc, tỉnh Tây Ninh, hoạt động thông quan các mặt hàng nông sản nhập khẩu từ Campuchia cũng đã được khôi phục.

Trước đó, Nghị định 46/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 26/1/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm có quyết định thi hành ngay.

Trong đó, quy định tại Điều 21 và Phụ lục III Nghị định thì nhóm hàng rau, củ, quả tươi thuộc nhóm hàng hóa kiểm tra an toàn thực phẩm và thực hiện theo phương pháp kiểm tra thông thường bao gồm: kiểm tra hồ sơ, kiểm tra thực trạng hàng hóa và lấy mẫu kiểm nghiệm các chỉ tiêu chất lượng, an toàn thực phẩm với thời gian chờ kết quả từ 7-15 ngày tùy chỉ tiêu.

UBND tỉnh Tây Ninh cho rằng, quy định trên không phù hợp đối với các mặt hàng nông sản là nguyên liệu tươi (khoai mì, lúa, mía, trái cây tươi,...) vì sẽ bị hư hỏng trong thời gian chờ kết quả kiểm nghiệm.

Quy định này có nhiều thay đổi so với trước là chỉ kiểm tra hồ sơ, lấy mẫu đánh giá sinh vật gây hại và thông quan ngay khi đạt yêu cầu. Việc thay đổi đột ngột các quy định mà không có thời gian chuyển tiếp nên các doanh nghiệp chưa thể cung cấp đầy đủ hồ sơ cho việc kiểm tra nhà nước.

Vì vậy tại Tây Ninh, từ đêm 29/1, các mặt hàng nông sản,nhất là sắn củ, sắn lát chưa được thông quan tại các cửa khẩu Xa Mát, Kà Tum, Phước Tân, Vạc Sa, Chàng Riệc.

Do không được xuất hàng nông sản qua Việt Nam, phía Campuchia đã có động thái không cho hàng hóa từ tỉnh Tây Ninh xuất khẩu sang 2 cửa khẩu Xa Mát và Chàng Riệc, dẫn đến tình trạng ùn ứ hàng hóa nông sản cả hai bên, ảnh hưởng đến an ninh khu vực biên giới.