Tiếp sức doanh nghiệp nhỏ và vừa trên hành trình chuyển đổi xanh

Đây là một nội dung đáng chú ý tại Hội nghị quốc tế – Phiên họp lần thứ 18 Diễn đàn Bàn tròn châu Á – Thái Bình Dương về Sản xuất và tiêu dùng bền vững (APRSCP), khai mạc sáng nay tại TP Hồ Chí Minh, sự kiện nằm trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2026.

Với chủ đề kết nối khoa học và công nghiệp, hội nghị đặt trọng tâm vào việc chuyển các mục tiêu phát triển bền vững thành mô hình kinh doanh, dự án công nghệ và cơ chế hợp tác có thể triển khai, đo lường và nhân rộng. Trong đó, năng lực doanh nghiệp và khả năng tiếp cận tài chính là những điều kiện cần được giải quyết cùng với đổi mới công nghệ.

Công nghệ phải phù hợp với năng lực doanh nghiệp

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Tâm, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, kỳ vọng các phiên thảo luận giúp đại biểu xác định nhu cầu, tìm được đối tác phù hợp và đề xuất những bước hợp tác cụ thể. Ông lưu ý cần quan tâm tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận công nghệ, kỹ năng và nguồn tài chính.

Yêu cầu này đặt ra bài toán hỗ trợ xuyên suốt quá trình chuyển đổi. Doanh nghiệp cần lựa chọn được giải pháp đáp ứng nhu cầu sản xuất, chuẩn bị nhân lực sử dụng và xây dựng phương án đầu tư phù hợp. Một công nghệ muốn được ứng dụng lâu dài còn phải đáp ứng điều kiện vận hành, hiệu quả kinh tế và thị trường đầu ra.

Tại hội nghị, các ý kiến cũng cho rằng: chuyển đổi số được gắn với các mục tiêu cụ thể của chuyển đổi xanh như nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm phát thải, hạn chế ô nhiễm và cải thiện tính minh bạch của chuỗi giá trị. Theo hướng này, dữ liệu và công cụ số cần giúp doanh nghiệp nhận diện vấn đề trong sản xuất, theo dõi quá trình cải thiện và chứng minh kết quả.

Chương trình dành một tham luận về sản xuất thông minh nhằm nâng cao năng suất xanh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại TP Hồ Chí Minh, do bà Quyên Nguyễn, đại diện Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tại TP Hồ Chí Minh (C4IR), phụ trách. Nội dung này được đặt trong nhóm thảo luận về sản xuất thông minh, truy xuất nguồn gốc số và tiêu dùng bền vững.

Cùng với giải pháp công nghệ, các vấn đề về hạ tầng số, khả năng kết nối giữa các hệ thống, tiêu chuẩn và kỹ năng cũng được đưa ra trao đổi. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hỗ trợ kỹ thuật cần đi cùng công cụ phù hợp, giảm chi phí báo cáo và nâng cao năng lực quản lý dữ liệu.

Đây cũng là cách tiếp cận để kinh tế tuần hoàn đi sâu hơn vào hoạt động sản xuất. Việc sử dụng tài nguyên hiệu quả cần được tính từ thiết kế sản phẩm, lựa chọn vật liệu đến tổ chức sản xuất, tiêu dùng, thu hồi và tái sử dụng. Quá trình này đòi hỏi sự phối hợp giữa doanh nghiệp với các đối tác trong chuỗi giá trị.

Kết nối nguồn vốn với dự án khả thi

Công nghệ và kỹ năng cần được hỗ trợ bằng nguồn lực tài chính để có thể triển khai. Vì vậy, một vấn đề được hội nghị chú trọng là làm thế nào để dự án chuyển đổi xanh đáp ứng đồng thời yêu cầu về công nghệ, vận hành, hiệu quả kinh tế và khả năng tiếp cận vốn.

Trong nhóm chuyên đề về công nghệ tiên tiến, đổi mới sáng tạo và tài chính xanh, chương trình bố trí tham luận của Tiến sĩ Yosuke Konaka, phụ trách kinh tế tuần hoàn tại Ngân hàng Sumitomo Mitsui Trust, Nhật Bản, về vai trò và những thách thức của tổ chức tài chính trong thúc đẩy chuyển đổi kinh tế tuần hoàn.

Vấn đề tài chính được đặt cùng mức độ sẵn sàng của công nghệ, tiêu chuẩn, kỹ năng và khả năng mở rộng thị trường. Cách tiếp cận này cho thấy việc hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn cần gắn với quá trình chuẩn bị dự án, từ xác định giải pháp đến làm rõ khả năng vận hành và hiệu quả đầu tư.

Những mô hình thí điểm có giám sát, đánh giá là một hướng được hội nghị ưu tiên. Kết quả thực hiện sẽ cung cấp bằng chứng để các bên xem xét hiệu quả, điều chỉnh giải pháp và cân nhắc nhân rộng, đồng thời giúp doanh nghiệp hoàn thiện phương án hợp tác.

Theo Tiến sĩ Yasuhiko Hotta, Chủ tịch APRSCP, mạng lưới hiện hướng tới hỗ trợ chính sách, nâng cao năng lực, thúc đẩy đổi mới trong doanh nghiệp và kết nối các mạng lưới quốc gia. Trọng tâm là chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải ròng bằng 0, tuần hoàn và có tác động tích cực đến thiên nhiên.

Định hướng này mở ra không gian hợp tác giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và tổ chức tài chính. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, sự kết nối cần giúp xác định được nơi hỗ trợ kỹ thuật, đối tác công nghệ và nguồn lực phù hợp với từng dự án.

Ông Chaiyod Bunyagidj cho rằng cần có nền tảng chia sẻ thông tin, phối hợp thực hiện lộ trình quốc gia và xây dựng chính sách dựa trên cơ sở khoa học.

Để những kết nối phát huy hiệu quả, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Minh Tâm nhấn mạnh hợp tác cần tiếp tục được duy trì sau hội nghị, hướng tới những hoạt động thực chất.

Dự thảo "Thông điệp APRSCP 2026 tại TP Hồ Chí Minh" cũng hướng tới các ưu tiên như kết nối khoa học với công nghiệp, lựa chọn giải pháp có khả năng triển khai, phát triển mô hình thí điểm có thể đánh giá và nhân rộng, nâng cao năng lực doanh nghiệp và tiếp cận tài chính.

Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, những định hướng này cần được cụ thể hóa thành dự án phù hợp với nhu cầu và nguồn lực sản xuất. Từ kết nối ban đầu đến hỗ trợ kỹ thuật, thử nghiệm và huy động vốn, mỗi bước hợp tác sẽ góp phần đưa mục tiêu chuyển đổi xanh thành kết quả có thể kiểm chứng.