Thế giới lập kỷ lục chưa từng có về ngừng thử hạt nhân

Nhân loại đang trải qua giai đoạn dài nhất từ trước tới nay không diễn ra bất kỳ vụ thử hạt nhân nào. Theo các nhà khoa học thuộc Liên hiệp các nhà khoa học UCS, tính đến giữa tháng 1/2026, thế giới đã trải qua 8 năm 4 tháng 11 ngày không có một vụ nổ hạt nhân nào. Kỷ lục này vượt qua giai đoạn dài nhất trước đây, kéo dài từ năm 1998 - 2006. Vụ thử hạt nhân gần nhất diễn ra vào ngày 3/9/2017, do Triều Tiên tiến hành.

Cột mốc mới đồng nghĩa với việc, kể từ khi kỷ nguyên hạt nhân bắt đầu bằng vụ thử Trinity của Mỹ năm 1945, nhân loại chưa từng có quãng thời gian nào dài như vậy không chứng kiến một vụ thử hạt nhân. Trong hơn 80 năm qua, thế giới đã ghi nhận hơn 2.000 vụ thử hạt nhân do 8 quốc gia thực hiện, để lại những hậu quả nghiêm trọng đối với môi trường và sức khỏe con người tại nhiều khu vực trên toàn cầu.

Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng "chuỗi chiến thắng" này đang trở nên hết sức mong manh. Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây nhiều lần tuyên bố không loại trừ khả năng nối lại các vụ thử hạt nhân, đồng thời để ngỏ khả năng chấm dứt hiệu lực của Hiệp ước cắt giảm vũ khí chiến lược mới giữa Mỹ và Nga sau ngày 5/2/2026.

Nga hiện là quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới, tiếp theo là Mỹ. Hai nước này chiếm tới khoảng 90% tổng số đầu đạn hạt nhân toàn cầu. Việc hiệp ước chiến lược quan trọng nói trên hết hiệu lực được cho là có thể mở đường cho một cuộc chạy đua vũ trang mới, với nguy cơ gia tăng nhanh chóng số lượng đầu đạn được triển khai.

Hiện tại, cả Mỹ và Nga đều đã có đủ năng lực công nghệ để duy trì độ tin cậy của kho vũ khí hạt nhân mà không cần tiến hành thử nghiệm nổ thực tế. Việc nối lại các vụ thử không những không cần thiết mà còn làm gia tăng nguy cơ cạnh tranh, mất ổn định và tính toán sai lầm trong môi trường an ninh toàn cầu vốn đã nhiều bất trắc. Trong khi một số tuyên bố cho rằng thử nghiệm hạt nhân có thể củng cố khả năng răn đe, nhiều nhà phân tích nhận định điều này có thể mang lại tác động ngược, làm suy yếu niềm tin quốc tế và phá vỡ các chuẩn mực kiềm chế đã được duy trì trong nhiều thập kỷ.