Thủ tục đất đai, đầu tư tăng tốc nhờ phân cấp mạnh về cơ sở

Rút ngắn thủ tục đầu tư nhờ chính quyền địa phương hai cấp

Gần 3.500 thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh được cắt giảm, đơn giản hóa. Thời gian thực hiện thủ tục hành chính được cắt giảm 53%, dự kiến giúp xã hội tiết kiệm khoảng 23.000 tỷ đồng mỗi năm. Những bước tiến vượt bậc về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, được thực hiện song song với việc áp dụng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Đến nay sau gần tròn 1 năm, việc xóa bỏ cấp trung gian đã được chứng minh là mang lại những đột phá mạnh mẽ, đưa chính quyền đến sát người dân, song cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao năng lực thực thi và phân cấp, trao quyền gắn liền với nguồn lực. Riêng trong lĩnh vực đất đai, bao gồm các thủ tục liên quan tới cấp sổ đỏ hay giải phóng mặt bằng, đều ghi nhận sự thay đổi rõ rệt so với trước kia.

Tại nhiều khu vực, những khu đất từng bỏ trống nay đã trở thành công trường xây dựng sôi động. Theo ghi nhận, chỉ trong vòng một năm kể từ khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều dự án đã hoàn tất thủ tục đầu tư và nhanh chóng bước vào giai đoạn thi công, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của địa phương.

Theo chia sẻ từ các doanh nghiệp, trước đây để nộp hồ sơ xin cấp phép cho dự án, các cán bộ phải ôm hàng chồng giấy tờ bản vẽ, đi nhiều cơ quan ban ngành, từ phòng này sang phòng khác. Nhưng từ khi vận hành theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cùng với sự thông suốt của Trung tâm Phục vụ hành chính công một cửa, thời gian đã được rút ngắn.

Ông Mai Minh Hiếu - Giám đốc dự án, Công ty Cổ phần Đầu tư Bất động sản GP Invest cho hay: "Hiện tại là việc nộp hồ sơ chỉ qua cổng hành chính công, nộp online, mọi việc rất nhanh, thậm chí 12h đêm chúng tôi nộp hồ sơ có thể click chuột nộp online được và sáng hôm sau cán bộ xử lý đúng chuyên ngành. Các cấp tỉnh, sở ban ngành kiểm soát được tiến độ nộp hồ sơ, bảo đảm đúng hạn định, không bị kéo dài".

Với các dự án cần giải phóng mặt bằng, UBND cấp xã sẽ trực tiếp ban hành thông báo thu hồi đất, kiểm đếm tài sản, lập và phê duyệt phương án bồi thường chi tiết cho từng hộ dân.

Ông Nguyễn Quốc Phong - Giám đốc Công ty Cổ phần Xây dựng Mỹ Sơn cho biết: "Các đồng chí ở xã phường sẽ xuống sát hơn với lại thực địa, công tác vận động, cùng đi với chủ đầu tư để đáp ứng tiến độ hơn…".

Nhiều công việc trong giải phóng mặt bằng trước đây thuộc cấp huyện, nay được chuyển giao về cấp xã. Lãnh đạo và cán bộ xã, phường là những người nắm rõ nhất nguồn gốc đất đai, hoàn cảnh và tâm tư của từng hộ gia đình. Việc cấp xã, phường trực tiếp đối thoại, giải thích phương án đền bù, giúp giảm tối đa tranh chấp và khiếu kiện kéo dài. Nhờ sự thay đổi này, trong 1 năm vừa qua, nhiều dự án đã được đẩy nhanh quá trình giải phóng mặt bằng, bắt đầu vào giai đoạn xây dựng.

Người dân thuận lợi khi thực hiện thủ tục đất đai

Đến nay, có 28/34 tỉnh, thành phố đã thực hiện tái cấu trúc quy trình giải quyết thủ tục hành chính về đất đai. Tỷ lệ thủ tục hành chính được tái cấu trúc đạt 41,1% trên tổng số thủ tục lĩnh vực đất đai.

Việc rút ngắn thời gian, thủ tục cho các dự án không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm được thời gian, chi phí, mà còn là yếu tố quan trọng đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao tại nhiều địa phương. Sự vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng mang lại thay đổi lớn đối với người dân khi thực hiện các thủ tục liên quan tới đất đai như cấp số đỏ hay chuyển nhượng đất đai.

Trước đây, khi mua bán, chuyển nhượng nhà đất, người dân phải đi nhiều vòng, như lên văn phòng đăng ký đất đai, rồi tới phòng thuế nộp tiền. Nhưng hiện nay, toàn bộ quy trình này được gom về một mối tại bộ phận một cửa.

Ông Tạ Quang Chính - tỉnh Bắc Ninh chia sẻ: "Từ khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, không chỉ làm sổ đỏ đâu, mà cả những việc khác qua dịch vụ 1 cửa thuận lợi hơn rất nhiều, công khai minh bạch giấy tờ niêm yết rõ ràng cho moi người chuẩn bị. Hẹn giả kết quả đúng ngày. Mọi người chỉ đi 1 lần là được việc, không phải đi nhiều lần".

"Tiện lợi hơn rất nhiều chứ. Ngày xưa đi lại giấy tờ đóng dấu rất là phiền toái, giờ sử dụng công nghệ số, giả sử làm sai, người ta hướng dẫn làm lại, những mục nào, thời gian rất ngắn so với ngày xưa", ông Nguyễn Quốc Khánh - tỉnh Lạng Sơn chia sẻ.

Nhiều thủ tục đất đai đã được thực hiện trực tuyến online, với cơ sở dữ liệu đất đai đang dần làm được làm dầy. Vượt qua thời gian đầu lúng túng, người đân đã bắt đầu làm quen.

Chị Hà Thị Biên - tỉnh Lạng Sơn cho biết: "Lúc đầu mình chưa quen, giờ quen rồi, thấy nhanh gọn".

"Tạo cho người dân thuận tiện hơn trong quá trình thực hiện giao dịch, nắm bắt hết được thông tin trên cơ sở dữ liệu đất đai, tránh được rủi ro cho công dân", ông Đoàn Đắc Thoại - Giám đốc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai liên phường Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh nêu ý kiến.

Không còn cảnh phải xếp hàng chen lấn, hay phải chờ đợi kết quả trong nhiều tháng, đang dần trở thành khung cảnh quen thuộc tại các trung tâm phục vụ hành chính công hiện nay. Đây là kết quả của việc liên thông hệ thống, ứng dụng công nghệ thông tin mà chính quyền địa phương 2 cấp mang lại.

Tháo gỡ vướng mắc quy trình thủ tục đất đai mới

Ngay từ khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các tỉnh, thành phố đã nhanh chóng chuẩn bị sẵn sàng điều kiện cần thiết về nhân sự, về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số để công tác chuyển giao, vận hành được thông suốt. Tuy nhiên, theo ghi nhận, hiện vẫn còn một số vướng mắc cần được khắc phục.

Tại phường Đông Kinh, tỉnh Lạng Sơn, riêng phòng Kinh tế hạ tầng hiện nay đang đảm nhận 86 công việc cụ thể, liên quan tới 7 lĩnh vực gồm: Đất đai, Nông nghiệp, Môi trường, Công thương, Quản lý đầu tư, xây dựng, Quản lý quy hoạch đô thị… Khối lượng công việc lớn như vậy, nhưng hiện phòng chỉ có 24 nhân sự.

Ông Trần Trọng Khanh - Chủ tịch UBND phường Đông Kinh, tỉnh Lạng Sơn cho biết: "Hiện nay các công chức của xã phường trực tiếp tham mưu cho UBND trong công tác giải phóng mặt bằng, trực tiếp đi đo đạc kiểm đếm, thẩm định, trình phương án bồi thường. Trách nhiệm của anh em cũng khác. Nếu không kịp thời được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ sẽ gây khó khăn lâu dài trong tham mưu".

Như tính riêng trong công tác giải phóng mặt bằng là việc cực kỳ phức tạp về mặt pháp lý, rồi đo đạc, xác định giá, phân loại đất. Công chức cấp xã trước đây thường chỉ quen xử lý thủ tục hành chính đơn giản. Nhưng hiện nay phải gánh trách nhiệm lớn như một "Hội đồng bồi thường", nên rất dễ gặp lúng túng hoặc sai sót nếu không được tập huấn kỹ.

Chị Vi Thị Thúy - Cán bộ Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lạng Sơn cho hay: "Những cán bộ như chúng tôi thì nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, nâng cao cơ sở hạ tầng hệ thống mạng để hướng dẫn người dân tốt hơn".

"Với cơ sở hạ tầng chúng tôi còn có những khó khăn, ví dụ như hạ tầng về viễn thông. Tỉnh cũng tập trung giải quyết vướng mắc. Về cán bộ chuyên môn triển khai nhiệm vụ, nhất là trong lĩnh vực đất đai, cũng còn cán bộ chưa đáp ứng được chuyên môn, cần được đào tạo thời gian tới", bà Trần Thanh Nhàn - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn cho hay.

Một số địa phương kiến nghị, nên xem xét tách riêng một số phòng chuyên môn tại cấp xã, tùy đặc thù của từng địa phương. Ví dụ nên có thêm Phòng Nông nghiệp và Môi trường, để chuyên đảm nhận công tác liên quan tới giải phóng mặt bằng.

Phân cấp, phân quyền, nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ công, đẩy mạnh chuyển đổi số chính là động lực nâng cao hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp. Sau gần 1 năm vận hành theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các đề xuất, kiến nghị sẽ tiếp tục là cơ sở để giúp hoàn thiện thể chế, hoàn thiện mô hình, xử lý các điểm nghẽn, tăng cường các điều kiện, nâng cao năng lực quản trị địa phương trong giai đoạn mới.