Thủ tướng Nhật Bản Takaichi tới Mỹ, tái khẳng định liên minh với Tổng thống Trump

Máy bay chính phủ chở Thủ tướng Takaichi hạ cánh xuống một căn cứ không quân ở khu vực ngoại ô Washington vào tối cùng ngày. Phát biểu trước khi rời Tokyo, Thủ tướng Takaichi nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu là nhanh chóng hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông. Bà cho biết Nhật Bản mong muốn thảo luận thẳng thắn với phía Mỹ trên cơ sở quan điểm và lợi ích của Tokyo, đồng thời khẳng định nếu tình hình Iran tiếp tục bất ổn, không chỉ kinh tế Nhật Bản và Mỹ mà toàn bộ nền kinh tế toàn cầu sẽ chịu ảnh hưởng nghiêm trọng.

Đây là cuộc gặp trực tiếp lần thứ hai giữa hai nhà lãnh đạo, trong bối cảnh Tokyo mong muốn tái khẳng định tầm quan trọng của liên minh Nhật - Mỹ, đồng thời thúc đẩy hợp tác sâu rộng hơn, đặc biệt trong lĩnh vực đầu tư và kinh tế.

Khác biệt xoay quanh vấn đề Iran và eo biển Hormuz

Cuộc hội đàm diễn ra trong bối cảnh Mỹ gia tăng kêu gọi các đồng minh, trong đó có Nhật Bản, tham gia bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz - nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Tuy nhiên, Washington cũng bày tỏ không hài lòng khi một số đối tác chưa phản ứng nhanh chóng trước lời kêu gọi này.

Tại cuộc gặp ở Phòng Bầu dục, Tổng thống Donald Trump cho biết ông kỳ vọng Nhật Bản sẽ "tăng cường đóng góp" trong nỗ lực bảo vệ tuyến hàng hải trọng yếu này, nhấn mạnh phần lớn nguồn năng lượng của Nhật Bản phụ thuộc vào khu vực trên. Ông cũng đề cập tới sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Nhật Bản như một yếu tố trong quan hệ đồng minh song phương.

Về phía Nhật Bản, Thủ tướng Takaichi tái khẳng định lập trường phản đối chương trình hạt nhân của Iran, đồng thời kêu gọi hướng tới giải pháp hòa bình. Bà nhấn mạnh môi trường an ninh hiện nay "rất nghiêm trọng", song bày tỏ tin tưởng vào vai trò của Mỹ trong việc thúc đẩy hòa bình toàn cầu.

Hai bên cũng ghi nhận tầm quan trọng đặc biệt của việc bảo đảm an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Thủ tướng Nhật Bản đã giải thích rõ các giới hạn pháp lý mà Tokyo phải tuân thủ, trong đó Hiến pháp hòa bình sau Chiến tranh Thế giới thứ II - không cho phép sử dụng vũ lực ngoài mục đích phòng vệ.

Một điểm đáng chú ý trong cuộc gặp là phát biểu mang tính đùa của Tổng thống Trump khi nhắc tới sự kiện Trân Châu Cảng năm 1941 trong lúc trả lời câu hỏi về việc Mỹ không thông báo trước cho đồng minh về các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Bình luận này được cho là đã tạo ra khoảnh khắc không thoải mái, dù bầu không khí chung của cuộc gặp vẫn duy trì ở mức tích cực.

Trước đó, Nhật Bản cùng 5 quốc gia châu Âu đã ra tuyên bố chung kêu gọi Iran chấm dứt các hành động cản trở hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz, đồng thời sẵn sàng tham gia các nỗ lực phù hợp nhằm bảo đảm an toàn cho tuyến vận tải này, dù chi tiết cụ thể chưa được công bố.

Mở rộng hợp tác kinh tế, đối mặt thách thức chiến lược toàn cầu

Bên cạnh các vấn đề an ninh, chuyến thăm của Thủ tướng Takaichi cũng đạt được kết quả đáng chú ý trong lĩnh vực kinh tế. Hai bên đã ký kết thỏa thuận trị giá 40 tỷ USD về phát triển lò phản ứng hạt nhân thế hệ mới tại Mỹ. Theo đó, các doanh nghiệp của Mỹ và Nhật Bản sẽ hợp tác xây dựng các lò phản ứng mô-đun nhỏ tiên tiến tại các bang Tennessee và Alabama, góp phần ổn định giá điện và tăng cường năng lực sản xuất năng lượng tại Mỹ.

Thông điệp xuyên suốt trong cuộc hội đàm giữa hai nhà lãnh đạo là Nhật Bản mong muốn thể hiện vai trò là đối tác chủ chốt của Mỹ trong các vấn đề toàn cầu, qua đó tạo điều kiện để Washington quan tâm hơn tới các lợi ích của Tokyo tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đặc biệt liên quan đến vấn đề Đài Loan và sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay cũng đặt ra không ít thách thức. Việc Mỹ điều chuyển một phần lực lượng quân sự từ khu vực Đông Á sang Trung Đông làm dấy lên lo ngại về sự suy giảm hiện diện chiến lược tại khu vực, trong khi Trung Quốc gia tăng hoạt động quân sự xung quanh Đài Loan (Trung Quốc).

Bên cạnh đó, xung đột tại Trung Đông đang gây áp lực lớn lên thị trường năng lượng toàn cầu, với giá dầu và khí đốt tăng mạnh do gián đoạn nguồn cung. Các nền kinh tế châu Á, trong đó có Nhật Bản, được dự báo sẽ chịu tác động nặng nề nhất.

Mặc dù còn tồn tại khác biệt trong cách tiếp cận, cuộc hội đàm giữa Thủ tướng Takaichi Sanae và Tổng thống Donald Trump vẫn được đánh giá là sẽ góp phần củng cố quan hệ đồng minh Nhật - Mỹ, đồng thời tìm kiếm tiếng nói chung trong xử lý các thách thức an ninh và kinh tế đang nổi lên trên toàn cầu.