Thị trường chứng khoán 2026: Bước ngoặt từ chu kỳ tăng trưởng hai con số cùng sức bật nâng hạng

Nội lực từ tăng trưởng kinh tế đột phá cùng động lực nâng hạng thị trường

Bước sang năm 2026, nền kinh tế Việt Nam đang đứng trước những cột mốc lịch sử mang tính xoay trục. Sau giai đoạn phục hồi ấn tượng năm 2025 với mức tăng trưởng trên 8%, Chính phủ cùng Quốc hội đã thống nhất đặt mục tiêu GDP năm 2026 phấn đấu đạt từ 10% trở lên. Đây là một con số đầy tham vọng nhưng hoàn toàn có cơ sở dựa trên những nỗ lực tái cơ cấu nền kinh tế phối hợp với việc thúc đẩy mô hình tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo, công nghệ, kinh tế xanh. 

Theo dữ liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), sự bứt phá này không chỉ nằm ở các chỉ số vĩ mô mà còn phản ánh qua sự ổn định của tỷ giá, khả năng kiểm soát lạm phát dưới mức 4,5% cùng sức mua nội địa tăng trưởng mạnh mẽ.

Trong bối cảnh đó, thị trường chứng khoán được kỳ vọng sẽ trở thành "hàn thử biểu" phản ánh chính xác nhất sức sống của nền kinh tế. Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu, Phát triển khách hàng cá nhân tại Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam nhận định, năm 2026 chính là năm bản lề của một chu kỳ phát triển mới. Sự khác biệt lớn nhất của giai đoạn này so với những năm trước nằm ở tính đồng đều. Nếu như trước đây, thị trường thường phụ thuộc vào một vài nhóm ngành dẫn dắt đơn lẻ thì hiện nay, sự lan tỏa đang diễn ra rộng khắp từ ngân hàng, bất động sản đến sản xuất, thực phẩm. Những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, hưởng lợi trực tiếp từ tăng trưởng nội địa đang đứng trước cơ hội tái định giá mạnh mẽ.

Về các chỉ số tài chính, định giá của thị trường Việt Nam vẫn duy trì được sức hấp dẫn lớn đối với giới đầu tư quốc tế. Khi loại trừ những yếu tố vốn hóa đặc thù, mức định giá thực chất của thị trường đang ở quanh ngưỡng 11 đến 12 lần P/E. Với kỳ vọng tăng trưởng thu nhập trên mỗi cổ phiếu (EPS) năm 2026 đạt khoảng 19% theo dự báo của Yuanta Việt Nam, hay ở mức thận trọng hơn là 14% đến 17% theo các báo cáo từ BSC cùng một số định chế tài chính khác, dư địa mở rộng của thị trường vẫn còn rất lớn. Sự cộng hưởng giữa tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp với định giá hợp lý tạo ra một biên an toàn đủ dày để thu hút các dòng vốn dài hạn.

Đáng chú ý, một trong những động lực then chốt nhất giúp thị trường chứng khoán Việt Nam bứt phá chính là lộ trình nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi. Theo các thông báo chính thức, FTSE Russell dự kiến đưa Việt Nam vào rổ thị trường mới nổi thứ cấp có hiệu lực từ tháng 9 năm nay, tùy thuộc vào kết quả rà soát định kỳ. Việc nâng hạng không đơn thuần là sự thay đổi danh xưng mà là bước ngoặt về chất lượng hàng hóa cũng như cơ cấu nhà đầu tư. Chuyên gia VinaCapital ước tính, khoảng 20 tỷ USD vốn hóa đang chuẩn bị đổ bộ vào thị trường Việt Nam khi các tiêu chí nâng hạng được hoàn tất. Dòng vốn này bao gồm cả các quỹ thụ động (ETF) lẫn các quỹ chủ động với quy mô lớn hơn nhiều lần.

Sự chuẩn bị của các cơ quan quản lý cũng đang đi vào giai đoạn nước rút. Chia sẻ nhanh với phóng viên, TS Nguyễn Trí Hiếu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc doanh nghiệp nội địa phải nâng chuẩn quản trị để thích nghi với môi trường vốn quốc tế. Việc triển khai hệ thống công nghệ mới KRX cùng các giải pháp tháo gỡ nút thắt về ký quỹ trước giao dịch đang giúp Việt Nam ghi điểm trong mắt các tổ chức xếp hạng. Khi rào cản được gỡ bỏ, cấu trúc nhà đầu tư sẽ chuyển dịch theo hướng bền vững hơn nhờ sự gia tăng tỷ trọng của các định chế tài chính chuyên nghiệp, giúp giảm thiểu những biến động tiêu cực từ tâm lý ngắn hạn của nhà đầu tư cá nhân.

Làn sóng niêm yết mới cộng sự chuyển dịch cấu trúc bền vững

Song hành cùng câu chuyện nâng hạng là sự trỗi dậy của làn sóng chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) cùng niêm yết mới giai đoạn 2026 - 2027. Thị trường chứng khoán Việt Nam đang chứng kiến "làn sóng IPO thứ ba" với bản chất khác hẳn những chu kỳ trước. Nếu như giai đoạn 2017 - 2018 gắn liền với quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước thì hiện nay, khu vực tư nhân đang đóng vai trò dẫn dắt. Các doanh nghiệp trong lĩnh vực tài chính, chứng khoán, công nghệ cùng sản xuất hàng tiêu dùng đang chủ động tiến ra thị trường vốn để tìm kiếm nguồn lực phát triển dài hạn thay vì phụ thuộc quá mức vào tín dụng ngân hàng.

Việc lãi suất duy trì ở mức cần thận trọng cộng thêm các tiêu chuẩn cho vay thắt chặt hơn từ phía hệ thống ngân hàng đã thúc đẩy doanh nghiệp lựa chọn phương án huy động vốn qua thị trường chứng khoán. Điều này giúp cân bằng cấu trúc tài chính, giảm bớt áp lực chi phí lãi vay cho doanh nghiệp trong trung hạn. Theo ông Minh, sự bùng nổ của các mã cổ phiếu mới sẽ giúp thị trường giảm bớt sự lệ thuộc vào nhóm ngành ngân hàng cùng bất động sản vốn đang chiếm tỷ trọng áp đảo trong các chỉ số chung. Khi rổ hàng hóa đa dạng hơn với sự góp mặt của các "ông lớn" mới từ khu vực tư nhân, khả năng chống chịu rủi ro của thị trường trước các cú sốc ngành sẽ được cải thiện đáng kể.

Tuy nhiên, bức tranh thị trường không chỉ có những gam màu sáng. Các chuyên gia kinh tế - tài chính cũng cảnh báo về những biến số rủi ro cần đặc biệt lưu tâm trong năm 2026. Trong đó, ông Hiếu có đề cập đến sự thiếu đồng bộ, thống nhất trong chính sách tiền tệ toàn cầu. Trong khi các nền kinh tế lớn như Mỹ có xu hướng nới lỏng thì một số quốc gia châu Á lại nghiêng về thắt chặt để đối phó với áp lực tỷ giá lẫn lạm phát. Sự chênh lệch này có thể tạo ra những đợt dịch chuyển dòng vốn bất ngờ, gây áp lực lên các thị trường mới nổi. Bên cạnh đó là căng thẳng thương mại toàn cầu cùng các biến động địa chính trị vẫn tiềm ẩn nhiều ẩn số khó đoán, tác động trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp Việt Nam.

Trước những thách thức đó, việc nâng cao tính minh bạch cùng năng lực quản trị doanh nghiệp trở thành yêu cầu sống còn. Các tổ chức quốc tế như WB hay IMF luôn khuyến nghị, Việt Nam cần đẩy nhanh việc áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) cũng như tăng cường công bố thông tin bằng tiếng Anh. Điều này không chỉ phục vụ yêu cầu nâng hạng mà còn là cách để doanh nghiệp Việt Nam tự "nâng tầm" mình trong mắt các đối tác nước ngoài. Sự sẵn sàng của doanh nghiệp cộng với sự hỗ trợ từ chính sách sẽ tạo thành nền móng vững chắc cho một chu kỳ tăng trưởng bền vững.

Giai đoạn 2026 - 2027 hứa hẹn sẽ mang đến những cơ hội lớn để nhà đầu tư gặt hái thành quả. Khi niềm tin vào kinh tế vĩ mô được củng cố bằng những con số tăng trưởng thực tế, thị trường chứng khoán sẽ không còn là nơi đầu cơ ngắn hạn mà trở thành kênh tích lũy tài sản chiến lược. Sự hiện diện ngày càng sâu rộng của các nhà đầu tư tổ chức sẽ giúp thị trường vận hành một cách chuyên nghiệp, bài bản hơn. VN-Index trong kịch bản tích cực thậm chí có thể hướng tới những mốc điểm lịch sử mới nhờ sự cộng hưởng của các yếu tố "thiên thời, địa lợi, nhân hòa".

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước một "vận hội kép". Đó là sự kết hợp giữa nội lực tăng trưởng kinh tế hai con số cùng sức bật từ việc hội nhập sâu rộng vào thị trường tài chính toàn cầu. Mặc dù còn đó những rủi ro kế thừa từ giai đoạn trước, nhưng với lộ trình phát triển rõ ràng cùng sự chuẩn bị kỹ lưỡng của tất cả các bên tham gia, chu kỳ phát triển mới 2026 - 2027 chắc chắn sẽ mang lại diện mạo mới sắc sảo, bền vững cho thị trường vốn Việt Nam. Doanh nghiệp nào chuẩn bị tốt về mặt nội lực, sẵn sàng thích ứng với những tiêu chuẩn mới sẽ là những thực thể dẫn đầu trong kỷ nguyên tăng trưởng sắp tới./.