Thủ tướng Lê Minh Hưng đối thoại tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu: Việt Nam tự chủ chiến lược và mở rộng hợp tác

Sáng 28/10, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự phiên đối thoại cấp cao với ông Stephan Mergenthaler, Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF). Thủ tướng chỉ ra ba thách thức lớn đặt ra cho Việt Nam và các quốc gia trước biến động kinh tế toàn cầu, đồng thời khẳng định Việt Nam sẽ tiếp tục là bạn, là đối tác tin cậy và là điểm đến ổn định, an toàn cho các nhà đầu tư.

Ba thách thức lớn trong biến động toàn cầu

Mở đầu phiên đối thoại, Giám đốc điều hành WEF Stephan Mergenthaler đặt câu hỏi về tác động của biến động kinh tế vĩ mô toàn cầu hiện nay đối với Việt Nam.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng kinh tế toàn cầu và khu vực đang bước vào giai đoạn biến động, chuyển đổi rất sâu sắc. Tương quan sức mạnh trên thế giới tiếp tục dịch chuyển theo hướng đa cực, đa trung tâm; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt. Theo đánh giá của Việt Nam, cạnh tranh này đang mở rộng sang các lĩnh vực kinh tế, công nghệ, dữ liệu, năng lượng, kể cả các chuẩn mực về thương mại, đầu tư, môi trường và chuẩn mực quản trị.

Toàn cầu hóa vẫn tiếp diễn nhưng đang được tổ chức lại theo xu thế mới, phân mảnh hơn, với yêu cầu ngày càng cao về an ninh, tự chủ và sức chống chịu. Cùng lúc, khoa học công nghệ và trí tuệ nhân tạo phát triển rất mạnh, rất nhanh, làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, quản trị và cách phân bổ lợi thế, nguồn lực phát triển.

Từ những chuyển biến đó, Thủ tướng nêu ba thách thức lớn có quan hệ chặt chẽ với nhau, đặt ra cho Việt Nam và cả các quốc gia trên thế giới.

Thứ nhất, các cơ chế và luật lệ chung trên toàn cầu phải được đổi mới, điều chỉnh. Thủ tướng nhận định các cơ chế, luật lệ quốc tế hiện chưa theo kịp những diễn biến rất nhanh của tình hình, do đó các thể chế quốc tế cần có điều chỉnh phù hợp.

Thứ hai, mô hình tăng trưởng dựa vào các động lực truyền thống, nhất là với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam đã bộc lộ giới hạn, buộc các nước phải tìm kiếm mô hình phát triển, mô hình tăng trưởng mới. Theo Thủ tướng, đây là thách thức Việt Nam đang đối diện và nhận thấy rất rõ nét.

Thứ ba, niềm tin giữa các nước lớn đang suy giảm. Từ thực tế lòng tin chiến lược suy giảm và cạnh tranh gia tăng, cần đổi mới, tổ chức lại các mô hình, cách thức hợp tác, đầu tư và phối hợp để xây dựng, củng cố lại lòng tin. "Không thể phát triển, không thể hợp tác nếu chúng ta không củng cố và duy trì lòng tin chiến lược", Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo Thủ tướng, Việt Nam phải nhìn nhận ba thách thức này một cách nghiêm túc, kỹ lưỡng để cơ chế, chiến lược phù hợp nhằm thúc đẩy hợp tác mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.

Ba quyết sách chiến lược để củng cố sức chống chịu

Trả lời câu hỏi Việt Nam làm thế nào để "chống sốc" đồng thời củng cố khả năng chống chịu trước bối cảnh kinh tế toàn cầu, Thủ tướng cho rằng năng lực phát triển của mỗi quốc gia không chỉ quyết định bởi quy mô hay lợi thế so sánh, mà bởi sức chống chịu, tự chủ chiến lược và khả năng kiến tạo động lực, nguồn lực tăng trưởng mới.

Điều này đòi hỏi đồng thời đa dạng hóa thị trường, đối tác, nguồn cung; thay đổi mô hình phát triển, mô hình tăng trưởng; chuyển sang chuyển đổi số, lấy đó làm nền tảng đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Việt Nam cũng đang điều chỉnh, hoàn thiện, đổi mới mô hình quản trị quốc gia, để bộ máy chính quyền từ trung ương đến địa phương phục vụ nền kinh tế, người dân và doanh nghiệp, giảm thời gian và chi phí tuân thủ, nâng cao chất lượng phục vụ, quản lý điều hành.

"Nợ công của Việt Nam chỉ khoảng 34 đến 35% GDP. Điều này cho phép chúng tôi có 'cái đệm tài chính' để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp khi các cú sốc đến mà vẫn đủ năng lực tài chính để tiếp tục đầu tư cho hạ tầng chiến lược, theo đuổi các mục tiêu phát triển ưu tiên", Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết.

Trước những thay đổi sâu sắc, mang tính thời đại của cục diện thế giới và khu vực, tác động rất sâu và rất nhanh đến mọi quốc gia, Việt Nam đã chủ động nhận diện, đối diện thách thức và tự hoạch định chủ trương, đường lối, chiến lược để quyết tâm bước vào giai đoạn phát triển mới. Thủ tướng nêu ba quyết sách chiến lược Việt Nam đang thực hiện:

Một là củng cố tự chủ chiến lược gắn với chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu sắc, đồng bộ, hiệu quả.

Hai là đổi mới căn bản, toàn diện mô hình phát triển đất nước, trong đó có mô hình tăng trưởng; lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia làm đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Ba là đặt trọng tâm, đột phá vào cải cách thể chế gắn với nâng cao năng lực quản trị quốc gia.

Thủ tướng khẳng định Việt Nam rất chủ động trước những biến đổi nhanh chóng trên thế giới và khu vực, mong muốn hợp tác, phát triển, củng cố mạnh mẽ nỗ lực thúc đẩy toàn cầu hóa, đa phương hóa, đổi mới thể chế và phương thức hợp tác quản trị toàn cầu vì lợi ích chung. "Tình hình càng biến động, các quốc gia, trong đó có Việt Nam, càng phải chủ động về chiến lược, củng cố nội lực, tự chủ và mở rộng hợp tác", Thủ tướng chia sẻ và khẳng định "tự chủ không có nghĩa là khép kín".

Nhắc lại thông điệp tại phát biểu khai mạc, người đứng đầu Chính phủ khẳng định Việt Nam sẽ tiếp tục là bạn, là đối tác tin cậy, là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, đồng thời là điểm đến ổn định, an toàn cho các đối tác và nhà đầu tư.

Ba định vị và ba thế mạnh của Việt Nam

Dẫn những kết quả về thành tựu trong điều hành và thực tế phát triển kinh tế tại Việt Nam trong thời gian qua, giám đốc điều hành WEF Stephan Mergenthaler cho rằng những kết quả đó không chỉ giúp kinh tế vĩ mô tăng trưởng tốt mà cũng góp phần nâng tầm vị thế của Việt Nam trong quan hệ kinh tế thế giới. Ông đặt câu hỏi Việt Nam định hình vị thế thế nào trong thời gian tới và có năng lực nào để theo đuổi mục tiêu chiến lược.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nêu ba định vị của Việt Nam:

Thứ nhất, Việt Nam mong muốn trở thành trung tâm công nghệ số mới nổi, trung tâm năng lượng mới, năng lượng sạch, năng lượng xanh và trung tâm sản xuất nông nghiệp xanh của khu vực và thế giới.

Thứ hai, Việt Nam muốn trở thành mắt xích quan trọng, đáng tin cậy trong chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, cũng như trong các cực tăng trưởng mới, vấn đề Việt Nam đặc biệt quan tâm và cũng là chủ đề của diễn đàn.

Thứ ba, Việt Nam mong muốn đóng góp ngày càng nhiều hơn vào tăng trưởng của khu vực và thế giới thông qua thể chế quản trị hiện đại, năng lực cạnh tranh và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo Thủ tướng, các chính sách Việt Nam đang triển khai hôm nay đều hướng tới tương lai phát triển của đất nước và để Việt Nam thực hiện trách nhiệm đóng góp cho tăng trưởng, phát triển của khu vực và thế giới.

Người đứng đầu chính phủ chỉ ra ba thế mạnh của Việt Nam để khẳng định vị thế mục tiêu.

Thứ nhất là vị trí địa chính trị, địa chiến lược. Việt Nam ổn định về chính trị, kinh tế vĩ mô, là điểm sáng tăng trưởng trong khu vực và trên thế giới. Trong môi trường thế giới biến động mạnh, sự ổn định này là lợi thế đặc biệt quan trọng khi doanh nghiệp ngày càng coi trọng tính đa dạng, khả năng chống chịu và tính liên kết của chuỗi giá trị.

Thế mạnh thứ hai là Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với tầm nhìn chiến lược, mục tiêu lớn, quyết tâm cao, hành động quyết liệt, đúng thời điểm kinh tế thế giới chuyển dịch mạnh mẽ. Khi dòng vốn và chuỗi cung ứng toàn cầu dịch chuyển theo hướng số hóa, xanh và công nghệ cao, Việt Nam đẩy mạnh đổi mới mô hình phát triển, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực; đồng thời nâng cao năng lực cho doanh nghiệp. Việt Nam cũng ưu tiên cải cách thể chế, tạo điều kiện thuận lợi, áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù để kịp thời nắm bắt các cơ hội phát triển đang đến rất nhanh và cũng dễ qua đi nếu không nhanh chóng phát hiện. Với lợi thế của nền kinh tế đi sau, độ mở cao và khả năng thích ứng nhanh, Việt Nam có điều kiện tiếp thu công nghệ, mô hình tiên tiến, rút ngắn lộ trình phát triển, biến những dịch chuyển của kinh tế thế giới thành động lực đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thế mạnh thứ ba là khả năng vừa tiếp nhận vừa đóng góp cho các mạng lưới tăng trưởng mới. Việt Nam có quy mô dân số trên 100 triệu người, nguồn nhân lực dồi dào, truyền thống coi trọng giáo dục, kỹ năng tốt, khả năng học hỏi và thích ứng nhanh; nền sản xuất đã được kiểm chứng qua nhiều năm tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Theo Thủ tướng, sự kết hợp giữa con người, năng lực sản xuất, thị trường và nguồn lực tạo nền tảng để Việt Nam không chỉ tiếp nhận đầu tư công nghệ mà ngày càng có khả năng tham gia tạo ra giá trị công nghệ mới và động lực tăng trưởng mới.

Từ chia sẻ lợi ích sang chia sẻ trách nhiệm

Ở cuối phiên đối thoại, đại diện WEF đặt vấn đề Việt Nam cần gì và kỳ vọng gì vào các đối tác quốc tế. Thủ tướng cho rằng trong bối cảnh biến động sâu sắc, tư duy hợp tác cần thay đổi: chuyển từ phối hợp thông thường sang đồng hành chiến lược, như cách đang làm tại Việt Nam và TP Hồ Chí Minh; từ khai thác cơ hội sang chủ động kiến tạo cơ hội hợp tác; từ chia sẻ lợi ích sang chia sẻ trách nhiệm và cùng định hình tương lai phát triển. Đây là quan điểm Việt Nam đã xác định.

Trên tinh thần đó, Việt Nam mong muốn các đối tác không chỉ đến để tìm kiếm cơ hội, mà cùng Việt Nam hoàn thiện, cụ thể hóa ý tưởng, giải pháp, động lực phát triển mới thành dự án, sản phẩm cụ thể, cùng chia sẻ trách nhiệm và kiên trì cho đến khi có kết quả cuối cùng.

Với chính phủ các nước và đối tác quốc tế, Việt Nam mong muốn cùng hợp tác củng cố môi trường hòa bình, ổn định, mở rộng động lực phát triển mới, gắn kết tầm nhìn và lợi ích chiến lược dài hạn; cùng xây dựng các khuôn khổ cởi mở, công bằng, bền vững, nhất là kết nối kinh tế, thương mại, đầu tư, hạ tầng, thúc đẩy khoa học công nghệ; phối hợp định hình khuôn khổ, chuẩn mực hợp tác mới vì lợi ích của người dân, cộng đồng doanh nghiệp, để thành quả phát triển chuyển hóa trực tiếp thành chất lượng sống ngày càng tốt hơn cho người dân.

Với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp, nhà đầu tư nước ngoài, Chính phủ mong muốn và yêu cầu doanh nghiệp không chỉ mang đến nguồn vốn mà còn chia sẻ công nghệ, tri thức, kỹ năng, kinh nghiệm quản trị, điều hành; tham gia đào tạo nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nhất là trong các ngành công nghiệp trọng điểm. Các tập đoàn quốc tế sẽ hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng suất, phát triển hệ sinh thái công nghệ, tăng cường liên kết, giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp quốc tế, từ đó tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Thủ tướng cũng mong muốn doanh nghiệp trong nước và nước ngoài đề cao trách nhiệm xã hội, gắn hoạt động sản xuất kinh doanh với bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân, để thành công của doanh nghiệp, nhà đầu tư song hành với sự phát triển bền vững của Việt Nam.

Thủ tướng đánh giá cao vai trò kết nối, hợp tác và tiên phong thúc đẩy các sáng kiến toàn cầu của diễn đàn, đề nghị WEF tiếp tục tích cực hỗ trợ Chính phủ và doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình chuyển đổi mô hình phát triển. Việt Nam đang đi những bước quan trọng, nền tảng để đổi mới mô hình phát triển và rất mong nhận được sự hỗ trợ của đối tác, bạn bè quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp nước ngoài và các tổ chức phi chính phủ.

"Việt Nam sẵn sàng trở thành đối tác chiến lược của WEF tại khu vực để cùng thúc đẩy những ý tưởng mới, sáng kiến mới, triển khai những mô hình, cách làm sáng tạo, đem lại lợi ích không chỉ cho Việt Nam mà còn cho cả khu vực và thế giới", Thủ tướng khẳng định.