Tổng thống Mexico phản ứng về lời kêu gọi “tiêu diệt các băng đảng ma túy” của Tổng thống Trump

Phát biểu với truyền thông Mỹ trong những ngày đầu năm 2026, Tổng thống Donald Trump cho rằng Washington cần "làm điều gì đó" với Mexico, đồng thời khẳng định chính phủ Mexico nhiều lần từ chối đề xuất của Mỹ về việc trực tiếp tiêu diệt các băng đảng. 

Kênh CNBC mới đây cho biết phát biểu trên kênh Fox News phát sóng tối 8/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói: "Chúng tôi đã ngăn chặn được 97% lượng ma túy xâm nhập bằng đường biển. Và bây giờ chúng tôi sẽ bắt đầu tấn công trên đất liền, liên quan đến các băng đảng". Tuyên bố của ông Trump được đưa ra chưa đầy 1 tuần sau khi lực lượng Mỹ tấn công Venezuela và bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro, cùng phu nhân là bà Cilia Flores.

Khi được CNBC hỏi về phát biểu của ông Trump trên Fox News, một phát ngôn viên Nhà Trắng cho biết qua email rằng: "Chính quyền đang tái khẳng định và thực thi Học thuyết Monroe nhằm khôi phục vị thế vượt trội của Mỹ tại Tây Bán cầu, kiểm soát di cư và ngăn chặn buôn bán ma túy".

Mexico từ lâu được coi là mắt xích then chốt trong hoạt động buôn bán ma túy toàn cầu, đặc biệt là fentanyl - loại ma túy tổng hợp gây ra hơn 100.000 ca tử vong mỗi năm tại Mỹ - cũng như cocaine từ Nam Mỹ trung chuyển sang thị trường Bắc Mỹ.

Trong nhiều thập niên, hình ảnh các băng đảng Mexico thường gắn với những nhân vật khét tiếng như Joaquín "El Chapo" Guzmán và các tổ chức hoạt động theo mô hình tập trung. Tuy nhiên, bức tranh này đã thay đổi sâu sắc. Ông Eduardo Guerrero, Giám đốc Công ty tư vấn an ninh Lantia Intelligence của Mexico, cho biết hiện có khoảng 400 nhóm tội phạm với quy mô khác nhau hoạt động trên khắp cả nước, thay vì chỉ vài băng đảng lớn như trước đây. "Họ gần như hiện diện ở khắp mọi nơi", ông Guerrero nhận định.

Ngay cả những tổ chức mạnh nhất, như băng đảng Jalisco Thế hệ mới, cũng không còn là một thực thể thống nhất mà là mạng lưới gồm hàng chục nhóm nhỏ liên kết lỏng lẻo. Sự phân mảnh này khiến việc đối phó đòi hỏi chiến lược phức tạp và lâu dài hơn nhiều so với các chiến dịch quân sự trực diện.

Thực tế cho thấy chiến lược "săn lùng trùm ma túy" mà Mexico triển khai từ năm 2007, với sự hỗ trợ của Mỹ, đã không mang lại kết quả như mong đợi. Dù hàng chục thủ lĩnh bị bắt hoặc tiêu diệt, dòng chảy ma túy sang Mỹ vẫn tiếp diễn, thậm chí bạo lực còn gia tăng khi các nhóm nhỏ tranh giành địa bàn.

Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum ngày 9/1 thông báo bà đã giao Bộ trưởng Ngoại giao Mexico tăng cường phối hợp với Hoa Kỳ sau khi người đồng cấp Donald Trump ám chỉ khả năng triển khai các cuộc tấn công trên bộ nhằm vào các băng đảng ma túy hoạt động ở Mexico. Phát biểu tại cuộc họp báo thường kỳ, bà Sheinbaum cho biết đã yêu cầu Bộ trưởng Ngoại giao Juan Ramon de la Fuente liên hệ trực tiếp với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và, nếu cần, trực tiếp với ông Trump để củng cố hợp tác an ninh song phương. Đây được xem là nỗ lực nhằm giảm thiểu căng thẳng và tìm tiếng nói chung trong cuộc chiến chống buôn bán ma túy, đảm bảo an ninh khu vực song vẫn tôn trọng quyền chủ quyền quốc gia.

Trong những năm gần đây, Mexico đã hợp tác với Hoa Kỳ trong nhiều lĩnh vực an ninh, bao gồm trao đổi tình báo, bắt giữ và dẫn độ các đối tượng buôn ma túy cấp cao. Tuy nhiên, việc cân bằng giữa hợp tác và bảo vệ chủ quyền quốc gia vẫn là thách thức lớn đối với chính quyền Tổng thống Sheinbaum trong bối cảnh tình hình buôn bán ma túy xuyên biên giới tiếp tục phức tạp và sức ép quốc tế gia tăng.