Thị trường chứng khoán 2026: Khơi thông nguồn vốn để giữ nhịp tăng trưởng

Khơi thông nguồn vốn

Trong giai đoạn 2026 - 2030, khi nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, thị trường vốn, đặc biệt là thị trường chứng khoán, phải phát huy mạnh mẽ hơn vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ lực cho nền kinh tế.

Đây là định hướng đúng và cũng là đòi hỏi cấp thiết. Một nền kinh tế muốn tăng trưởng bền vững không thể chỉ dựa vào tín dụng ngân hàng. Doanh nghiệp muốn mở rộng sản xuất, đầu tư hạ tầng, đổi mới công nghệ hay chuyển đổi xanh đều cần dòng vốn dài hạn với chi phí hợp lý và cơ chế phân bổ minh bạch. Thị trường chứng khoán, vì thế, không còn là câu chuyện riêng của giới đầu tư, mà là câu chuyện của năng lực tăng trưởng quốc gia.

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, dù kinh tế và tài chính thế giới biến động phức tạp, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn duy trì ổn định và xu hướng phát triển tích cực; quy mô vốn hóa tiếp tục mở rộng, thanh khoản ở mức khả quan, cơ sở nhà đầu tư phát triển và đa dạng hơn, năng lực tài chính, quản trị và công nghệ của các định chế trung gian từng bước được củng cố. Đó là nền tảng quan trọng, nhưng rõ ràng chưa phải đích đến.

Điều đáng chú ý trong định hướng năm 2026 là cơ quan quản lý đã xác lập khá rõ hai nhóm giải pháp trọng tâm, trong đó nhóm phát triển nguồn cung được đặt ở vị trí then chốt nhằm hỗ trợ mạnh mẽ hoạt động huy động vốn của doanh nghiệp và mở rộng quy mô thị trường. Đây là lựa chọn hợp logic, bởi muốn thị trường trở thành kênh dẫn vốn hiệu quả thì trước hết phải có hàng hóa tốt, doanh nghiệp tốt và cơ chế huy động vốn thông suốt.

Không phải ngẫu nhiên mà Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhấn mạnh nhóm giải pháp phát triển nguồn cung sẽ được triển khai trên cả ba thị trường cổ phiếu, trái phiếu và phái sinh, đồng thời phát triển thêm các sản phẩm khác. Cách tiếp cận này cho thấy các cơ quan quản lý sẽ không dừng ở việc "tăng số lượng doanh nghiệp niêm yết", mà hướng tới việc nâng chất lượng và chiều sâu của toàn bộ cấu trúc thị trường.

Ông Thomas Nguyễn, Giám đốc Thị trường Nước ngoài của Công ty Chứng khoán SSI, cũng cho biết thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn then chốt, thu hút sự chú ý mạnh mẽ từ các định chế tài chính hàng đầu thế giới. Các "ông lớn" Phố Wall như Morgan Stanley, UBS và Barclays đang tăng cường tập trung vào Việt Nam, đồng thời chuẩn bị tham gia sâu hơn theo khung môi giới toàn cầu (global broker framework). Điều này được ghi nhận qua các cuộc làm việc của SSI với nhà đầu tư và môi giới tại các trung tâm tài chính lớn như New York, London, Singapore và Hong Kong.

Cùng với tiến trình nâng hạng thị trường lên nhóm mới nổi (theo FTSE Russell), ông Nguyễn dự báo Việt Nam có thể đón khoảng 1,5 tỷ USD dòng vốn thụ động từ các quỹ chỉ số, cộng thêm 2-5 tỷ USD từ các quỹ đầu tư chủ động trên toàn cầu. "Nhà đầu tư quốc tế không còn đặt câu hỏi liệu Việt Nam có hấp dẫn hay không. Họ chuyển sang quan tâm đến quy mô thị trường, mức độ thanh khoản và khả năng hấp thụ dòng vốn lớn một cách hiệu quả", ông Thomas Nguyễn nhấn mạnh. Những thay đổi này đánh dấu sự trưởng thành của thị trường vốn Việt Nam, mở ra cơ hội lớn thu hút vốn ngoại chất lượng cao trong thời gian tới.

Mở rộng lực cầu

Thị trường chứng khoán không thể lớn mạnh nếu chỉ chăm lo phía cung. Huy động vốn chỉ hiệu quả khi có lực cầu đủ mạnh, đủ chuyên nghiệp và đủ niềm tin. Bởi vậy, nhóm giải pháp thứ hai được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xác định là phát triển cầu đầu tư, thúc đẩy sự tham gia của nhà đầu tư, nâng cao thanh khoản và chiều sâu thị trường. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà là điều kiện để thị trường vận hành bền vững.

Ủy ban Chứng khoán sẽ tập trung phát triển nhà đầu tư tổ chức, thu hút và tạo điều kiện cho nhà đầu tư nước ngoài, nâng cao chất lượng nhà đầu tư cá nhân, đồng thời tăng cường giám sát, kiểm tra, thanh tra và xử lý nghiêm vi phạm để bảo đảm tính công khai, minh bạch và công bằng của thị trường.

Thực tế, nhà đầu tư cá nhân đông chưa đủ, bởi một thị trường muốn ổn định phải có thêm tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức đủ mạnh để tạo lực đỡ dài hạn, hạn chế biến động cảm tính và nâng chất lượng định giá. Cùng với đó, dòng vốn ngoại không chỉ mang tiền vào thị trường, mà còn mang theo chuẩn mực quản trị, kỷ luật công bố thông tin và sức ép cải cách. Vì thế, câu chuyện nâng hạng thị trường, nâng năng lực công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ hay phát triển dòng vốn xanh, bền vững không phải là mục tiêu phụ, mà là phần cốt lõi của chiến lược mở rộng lực cầu.

Tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ phát triển thị trường chứng khoán năm 2026 do Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán vừa tổ chức, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đánh giá thị trường chứng khoán Việt Nam đã từng bước khẳng định vai trò là một trong những kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế, góp phần thúc đẩy cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, nâng cao tính minh bạch trong hoạt động doanh nghiệp và cải thiện hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Đáng chú ý hơn, Bộ trưởng nhấn mạnh: "Những thành tựu thời gian qua là nền tảng cho những bước tiến vững chắc phía trước, khi chúng ta kết hợp giữa cải cách chính sách, công nghệ, công khai minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư." Bộ Tài chính cam kết tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, minh bạch thông tin, đẩy mạnh cải cách và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. Khi doanh nghiệp có thêm cơ hội huy động vốn, khi nhà đầu tư được bảo vệ tốt hơn, khi vi phạm bị xử lý nghiêm và khi hạ tầng vận hành hiện đại hơn, thị trường chứng khoán sẽ không chỉ tăng về quy mô mà còn tăng về chất lượng.