Thoát khỏi áp lực thành tích, người trẻ bắt đầu học cách hiểu mình hơn

Tinh thần này cũng là thông điệp cốt lõi tại Future Fest, mở ra một lối tư duy mới cho hành trình trưởng thành bền vững.

Nỗi sợ "không đủ giỏi" và những gánh nặng tâm lý

Áp lực thành tích đôi khi khiến người trẻ rời xa mong muốn thật của mình. Không ít trường hợp lựa chọn ngành học theo kỳ vọng gia đình hoặc chuẩn mực xã hội, thay vì năng lực và đam mê cá nhân. Khi đó, việc học dễ trở nên nặng nề và thiếu đi sự kết nối với chính mình.

Tình trạng này không phải cá biệt. Tại diễn đàn Future Fest vừa qua, một học sinh đã chia sẻ: “Em không biết mình học để làm gì, chỉ biết nếu không đạt kết quả tốt thì sẽ làm bố mẹ thất vọng”. Câu nói phản ánh thực tế khi nhiều bạn trẻ gắn giá trị bản thân với điểm số. Khi việc học bị thu hẹp thành cuộc đua thành tích, người học dễ đánh mất sự kết nối với chính mình và niềm hứng thú khám phá tri thức.

Điểm số cần thiết nhưng không đủ để định danh năng lực

Điểm số vẫn luôn là một chỉ số quan trọng trong quá trình học tập, nhưng nếu trở thành thước đo duy nhất, nó có thể khiến học sinh vô tình bỏ qua những năng lực cốt lõi khác như tư duy phản biện, khả năng giao tiếp, sự sáng tạo và bản lĩnh phục hồi sau thất bại.

Dưới góc nhìn khoa học, TS. Lê Nguyên Phương cũng chỉ ra rằng ở độ tuổi 18, não bộ vẫn đang trong quá trình hoàn thiện các chức năng điều hành. Việc áp đặt những chuẩn mực cứng nhắc trong giai đoạn này không chỉ tạo áp lực mà còn có thể gây ảnh hưởng tiêu cực lâu dài đến sức khỏe tinh thần.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang tái định hình nhiều lĩnh vực, điểm số không còn là thước đo quyết định; điều quan trọng là khả năng tiếp tục học, thích nghi và phát triển trong tương lai.

Tại Future Fest Hà Nội, Giáo sư Jay Siegel, Phó Hiệu trưởng Đại học Hong Kong(Trung Quốc), nhấn mạnh: “Bạn không cần phải là người giỏi nhất khi bắt đầu. Điều quan trọng là bạn có tiếp tục tiến bộ và phát triển hay không”. Theo ông, giáo dục đích thực không dừng lại ở việc tích lũy kiến thức mà là quá trình “trở thành”, trong đó quan trọng nhất là việc rèn luyện nội tại và hình thành tư duy phản biện.

Khám phá bản thân để làm chủ

Để thực sự hiện thực hóa triết lý "trở thành" (being) của Giáo sư Jay Siegel, người học cần một tư duy cởi mở để vượt qua những giới hạn tự thân. Đây cũng chính là giá trị cốt lõi mà TS. Nguyễn Nam, Giám đốc Viện Nghiên cứu Việt Nam (Trường Đại học Fulbright Việt Nam), nhấn mạnh: giáo dục khai phóng trước hết là giúp mỗi người thoát khỏi những định kiến về chính mình.

Thay vì chấp nhận những khuôn mẫu áp đặt hay những nhãn dán định sẵn, TS. Nguyễn Nam khuyên các bạn trẻ hãy bắt đầu từ việc tự vấn để tìm lại tiếng nói cá nhân: “Việc xác định các bạn tin điều gì và tin dựa trên cơ sở gì sẽ giúp các bạn bắt đầu đặt ra câu hỏi của chính mình. Nó giúp các bạn bắt đầu trở thành người học suốt đời.” Chính việc không ngừng đặt câu hỏi và dám thoát ra khỏi vùng an toàn của những định kiến cũ sẽ là khởi đầu cho một hành trình tự học bền bỉ.

Sự chủ động trong tư duy cũng là thông điệp then chốt mà nhà kinh tế học Phạm Chi Lan gửi gắm. Bà nhấn mạnh thế hệ trẻ là chủ nhân tương lai của đất nước, nhưng điều đó chỉ có ý nghĩa khi mỗi người hiểu rõ mình là ai, cần gì và sẽ làm chủ điều gì.

Future Fest Hub: Tiếp nối hành trình tự chủ tương lai

Hành trình tự nhận thức không kết thúc tại sự kiện mà được mở rộng hơn thông qua nền tảng số Future Fest Hub. Đây là hệ sinh thái thông tin chuyên sâu cung cấp dữ liệu chi tiết của hơn 60 ngành học, giúp học sinh hiểu rõ lộ trình đào tạo. Không chỉ dừng ở điểm số, nền tảng còn giúp nhận diện yêu cầu năng lực thực tế, từ đó chủ động chuẩn bị cho tương lai.

Bên cạnh đó, Future Fest Hub còn cung cấp bức tranh thu nhập thực tế từ mức khởi điểm đến các vị trí quản lý cấp cao, cùng kho tư liệu lớp học mẫu và những bài chia sẻ chuyên sâu từ chuyên gia về ngành, về nghề với đa góc nhìn từ những người dày dặn kinh nghiệm. Đây chính là cổng kết nối quan trọng giúp học sinh tiếp cận với những giá trị thực tiễn nhất của ngành nghề, từ đó củng cố thêm niềm tin vào sự lựa chọn của bản thân.

“Giỏi” chưa bao giờ là một trạng thái tĩnh tại lúc bắt đầu, mà là hành trình nỗ lực để trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình, mỗi cá nhân đều có một lộ trình phát triển riêng biệt và đáng trân trọng. Ai cũng có thể bắt đầu bằng những câu hỏi từ chính bên trong mình, được là chính mình và đóng góp tiếng nói riêng cho thế giới.