Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Phòng, chống thiên tai là cấu phần của phát triển bền vững

Chiều 29/6, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan về công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu từ nay đến hết năm 2026.

Theo thống kê, tình hình thiên tai đang diễn biến ngày càng cực đoan. Giai đoạn 5 năm trước, thiên tai xảy ra ở hầu hết các vùng miền với 21/22 loại hình, trung bình mỗi năm khiến hơn 300 người thiệt mạng, thiệt hại kinh tế hơn 45 nghìn tỷ đồng. Riêng năm 2024, thiên tai làm hơn 500 người thiệt mạng, và năm 2025 thiệt hại kinh tế lên tới hơn 100 nghìn tỷ đồng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định vấn đề căn bản hiện nay là phải nhìn nhận công tác phòng, chống bão lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu như một nội dung trọng yếu của quản trị quốc gia, quản trị phát triển và bảo vệ Nhân dân trong điều kiện mới. Công tác này từ nay đến cuối năm không chỉ là ứng phó tình huống, mà là phép thử năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của cả hệ thống chính trị; là thước đo trách nhiệm của Nhà nước trong bảo vệ Nhân dân; là điều kiện quan trọng để giữ vững ổn định đời sống nhân dân, bảo vệ thành quả phát triển và thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao của các địa phương.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, trong bối cảnh cả nước đang đặt ra yêu cầu tăng trưởng cao, nhiều địa phương phấn đấu tăng trưởng 2 con số, thì phòng, chống thiên tai không phải là nhiệm vụ bên lề của phát triển, mà là một điều kiện bảo đảm phát triển nhanh, ổn định và bền vững. Vì vậy, phòng, chống thiên tai phải được đưa vào kịch bản điều hành phát triển, đầu tư công, sản xuất, kinh doanh, thu hút đầu tư, bảo đảm an sinh và bảo vệ đời sống nhân dân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tinh thần chung là phải chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang quản trị rủi ro chủ động; từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ sớm, từ xa; từ chỉ đạo theo mùa vụ sang chuẩn bị thường xuyên; từ cách làm chủ yếu dựa vào kinh nghiệm sang cách làm dựa trên dữ liệu, khoa học, công nghệ, pháp luật, kỷ luật quy hoạch và trách nhiệm người đứng đầu. Trên cơ sở đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ 5 quan điểm chỉ đạo.

Quan điểm chỉ đạo thứ nhất, bảo vệ tính mạng nhân dân là yêu cầu cao nhất, là mệnh lệnh cao nhất. Mọi phương án, mọi quyết định chỉ huy, mọi nguồn lực huy động phải hướng trước hết vào việc bảo vệ người dân, nhất là người già, trẻ em, phụ nữ mang thai, người khuyết tật, người bệnh, hộ nghèo, hộ neo đơn, người dân ở vùng nguy hiểm.

Quan điểm chỉ đạo thứ hai là phòng ngừa phải đi trước một bước, và phòng ngừa phải bắt đầu từ quy hoạch, đầu tư, tiêu chuẩn xây dựng, bảo vệ rừng, hành lang thoát lũ, an toàn hồ đập, bố trí dân cư, quản lý sông suối, kiểm soát khai thác cát, khai thác nước ngầm, thoát nước đô thị, cảnh báo sớm, dữ liệu số. Quan điểm thứ ba là phòng, chống thiên tai phải gắn trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng và phát triển bền vững.

Quan điểm chỉ đạo thứ tư, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định lấy cơ sở làm nền tảng nhưng phải tổ chức lại năng lực cơ sở cho phù hợp với thực tế mới, nhất là sau sắp xếp đơn vị hành chính, nếu vẫn hiểu "bốn tại chỗ" theo cách cũ, giao hết trách nhiệm cho cơ sở mà không có lực lượng, phương tiện, cơ chế chi viện, thì khó khả thi.

''Thứ năm, kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm người đứng đầu phải được đặt lên hàng đầu. Thiên tai có yếu tố khách quan, nhưng thiệt hại tăng nặng nhiều khi có nguyên nhân chủ quan: phá rừng, lấn suối, san lấp ao hồ, khai thác cát trái phép, xây dựng trong hành lang thoát lũ, san gạt taluy không an toàn, vận hành công trình thiếu trách nhiệm, chậm cảnh báo, chậm sơ tán. Nơi nào buông lỏng quản lý, nơi đó phải chịu trách nhiệm'', Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu.

Từ nay đến cuối năm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh 9 nhiệm vụ trọng tâm, gồm rà soát, cập nhật toàn bộ kịch bản thiên tai năm 2026; Bảo vệ an toàn tính mạng Nhân dân trong mọi tình huống; Kiểm tra an toàn công trình xung yếu và hạ tầng thiết yếu; Chủ động ứng phó hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn mùa khô; Bảo vệ sản xuất, hạ tầng và mục tiêu tăng trưởng của địa phương; Tổ chức lại phương châm "bốn tại chỗ" cho phù hợp thực tiễn; Nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo và truyền tin đến người dân; Siết chặt kỷ luật quy hoạch, xây dựng, tài nguyên và môi trường; và Bảo đảm nguồn lực và kiểm tra thực chất.

Giao Đảng ủy Chính phủ và các Bộ, Ngành liên quan một số nhiệm vụ cụ thể, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu cần khẩn trương xây dựng, phê duyệt và tổ chức thực hiện Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 5 năm tới; gắn với Chiến lược quốc gia phòng, chống thiên tai và các quy hoạch.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, thiên tai không thể loại bỏ hoàn toàn, nhưng thiệt hại do thiên tai có thể giảm được nếu được chuẩn bị tốt hơn, hành động sớm hơn, chỉ đạo sát hơn, phân công rõ hơn và kiểm tra nghiêm hơn. Yêu cầu đặt ra là không chủ quan, không bị động, không bất ngờ; Lấy sự an toàn của Nhân dân làm thước đo cao nhất, lấy hiệu quả thực tế làm tiêu chuẩn đánh giá, quyết tâm bảo vệ thành quả phát triển và giữ vững ổn định đất nước.