Thúc đẩy phòng bệnh sốt xuất huyết dựa trên bằng chứng khoa học

Hội nghị Sốt xuất huyết Dengue 2026 (Dengue Summit 2026) diễn ra trong hai ngày 5-6/11 tại Hà Nội, do Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với Trường Đại học Y Hà Nội, Trung tâm Nghiên cứu Sức khỏe cộng đồng và Phòng chống chấn thương (CCHIP), Công ty TNHH Dược phẩm Takeda Việt Nam cùng các đơn vị liên quan tổ chức.

Đây là năm thứ hai liên tiếp hội nghị được tổ chức, thu hút hơn 700 đại biểu, trong đó có các chuyên gia trong nước và quốc tế, đại diện Bộ Y tế, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Sở Y tế và Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) của 34 tỉnh, thành phố. Với chủ đề "Dengue in ACTion: Ứng dụng khoa học vào thực tiễn hướng tới quản lý toàn diện sốt xuất huyết Dengue", hội nghị gồm 4 phiên chuyên đề, hơn 15 báo cáo và hơn 60 poster nghiên cứu khoa học, tập trung vào các lĩnh vực dịch tễ, lâm sàng, truyền thông, dự phòng, công nghệ số và chính sách y tế.

Theo số liệu được trình bày tại hội nghị, sốt xuất huyết Dengue là một trong những bệnh truyền nhiễm do muỗi truyền có tốc độ gia tăng nhanh trên thế giới, với khoảng 100-400 triệu ca nhiễm mỗi năm. Tại Việt Nam, bệnh đã gây gánh nặng trong hơn 4 thập kỷ. Năm 2025, cả nước ghi nhận 184.903 ca mắc. Trong 10 tháng đầu năm 2026, số ca mắc là 170.684, với 21 trường hợp tử vong.

Bệnh lưu hành quanh năm tại các tỉnh, thành phố và có xu hướng lan rộng đến một số địa bàn miền núi phía Bắc như Tuyên Quang, Sơn La. Cả 4 type virus Dengue (DENV-1, DENV-2, DENV-3, DENV-4) đều lưu hành tại Việt Nam, với type ưu thế thay đổi theo thời gian và khu vực. Sự luân chuyển các type virus, cùng biến đổi khí hậu, đô thị hóa và tình trạng muỗi kháng hóa chất, khiến công tác dự báo, kiểm soát dịch bệnh thêm khó khăn.

TS. Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, nhấn mạnh cần triển khai các giải pháp phòng bệnh chủ động, quyết liệt và dựa trên bằng chứng khoa học. Việc vận dụng kinh nghiệm quốc tế phù hợp với thực tiễn Việt Nam, kết hợp kiểm soát muỗi truyền bệnh và nâng cao nhận thức cộng đồng, có ý nghĩa quan trọng trong giảm gánh nặng sốt xuất huyết.

Tại hội nghị, các chuyên gia cũng chia sẻ kinh nghiệm triển khai tiêm chủng phòng sốt xuất huyết tại một số quốc gia. Theo TS.BS. Rosana Richtmann, Giám đốc Ủy ban Kiểm soát Nhiễm khuẩn, Bệnh viện Phụ sản Santa Joana, Brazil, nước này bắt đầu triển khai vaccine phòng bệnh trong chương trình tiêm chủng công từ năm 2024. Chương trình được mở rộng từ 521 lên 2.752 địa phương, với 24 triệu liều vaccine đã được phân phối. Số liệu tại bang São Paulo giai đoạn 2024-2025 cho thấy tiêm đủ hai mũi giúp giảm 73,1% nguy cơ mắc sốt xuất huyết có triệu chứng và giảm 87,9% nguy cơ nhập viện.

Một nội dung đáng chú ý tại hội nghị là dự thảo Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị sốt xuất huyết Dengue năm 2026 của Việt Nam, do TTND.GS.TS. Nguyễn Văn Kính, nguyên Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, trình bày. Dự thảo cập nhật nội dung phòng ngừa, nhấn mạnh việc phối hợp nhiều biện pháp, trong đó có tiêm chủng vaccine theo quy định hiện hành, giám sát dịch tễ, kiểm soát muỗi truyền bệnh, diệt bọ gậy và lăng quăng, tránh muỗi đốt.

Các chuyên gia cho rằng việc kết hợp các biện pháp dự phòng là hướng tiếp cận cần thiết trong bối cảnh sốt xuất huyết lưu hành quanh năm và hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Công tác phòng bệnh cần được triển khai đồng bộ, từ giám sát dịch tễ, nâng cao năng lực điều trị đến truyền thông thay đổi hành vi và tiêm chủng phù hợp.

Đại diện Takeda Việt Nam cho biết doanh nghiệp tiếp tục phối hợp với các đối tác y tế nhằm hỗ trợ các giải pháp dự phòng dựa trên bằng chứng khoa học, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng. Theo ông Benjamin Ping, Tổng Giám đốc Takeda Việt Nam, dù mức độ nhận biết về sốt xuất huyết tại Việt Nam tương đối cao, nhiều người vẫn chưa hiểu đầy đủ về nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của bệnh, cũng như tầm quan trọng của việc chủ động phòng ngừa.

Tại hội nghị, thông tin về vaccine phòng sốt xuất huyết đang lưu hành tại Việt Nam cũng được chia sẻ. Theo đơn vị tổ chức, vaccine này đã được phê duyệt tại 43 quốc gia, với hơn 32 triệu liều được phân phối trên toàn cầu và được triển khai trong chương trình tiêm chủng công tại một số nước như Brazil, Argentina, Colombia, Indonesia, Thái Lan.