Thúc đẩy cơ hội để nhà thiết kế trẻ Việt Nam tham gia sân chơi toàn cầu

Theo số liệu được công bố, Việt Nam hiện đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu giày dép với kim ngạch đạt gần 29 tỷ USD năm 2025, tăng 5%. Đây là một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và giải quyết việc làm.

Tuy nhiên, đằng sau vị thế đó là một thực tế phần lớn giá trị vẫn nằm ở khâu gia công, vai trò của đội ngũ thiết kế, đặc biệt là các nhà thiết kế trẻ chưa được phát huy đầy đủ. Khi sản phẩm được định hình từ bên ngoài, không gian sáng tạo nội địa bị thu hẹp, khiến ngành khó chuyển dịch lên các phân khúc có giá trị cao hơn.

Theo ông Matteo Scarparo (Hiệp hội các Nhà sản xuất Giày Ý), trái ngược với Việt Nam, Ý không phải là quốc gia dẫn đầu về sản lượng giày dép. Tuy nhiên, nước này lại giữ vị thế đặc biệt trong phân khúc cao cấp, nhờ tập trung vào thiết kế, chất lượng thủ công và xây dựng thương hiệu. Giày dép Ý không chỉ là sản phẩm tiêu dùng mà còn là một phần của ngành công nghiệp thời trang, nơi yếu tố thẩm mỹ và câu chuyện thương hiệu đóng vai trò quyết định. Điều này giúp các doanh nghiệp Ý duy trì giá trị cao, dù quy mô sản xuất không lớn. Sự khác biệt này cho thấy hai hướng phát triển song song trong cùng một ngành: một bên dựa vào năng lực sản xuất, một bên dựa vào sáng tạo. Với Việt Nam, bài toán đặt ra là làm thế nào để thu hẹp khoảng cách này, đặc biệt thông qua việc phát triển nguồn lực thiết kế.

Trong bối cảnh đó, việc kết nối với các nền tảng quốc tế như MICAM Milano được xem là một hướng đi đáng chú ý. Với hơn 40 năm lịch sử và tổ chức định kỳ hai lần mỗi năm tại Milan (Ý), MICAM là một trong những sự kiện chuyên ngành giày dép lớn trên thế giới với sự tham dự của hơn 130 quốc gia. MICAM Milano còn đóng vai trò cập nhật xu hướng và định hình thị trường. Các hoạt động chuyên đề tại đây tập trung vào thiết kế, vật liệu, công nghệ và các yếu tố phát triển bền vững những nội dung có ảnh hưởng trực tiếp đến định hướng sáng tạo của ngành.

Phía Ý đã đề xuất tìm kiếm các nhà thiết kế Việt tham gia các buổi trình diễn giày, dép, sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ da thuộc... trong tương lai vì từ trước đến nay chưa có người Việt Nam tham gia sân chơi này. Đây được xem là một trong những bước đi nhằm tạo điều kiện để lực lượng thiết kế trẻ tiếp cận môi trường quốc tế.

Tuy nhiên, khả năng hiện thực hóa cơ hội này vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Trước hết là chi phí. Việc tham dự một sự kiện thời trang chuyên ngành quốc tế đòi hỏi nguồn lực tài chính đáng kể, từ chi phí gian hàng đến vận chuyển, lưu trú... Để thúc đẩy sự tham gia của nhà thiết kế trẻ, cần có sự phối hợp từ nhiều phía. Các hiệp hội ngành nghề, cơ quan xúc tiến thương mại và tổ chức đào tạo có thể đóng vai trò hỗ trợ về tài chính, kỹ năng và kết nối.