Xu hướng hòa hợp giữa công việc và cuộc sống

Vậy lý do ra đời của xu hướng này là gì? Sự phát triển không ngừng của xã hội đôi khi cuốn chúng ta vào vòng xoáy công việc. Những ngày làm thêm giờ, tin nhắn, điện thoại reo lên tục, hay hòm thư công việc quá tải. Đã bao giờ bạn cảm thấy căng thẳng vì điều này? Nếu có, bạn không phải người duy nhất.

Số liệu từ châu Âu mới cập nhật đến tháng 7 vừa qua cho thấy, 1/3 số người lao động Ireland cảm thấy thường xuyên căng thẳng vì công việc. Còn tại Canada, cứ 5 người lao động lại có 3 người cảm thấy căng thẳng trong công việc gây ảnh hưởng tới sức khỏe tinh thần của họ.

Kết hợp hài hòa giữa công việc và cuộc sống có thể hiểu một cách đơn giản nhất là làm những việc bạn yêu thích như một phần công việc, kết hợp công việc và sở thích của bạn. Phong cách này đã xuất hiện từ trước, nhưng đặc biệt nổi lên sau đại dịch COVID-19, khi người lao động phải dành chủ yếu thời gian ở nhà.

Các chuyên gia xã hội nhận định, khoảng thời gian này đã giúp một số người lao động phát hiện thêm những sở thích và khả năng khác của mình, đồng thời nhận ra rằng, họ có thể kết hợp hài hòa giữa công việc và cuộc sống. Họ không nhất thiết phải dành 8 tiếng hoặc hơn nơi công sở để hoàn thành núi công việc của mình, mà có thể linh hoạt làm việc ngay trong quán cà phê hoặc quán bar trên bãi biển. Tuy nhiên, kết hợp hài hòa công việc và cuộc sống cũng có thể hiểu rộng hơn, là người lao động được phép lựa chọn thời gian làm việc phù hợp với cuộc sống của mình, họ sẽ cảm thấy hạnh phúc hơn, do đó năng suất làm việc có thể cũng cao hơn.

Hài hòa giữa công việc và cuộc sống: biến công việc thành niềm vui

Vậy những người lao động kết hợp hài hòa giữa công việc và cuộc sống như thế nào? Liệu đây có phải ý tưởng viển vông không hay đã được hiện thực hóa. Hãy đến với những người thật việc thật để xem cách họ hài hòa giữa công việc và cuộc sống và hiệu quả đạt được đến đâu.

Chị Greta và anh Jan Navel, người Đức đang trong chuyến du lịch vòng quanh thế giới trên chiếc xe thể thao đa dụng (SUV) đã qua sử dụng. Tuy nhiên, họ không chỉ du lịch mà còn dành thời gian làm việc từ xa. Họ làm việc ở bất cứ đâu có thể, trên bàn cắm trại, trong quán cà phê hoặc quán bar trên bãi biển. Họ trao đổi với sếp mỗi tuần một lần qua điện thoại.

Chị Greta và anh Jan Navel đã từng có những thành công nhất định trong công việc trước đó, nhưng họ cảm thấy không hạnh phúc. Vì vậy, cách đây 2 năm, họ quyết định bỏ việc và theo đuổi phong cách kết hợp hài hòa giữa công việc và cuộc sống. Tháng 5 vừa qua, họ đã đến đảo Xixin, Italy trải nghiệm cuộc sống của 1 du khách trong khi vẫn làm việc từ xa cho 1 công ty của Đức.

Anh Jan Navel - Kỹ sư công nghệ: "Công việc trước của tôi đôi khi rất căng thẳng về thời gian. Tôi không còn nhiều thời gian để làm những việc cá nhân khác".

Chị Greta Navel - Kỹ sư: "Thế nên chúng tôi đã quyết định bỏ việc ở 1 công ty lớn và thử làm việc theo cách hoàn toàn khác".

Và thế là họ quyết định lên đường, trên chiếc xe vừa là nhà vừa là văn phòng làm việc, vừa có thể thỏa mãn sở thích du lịch, vừa có thể linh hoạt làm việc trên những chuyến đi.

Chị Annemarie, một quản lý khách sạn, thì lại kết hợp hài hòa giữa công việc và cuộc sống theo một cách khác. Chị vẫn có mặt đều đặn ở nơi làm việc, với số ngày ngắn hơn nhưng số giờ dài hơn. Ngắn hơn là bởi hiện chị chỉ làm việc 4 ngày mỗi tuần, còn dài hơn là vì những ngày làm việc này sẽ kéo dài 9 tiếng. Tiền lương không thay đổi. Với ngày nghỉ dôi ra, chị có thêm thời gian cho bản thân và gia đình.

"Có thêm ngày nghỉ, tôi có thêm thời gian đi du lịch. Nhờ vậy mà tôi cảm thấy có nhiều năng lượng hơn khi quay trở lại với công việc", chị nói.

Chị Annemarie không phải người duy nhất yêu thích thời gian làm việc này. Tỷ lệ xin việc vào khách sạn đã tăng 200% kể từ khi áp dụng phương pháp mới này.

Anh Tim Meckelholt - Phụ trách nhân sự, Khách sạn 25 Hours: "Điểm mấu chốt ở đây là tình trạng thiếu lao động. Một phần là do đại dịch COVID-19, chúng tôi rơi vào tình cảnh thiếu nhân viên có kỹ năng, kinh nghiệm. Chúng tôi nhận ra rằng cần phải thay đổi, bắt đầu từ giờ làm việc. Thời gian làm việc 4 ngày đã được áp dụng trong nhiều ngành nghề rồi, tại sao không thể áp dụng trong lĩnh vực khách sạn?".

Sự thay đổi của các công ty, sự thích ứng của người lao động. Đây là những yếu tố cần thiết để áp dụng phong cách kết hợp hài hòa giữa công việc và cuộc sống.

Lợi ích của kết hợp hài hòa công việc - cuộc sống

Phong cách kết hợp hài hòa giữa công việc đã cho thấy một số lợi ích không thể phủ nhận. Giáo sư nghiên cứu thuộc trường đại học Harvard, Mỹ đã ước tính rằng căng thẳng tại nơi làm việc là nguyên nhân khiến người dân Mỹ bỏ ra tới 190 tỷ USD cho chăm sóc sức khỏe hàng năm - gần 8% tổng chi tiêu chăm sóc sức khỏe của doanh nghiệp.

Trung tâm nâng cao sức khỏe tại nơi làm việc ở New England cho biết, 1/3 số công nhân được khảo sát cho biết mức độ căng thẳng cao dẫn đến chi phí chăm sóc sức khỏe cao hơn, nhân viên thường xuyên vắng mặt, nhiều người xin nghỉ làm và năng suất làm việc thấp hơn.

Tờ Inc trích dẫn Nghiên cứu Quốc gia về người sử dụng lao động của Viện Gia đình và Công việc tại Mỹ đã cung cấp bằng chứng thuyết phục rằng nhân viên ở những nơi làm việc linh hoạt hơn, có nhiều khả năng ít bị tác động tiêu cực và căng thẳng từ việc làm sang việc nhà hơn, ít bị lan tỏa những tâm lý tiêu cực, sức khỏe tâm thần tốt hơn và nói chung tổng thể sức khỏe cũng tốt hơn. Kết quả khi nhân viên khỏe mạnh là lợi nhuận doanh nghiệp cũng tốt hơn.

Những thách thức trong mô hình hòa hợp công việc và cuộc sống

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng áp dụng được các mô hình hòa hợp công việc và cuộc sống một cách lý tưởng. Nhiều thách thức vẫn còn đặt ra cho chính chủ các doanh nghiệp và cả những người làm luật.

Tiệm bánh là một trong những mô hình kinh doanh không thể làm việc từ xa. Thợ làm bánh sẽ cần có mặt trong bếp, cũng như bán hàng, tiếp khách ngay tại cửa hàng. Tuy nhiên tại tiệm bánh gia đình ở miền Tây Nam nước Đức, dường như không khí đang có sự thay đổi. Để tiếp tục duy trì công việc kinh doanh truyền thống ông bà để lại, ông chủ Steffen Leonhardt đã cố gắng tạo ra nhiều thay đổi.

Thay vì để quản lý chỉ đạo từng công việc, ông chủ trao trách nhiệm đó cho từng cá nhân người lao động, mọi người đều bình đẳng trong công việc. Điều đó khiến những thợ bánh như anh Raphael đánh giá cao nơi làm việc của mình.

Anh Raphael Speck - Thợ bánh: "Bạn sẽ không bị đánh giá là người mới vào nghề hay là thợ bánh lâu năm. Mọi người đều bình đẳng".

Tuy nhiên vì để chiều lòng nhân viên, ông chủ tiệm bánh nhiều khi cũng rơi vào cảnh "thiếu người" khi để nhân viên tự chọn giờ làm việc họ thích.

Bà Stefanie Leonhardt - Quản lý: "Mặc dù chúng tôi có một hệ thống chọn giờ làm khá khoa học nhưng không phải lúc nào cũng áp dụng được, không thể chiều lòng 100% nhân viên. Lịch có thể phù hợp cho người này, nhưng người khác có thể phải nhận ca làm mà họ không thích. Nhiều khi với tư cách là quản lý, tôi buộc phải đưa ra quyết định thôi".

Theo khảo sát của Văn phòng thống kê Liên bang Đức: Năm 2019, có không đến 13% lực lượng lao động làm việc tại nhà. Năm 2021, con số này đã tăng lên 25%. Còn sau COVID-19, có hơn một nửa số lao động khảo sát cho biết họ muốn làm việc hẳn ở nhà. Các chuyên gia cũng đánh giá, không riêng gì thợ bánh, vẫn còn rất nhiều công việc yêu cầu sự hiện diện của nhân viên tại chỗ làm.

Bà Nathalie Oberthur - Luật sư lao động: "Kể cả khi người lao động có quyền hợp pháp để làm việc tại nhà, không phải ngành nghề nào cũng áp dụng được mô hình này. Rất nhiều công việc không thể làm tại nhà được, chẳng hạn như y tá, nhân viên bán hàng, hay thợ cắt tóc… Chúng ta sẽ phải chấp nhận thực tế rằng sẽ có người có khả năng làm từ xa, có người không".

Chưa kể nếu dựa về luật lao động, xu hướng làm việc lý tưởng khi công việc hòa hợp với việc làm cũng cần có thời gian để nghiên cứu.

"Làm việc từ xa trong suốt thời kỳ giãn cách vì COVID-19 đã khiến nhiều người kỳ vọng về một hình thức làm việc và cuộc sống hòa hợp với nhau. Ví dụ như bạn có thể làm 1 tiếng đồng hồ, sau đó nghỉ ngơi ăn trưa, rồi làm tiếp 1 tiếng đồng hồ sau, rồi lại nghỉ để chăm con. Nếu dựa trên luật lao động thì hình thức này rất khó khả thi, bởi có 1 tiêu chuẩn về việc như thế nào thì được gọi là giờ làm việc và giờ nghỉ. Ví dụ giờ làm việc trong 1 ngày tối đa sẽ là 8 tiếng, và người lao động sau đó có 11 tiếng nghỉ ngơi", bà Nathalie Oberthur nói.

Mặc dù những tiệm bánh như của ông Steffen cố gắng mang đến sự thay đổi, nhưng chính bản thân ông cũng không rõ liệu những thay đổi này có bền vững hay không, hay đây chỉ là xu hướng tạm thời giúp chiều lòng nhân viên của mình.