Tỏi Sanuki Nhật Bản mở hướng sinh kế mới ở Nghệ An

Đối tác Nhật Bản tham quan thành phẩm tỏi Sanuki sau thu hoạch.

Cuối tháng 5/2026, tại xã Mường Xén, tỉnh Nghệ An, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) phối hợp với các bên liên quan tổ chức buổi đánh giá kết quả thực hiện dự án hỗ trợ phát triển chuỗi giá trị tỏi Sanuki tại địa phương. Sự kiện có sự tham dự của bà Võ Thị Nhung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An; đại diện JICA, Hợp tác xã Farmers'Co-op cùng hơn 50 người dân địa phương.

Dự án được triển khai trong giai đoạn 2023–2026. Đây là hoạt động thuộc chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa của JICA, dựa trên đề xuất của Hợp tác xã Farmers'Co-op, tỉnh Kagawa, Nhật Bản. Mục tiêu của dự án là góp phần tạo việc làm, cải thiện sinh kế và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương thông qua xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh cho tỏi Sanuki. Chuỗi này bao gồm sản xuất, xử lý sau thu hoạch, bảo quản, chế biến và tiêu thụ trên thị trường.

Xây dựng chuỗi giá trị từ giống tỏi Nhật Bản

Tỏi Sanuki là giống tỏi có nguồn gốc từ Nhật Bản. Việc đưa giống tỏi này vào thử nghiệm tại Nghệ An nhằm tìm kiếm hướng phát triển nông nghiệp mới, phù hợp với điều kiện địa phương. Trong quá trình triển khai, dự án đã thực hiện các mô hình trồng thử nghiệm nhằm xác định phương pháp canh tác phù hợp. Đồng thời, dự án xây dựng quy trình kỹ thuật để nông dân có thể tiếp nhận và áp dụng vào thực tế.

Riêng đợt trồng thử nghiệm thứ hai trong năm 2026, tổng diện tích thực hiện đạt hơn 7.000 m². Có 7 đơn vị tham gia, bao gồm Tổng đội Thanh niên xung phong số 10 và các hộ dân địa phương. Các nội dung được kiểm chứng gồm khả năng thích nghi của giống tỏi Sanuki với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng tại Nghệ An; kỹ thuật canh tác; khả năng bảo quản giống; và các phương án chế biến sau thu hoạch.

Điều chỉnh kỹ thuật theo điều kiện địa phương

Theo kết quả đánh giá, việc theo dõi và phân tích nhiệt độ trong 3 năm cho thấy điều kiện canh tác tại địa phương có những khác biệt so với dự kiến ban đầu. Đây là cơ sở quan trọng để dự án điều chỉnh kỹ thuật phù hợp hơn với thực tế sản xuất tại Nghệ An.

Các mô hình thử nghiệm tại xã Na Ngoi đã giúp hoàn thiện quy trình sản xuất. Trong đó có các nội dung về quản lý sâu bệnh, cải tạo đất, tưới tiêu và sử dụng màng phủ. Những kinh nghiệm này đã được hệ thống hóa thành tài liệu hướng dẫn cho nông dân. Đây là bước quan trọng để mô hình có thể được tiếp nhận, duy trì và nhân rộng sau khi dự án kết thúc. Dự án cũng đánh giá khả năng tiếp nhận kỹ thuật của người dân thông qua khảo sát thực địa và hình thức canh tác ủy thác.

Tuy nhiên, do ảnh hưởng của thời tiết cực đoan và một số yếu tố khách quan, năng suất vụ thử nghiệm năm nay chưa phản ánh đầy đủ tiềm năng của giống tỏi Sanuki. Vì vậy, dự án dự kiến tiếp tục thử nghiệm trong các mùa vụ tới để có cơ sở đánh giá chính xác hơn về năng suất và hiệu quả kinh tế.

Đưa kinh nghiệm từ Nhật Bản về phát triển quê hương

Bên cạnh kỹ thuật canh tác, dự án cũng thử nghiệm các giải pháp nâng cao giá trị sản phẩm sau thu hoạch. Trong đó có chế biến tỏi đen và tỏi ngâm xì dầu. Dự án đồng thời hỗ trợ trang thiết bị phục vụ sản xuất như máy kéo, máy cày, nhà kính và cơ sở bảo quản giống.

Một điểm đáng chú ý là sự tham gia của các thực tập sinh người Nghệ An từng làm việc tại Nhật Bản. Sau khi trở về địa phương, họ tham gia dự án với vai trò kỹ thuật viên, trực tiếp hướng dẫn nông dân trong quá trình canh tác. Mô hình này cho thấy một hướng tiếp cận mới trong chuyển giao tri thức. Kinh nghiệm, kỹ năng lao động được tích lũy ở nước ngoài có thể trở thành nguồn lực phục vụ phát triển địa phương.

Không chỉ là câu chuyện đưa một giống cây mới vào sản xuất, dự án tỏi Sanuki còn gợi mở cách kết nối giữa hợp tác quốc tế, kinh nghiệm lao động ở nước ngoài và nhu cầu sinh kế của người dân vùng cao. Trong thời gian tới, JICA sẽ tiếp tục phối hợp với chính quyền và cộng đồng địa phương nhằm củng cố mô hình phát triển nông nghiệp bền vững, từng bước nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân.