Thỏa thuận an ninh Greenland mở ra giai đoạn hợp tác mới

Thỏa thuận mở ra một giai đoạn hợp tác mới về an ninh tại vùng lãnh thổ có vị trí đặc biệt quan trọng ở Bắc Cực. Greenland từng là tâm điểm của một trong những bất đồng lớn giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu trong năm nay. Sau nhiều tháng căng thẳng, Mỹ - Đan Mạch - Greenland đã ký văn kiện được xem là dấu mốc mới, khẳng định sự hiện diện quân sự mạnh mẽ hơn của Mỹ tại Bắc Cực, đồng thời phần nào khép lại những bất đồng giữa Washington với Đan Mạch và Greenland.

Thỏa thuận mới sửa đổi hiệp định quốc phòng Mỹ - Đan Mạch năm 1951, vốn là nền tảng pháp lý cho sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Greenland.

Theo hãng tin Reuters, văn kiện cho phép Mỹ mở rộng các cơ sở quân sự, tăng phạm vi sử dụng không phận, vùng biển và lãnh hải Greenland, đồng thời mở đường cho việc triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa Golden Dome (Vòm Vàng) tại đây. Thỏa thuận nêu rõ không quốc gia nào ngoài NATO được phép thiết lập cơ sở quân sự có người hoặc không người lái tại Greenland.

Văn kiện cũng mở rộng hợp tác sang lĩnh vực kinh tế. Các quốc gia và nhà đầu tư ngoài NATO, ngoài các nước đối tác NATO và ngoài Liên minh châu Âu (EU) bị cấm giành quyền kiểm soát hoặc tạo ảnh hưởng đáng kể đối với các lĩnh vực nhạy cảm, bao gồm hạ tầng trọng yếu và khai thác tài nguyên thiên nhiên.

Văn kiện tái khẳng định chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Vương quốc Đan Mạch, đồng thời nhấn mạnh quyền tự quyết của người dân Greenland. Thỏa thuận không có thời hạn kết thúc và chỉ có thể được sửa đổi khi tất cả các bên đồng thuận.

Trong Chiến tranh Lạnh, Mỹ từng duy trì 17 cơ sở quân sự và hơn 10.000 quân nhân tại Greenland. Hiện Mỹ chỉ có căn cứ Pituffik Space Base ở Tây Bắc Greenland, với khoảng 150 quân nhân.

Theo Reuters, thỏa thuận mới sẽ cho phép Mỹ mở thêm 2 căn cứ quân sự: Narsarsuaq - căn cứ từng được Mỹ vận hành thời Chiến tranh Lạnh ở miền Nam Greenland, và Mestersvig ở bờ biển phía Đông - nơi hiện được lực lượng đặc nhiệm Đan Mạch sử dụng cho hoạt động tuần tra bằng xe chó kéo.

Washington nhấn mạnh việc tăng cường hiện diện quân sự tại Greenland thuần túy nhằm bảo đảm an ninh Bắc Cực và phòng thủ Bắc Mỹ, không phải vì khoáng sản.

Greenland nằm giữa Bắc Mỹ và châu Âu, trên tuyến đường ngắn nhất giữa hai khu vực. Vị trí này giúp hòn đảo giữ vai trò quan trọng trong cảnh báo tên lửa, giám sát hoạt động trên không và kiểm soát các tuyến đường tiến vào Bắc Đại Tây Dương. Việc đặt trạm radar tại đây cho phép Mỹ giám sát vùng biển giữa Greenland, Iceland và Anh, nơi các tàu hải quân và tàu ngầm hạt nhân của đối phương thường xuyên di chuyển.

Thỏa thuận được coi là một thắng lợi chính trị đối với nước Mỹ và Tổng thống Donald Trump. “Nhiều người tiền nhiệm từng muốn đạt được thỏa thuận nhưng chưa làm được, và giờ chúng tôi đã hoàn thành nó”, ông Trump nói.

Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen nhấn mạnh: “Đối với Greenland, đây không chỉ là thỏa thuận về chúng tôi, mà là thỏa thuận với chính chúng tôi. Văn kiện này tính đến người dân Greenland, quyền lợi, sinh kế và sự phát triển của đất nước chúng tôi”.

Về mặt ngoại giao, thỏa thuận đã làm hạ nhiệt đáng kể cuộc khủng hoảng nội bộ NATO. Tuy nhiên, khi các chi tiết của thỏa thuận chưa được công bố đầy đủ, dư luận tại Copenhagen và gần 57.000 cư dân Greenland đang đón nhận bước ngoặt này với những tâm trạng khác nhau.

“Đan Mạch đã tăng cường hiện diện quân sự ở đây. Tất cả chúng ta đều là thành viên NATO. Vậy tại sao phải đưa thêm quân tới?”, chị Jensia Hojgaard Dam-Davidsen, người dân Greenland, đặt câu hỏi.

Trong khi đó, ông Pitanguaq Mikissen cho rằng: “Có khả năng họ sẽ mở lại một số căn cứ của Mỹ. Tôi nghĩ đó là một ý hay, vì sẽ giúp tăng cường an ninh”.

Ông Per Molgaard, người dân Greenland, nói: “Tôi nghĩ đó là một thỏa thuận tốt cho Greenland và Đan Mạch, cũng như cho Mỹ. Tôi từng hơi hoài nghi về kết quả của thỏa thuận này, bởi Mỹ là một cường quốc. Tôi hơi lo ngại về những gì sẽ xảy ra sau đó. Nhưng giờ, tôi thấy bất ngờ và hài lòng về kết quả của thỏa thuận. Điều này tốt cho người dân Greenland chúng tôi”.

Những ý kiến trên cho thấy người dân Greenland chưa có cách nhìn thống nhất về thỏa thuận: có người kỳ vọng an ninh được tăng cường, nhưng cũng có người đặt câu hỏi về sự cần thiết của việc đưa thêm quân Mỹ tới đây.

Văn kiện vẫn phải chờ cơ quan lập pháp Đan Mạch và Greenland hoàn tất các thủ tục cần thiết trước khi có hiệu lực.