Tổng thống Trump: Mỹ đang đàm phán với Iran và sẽ không “rút lui giữa chừng”

Ngày 5/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington đang tiến hành đàm phán “sâu rộng” với Iran nhằm đạt một thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời khẳng định Mỹ sẽ không “rút lui giữa chừng” trong cuộc xung đột.

Cụ thể, trong thông điệp đăng tải trên mạng xã hội ngày 5/4, Tổng thống Donald Trump yêu cầu Tehran phải mở lại tuyến hàng hải chiến lược qua eo biển Hormuz trước thời hạn 20h00 ngày 7/4 (giờ miền Đông nước Mỹ), nếu không sẽ phải đối mặt với các hành động quân sự quy mô lớn nhằm vào cơ sở hạ tầng quan trọng, bao gồm nhà máy điện và cầu đường. Đây là lần thứ ba Washington điều chỉnh thời hạn chót, cho thấy sức ép ngày càng gia tăng đối với Tehran.

Phản ứng trước tuyên bố này, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad-Bagher Ghalibaf cảnh báo các động thái mà ông cho là "liều lĩnh" của Mỹ có thể đẩy toàn bộ khu vực vào một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hơn, nhấn mạnh nguy cơ lan rộng xung đột là rất hiện hữu.

Trong tuyên bố chính thức đăng tối 5/4 trên tài khoản mạng xã hội X, Lực lượng Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khẳng định kỷ nguyên các thế lực bên ngoài thống trị tuyến hàng hải quốc tế qua eo biển Hormuz đã chấm dứt. Hải quân IRGC nhấn mạnh rằng những diễn biến gần đây ở Trung Đông đã tạo ra thực tế mới, theo đó các cường quốc ngoài khu vực, đứng đầu là Mỹ, không còn có thể áp đặt điều kiện hay duy trì ảnh hưởng gần như không bị kiểm soát trong vùng biển lân cận Iran.

Trong khi đó, Tổng thống Trump cho biết Mỹ vẫn đang tiến hành các cuộc đàm phán "sâu rộng" với Iran nhằm tìm kiếm một thỏa thuận. Theo các nguồn tin ngoại giao, các cuộc tiếp xúc đang được triển khai theo hai hướng, gồm kênh gián tiếp thông qua Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ, cùng với các cuộc trao đổi trực tiếp giữa đặc phái viên Mỹ và Ngoại trưởng Iran. Tuy nhiên, đến nay các nỗ lực này chưa đạt được tiến triển đáng kể.

Eo biển Hormuz hiện đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với thương mại năng lượng toàn cầu. Việc Iran kiểm soát tuyến hàng hải này thông qua các hoạt động quân sự và đe dọa tàu thuyền đã khiến giá dầu thế giới tăng mạnh, với giá dầu thô Mỹ và Brent đều vượt ngưỡng 110 USD/thùng trong phiên giao dịch đầu tuần.

Song song với các động thái ngoại giao, tình hình thực địa tiếp tục diễn biến căng thẳng. Mỹ đã tiến hành chiến dịch giải cứu thành công một phi công sau khi máy bay chiến đấu F-15E bị rơi tại khu vực Tây Nam Iran. Trong khi đó, Iran công bố hình ảnh cho thấy nhiều xác máy bay bị phá hủy, nhưng không phủ nhận việc lực lượng đặc nhiệm Mỹ đã đưa được quân nhân này ra khỏi khu vực.

Các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự đang trở thành điểm nóng gây tranh cãi. Việc một cây cầu lớn nối Tehran với Karaj bị phá hủy mới đây được coi là dấu hiệu cho thấy xung đột đang bước sang giai đoạn mới với mức độ tàn phá gia tăng. Nhiều chuyên gia luật quốc tế cảnh báo việc nhắm mục tiêu vào các công trình dân sự có thể vi phạm các quy định của Công ước Geneva.

Theo giới chức Iran, hàng chục nghìn công trình dân sự, bao gồm nhà ở, cơ sở thương mại, trường học và bệnh viện, đã bị ảnh hưởng trong các đợt không kích gần đây. Phía Israel cho rằng nhiều mục tiêu trong số này có liên quan đến hoạt động quân sự, đặc biệt là ngành công nghiệp sản xuất tên lửa.

Ở chiều ngược lại, Iran cũng gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng kinh tế tại khu vực Vùng Vịnh. Các cơ sở dầu khí tại Kuwait và Bahrain đã bị tấn công bằng thiết bị bay không người lái, gây thiệt hại đáng kể. Những diễn biến này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Tại Lebanon, các cuộc không kích tiếp tục gây thương vong cho dân thường, trong khi Israel phát tín hiệu sẵn sàng mở rộng chiến dịch quân sự nếu các nỗ lực đàm phán không đạt kết quả. Truyền thông Israel cho biết nước này đang chờ quyết định cuối cùng từ Washington về khả năng tấn công các mục tiêu năng lượng và hạ tầng của Iran.

Liên quan đến năng lực quân sự của Tehran, các đánh giá từ phía Israel cho thấy còn nhiều khác biệt về số lượng tên lửa đạn đạo mà Iran đang sở hữu. Một số ước tính cho rằng kho dự trữ đã giảm đáng kể, trong khi các nguồn khác nhận định Iran vẫn còn khả năng duy trì sức răn đe đáng kể.

Trong bối cảnh hiện nay, các diễn biến trong những ngày tới, nhất là liên quan đến thời hạn mà Mỹ đưa ra đối với Iran, được cho là sẽ có ý nghĩa quyết định đối với cục diện khu vực.