Thung Ui - Điểm nhấn mới trong không gian văn hóa tâm linh của vùng đất Cố đô Hoa Lư

Từ vùng thung lũng hoang sơ trở thành điểm hẹn du xuân

Những ngày đầu xuân, khi tiết trời còn vương chút se lạnh, con đường dẫn vào Thung Ui đã trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Từng đoàn xe nối nhau đổ về, mang theo dòng người trẩy hội, chiêm bái, tham quan. Không khí nơi đây vừa trang nghiêm, vừa rộn ràng, tạo nên một bức tranh xuân đầy sức sống.

Ông Ngỗ Doãn Sơn, một du khách đến từ xã Minh Thọ, tỉnh Hưng Yên, chia sẻ: “Trước đây tôi chưa từng nghe đến Thung Ui. Năm nay, được bạn bè giới thiệu, tôi về đây mới thấy cảnh quan rất đẹp, không gian lại linh thiêng, yên bình. Đặc biệt là hệ thống các đàn tế được xây dựng rất công phu.”

Quả thực, nếu như trước kia Thung Ui chỉ là một thung lũng nằm nép mình giữa những dãy núi đá vôi trùng điệp, thì nay nơi đây đã khoác lên mình diện mạo mới. Những con đường được mở rộng, lát đá khang trang; hệ thống cảnh quan được xây dựng hài hòa, giữ nguyên nét hoang sơ nhưng vẫn thuận tiện cho du khách tham quan.

Đặc biệt, việc đầu tư xây dựng các công trình văn hóa tâm linh đã tạo nên điểm nhấn nổi bật, đưa Thung Ui trở thành một phần quan trọng trong không gian văn hóa của vùng đất Cố đô Hoa Lư.

Không gian linh thiêng của "thiên- địa - nhân"

Thung Ui là điểm đến du lịch mới, do Doanh nghiệp Xây dựng Xuân Trường đầu tư xây dựng trong nhiều năm, với diện tích khoảng 270ha. Tại đây tập trung nhiều công trình kiến trúc tiêu biểu, nổi bật là Đàn kính thiên (Đàn Nam Giao), nơi các triều đại phong kiến thực hiện nghi lễ tế trời, nghi lễ quan trọng bậc nhất trong điển lễ. Cùng với đó, các công trình kiến trúc được phỏng dựng theo quan niệm Tam Tài cổ phương Đông như: Đài Kính Thiên, Đài Kính Địa và Đài Kính Nhân. Ba công trình được bố trí hài hòa trong không gian núi non hùng vĩ, tạo nên một tổng thể kiến trúc mang đậm triết lý phương Đông về sự giao hòa giữa trời – đất – con người.

Đàn Kính Thiên được xây dựng trên vị trí cao, hướng lên bầu trời rộng mở, thể hiện sự tôn kính đối với trời đất, cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa. Đàn Kính Địa nằm thấp hơn, gắn liền với mặt đất, biểu trưng cho sự gắn bó của con người với thiên nhiên, với cội nguồn. Trong khi đó, Đàn Kính Nhân lại là nơi tôn vinh con người – trung tâm của vạn vật, nơi hội tụ tinh hoa của trời đất.

Theo sử liệu và truyền thuyết dân gian, Thung Ui gắn liền với sự kiện lịch sử quan trọng của dân tộc. Tương truyền, tại điểm cao nhất của thung lũng này, Đinh Bộ Lĩnh đã làm lễ tế trời, sau đó xuất quân dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất giang sơn. Cũng tại đây, năm 968, sau khi bình định thiên hạ, lên ngôi hoàng đế, nhà vua đã tế cáo trời đất, công bố với thiên hạ, xưng là Đinh Tiên Hoàng đế, đặt tên nước là Đại Cồ Việt, lấy niên hiệu Thái Bình và chọn Hoa Lư làm kinh đô-mở đầu cho nhà nước phong kiến trung ương tập quyền đầu tiên trong lịch sử Việt Nam.

Trong quá trình nghiên cứu, phục dựng Đàn Kính Thiên đã phát hiện dấu tích người tiền sử ngay tại khu vực Thung Ui và vùng lân cận. Kết quả nghiên cứu khoa học công bố năm 2025 cho thấy, tại khu vực Thung Bình, Tràng An các nhà khoa học đã phát hiện dấu tích cư trú của người tiền sử với niên đại kéo dài từ khoảng 13.000 năm đến 50.000 năm trước. Đây là lần đầu tiên ADN người cổ được trích xuất thành công trong môi trường nhiệt đới.

Những phát hiện này, khẳng định Tràng An là một trong số rất ít khu vực trên thế giới có bằng chứng về sự cư trú liên tục của con người trong hàng chục nghìn năm. Trong đó, Thung Ui là một điểm đến sinh tồn cổ xưa, góp phần bổ sung cơ sở khoa học cho giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản Tràng An và làm rõ chiều sâu văn hóa-lịch sử của vùng đất Cố đô Hoa Lư.

Hằng năm, vào ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch, Lễ hội Đàn Kính Thiên được tỉnh Ninh Bình tổ chức trang trọng nhằm tưởng nhớ công lao to lớn của vua Đinh Tiên Hoàng – người có công dẹp loạn 12 sứ quân. Lễ hội gồm các nghi thức truyền thống như rước lễ, dâng hương, tế lễ, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và khẳng định giá trị lịch sử – văn hóa thiêng liêng của Thung Ui trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương.

Những năm gần đây, tỉnh Ninh Bình đã quan tâm khôi phục, tôn tạo các di tích tại Thung Ui, từng bước định hướng phát triển nơi đây trở thành điểm đến văn hóa – tâm linh gắn với du lịch sinh thái, lịch sử.

Chị Nguyễn Thúy Hằng, một du khách đến từ Bắc Ninh, xúc động nói: “Khi đứng ở đây, tôi cảm nhận được sự tĩnh lặng, thiêng liêng rất đặc biệt. Mỗi đàn tế mang một ý nghĩa riêng, nhưng khi kết hợp lại tạo thành một không gian rất trọn vẹn.”

Không chỉ mang giá trị tâm linh, các công trình này còn có giá trị thẩm mỹ cao, được thiết kế công phu, hài hòa với cảnh quan tự nhiên. Những bậc đá uốn lượn theo sườn núi, những khoảng sân rộng mở giữa thung lũng, tất cả tạo nên một không gian vừa hùng vĩ, vừa thanh tịnh.

Động lực mới cho du lịch tâm linh Ninh Bình

Theo đại diện chính quyền địa phương, việc đầu tư phát triển Thung Ui không chỉ nhằm bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa tâm linh, mà còn góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch của tỉnh.

“Thung Ui được định hướng trở thành điểm đến văn hóa tâm linh gắn với du lịch sinh thái. Chúng tôi chú trọng giữ gìn cảnh quan tự nhiên, đồng thời xây dựng các công trình phù hợp, không làm phá vỡ không gian nguyên bản,” một cán bộ quản lý khu vực cho biết.

Từ đầu xuân Bính Ngọ đến nay, lượng du khách đến Thung Ui tăng mạnh. Nhiều đoàn khách từ các tỉnh, thành phố lân cận đã lựa chọn nơi đây làm điểm dừng chân trong hành trình du xuân, hành hương về vùng đất Cố đô.

Sự phát triển của Thung Ui cũng góp phần tạo thêm sinh kế cho người dân địa phương. Bà Quách Thị Mười, dân tộc Mường, phường Yên Sơn chia sẻ, tham gia biểu diễn cồng chiêng tại Thung Ui không chỉ là dịp để gìn giữ, thực hành các giá trị văn hóa truyền thống của người Mường mà còn góp phần đưa di sản văn hóa dân tộc đến gần hơn với công chúng và du khách. Tại đây, nhiều trò chơi dân gian truyền thống như ném còn, đánh mảng, đẩy gậy, nhảy sạp cũng được tổ chức, tạo nên không gian sinh hoạt cộng đồng đậm bản sắc.

Ông Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình, cho biết: Thung Ui là một điểm đến giàu tiềm năng để hình thành các sản phẩm trải nghiệm đặc sắc, bởi nơi đây hội tụ cả chiều sâu lịch sử, giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc với cảnh quan thiên nhiên yên tĩnh, nguyên sơ. Điểm đến mới này là chứng tích lịch sử, văn hóa, nhắc nhở mỗi người con đất Việt về cội nguồn dân tộc, nơi các vị vua đã khai quốc công thần để có đất nước Việt Nam phồn thịnh như ngày hôm nay; là nơi giáo dục truyền thống, văn hóa lịch sử và tạo ra không gian trải nghiệm du lịch mới mẻ, độc đáo, khác biệt, thu hút đông đảo du khách trong nước, quốc tế.

Ngành du lịch Ninh Bình kỳ vọng, Thung Ui sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn trong hành trình tour du lịch trong năm 2026 và kết nối trong chuỗi tuyến điểm đặc sắc của tỉnh để tăng thời gian lưu trú, tăng trải nghiệm và giá trị dịch vụ.

Giữ hồn thiêng giữa nhịp phát triển

Dù đang trên đà phát triển mạnh mẽ, Thung Ui vẫn giữ được nét trầm mặc, linh thiêng vốn có. Những dãy núi đá vôi sừng sững, những thảm cây xanh rì, tiếng chim rừng xen lẫn tiếng chuông gió nơi đàn tế… tất cả tạo nên một không gian khiến lòng người lắng lại.

Nhiều du khách sau khi rời Thung Ui đều có chung cảm nhận: đây không chỉ là nơi tham quan, mà còn là nơi để tìm về sự bình yên trong tâm hồn.

“Đi nhiều nơi rồi, nhưng tôi thấy Thung Ui có nét rất riêng. Không quá ồn ào, không thương mại hóa, mà vẫn giữ được sự thanh tịnh. Tôi nghĩ nơi này sẽ còn phát triển mạnh trong tương lai,” anh Phạm Mạnh Cường, du khách Hà Nội, chia sẻ.

Trong hành trình phát triển du lịch, việc giữ gìn bản sắc, bảo tồn giá trị văn hóa luôn là bài toán khó. Nhưng với những gì đang có, Thung Ui đang cho thấy hướng đi đúng đắn: phát triển nhưng không đánh mất “hồn cốt”.

Từ một vùng thung lũng ít người biết đến, Thung Ui hôm nay đã trở thành điểm đến mới đầy sức hút trong không gian văn hóa tâm linh của Cố đô Hoa Lư. Sự kết hợp hài hòa giữa cảnh quan thiên nhiên và các công trình tâm linh mang đậm triết lý phương Đông đã tạo nên dấu ấn riêng biệt cho nơi đây.

Trong dòng chảy của mùa xuân, giữa nhịp bước của du khách thập phương, Thung Ui như một nốt lặng trầm, nơi con người tìm về với cội nguồn, với thiên nhiên, và với chính mình.