Tổng thống Trump tuyên bố không để Iran tiếp cận uranium làm giàu cấp độ cao

Phát biểu trong chương trình truyền hình Full Measure phát sóng ngày 10/5, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ đang theo dõi chặt chẽ các địa điểm được cho là nơi lưu giữ uranium làm giàu của Iran - số vật liệu hạt nhân được cho là hiện vẫn nằm dưới đống đổ nát của các cơ sở hạt nhân bị Mỹ không kích hồi tháng 6/2025.

Theo nhà lãnh đạo Mỹ, Lực lượng Không gian Mỹ đang thực hiện nhiệm vụ giám sát liên tục các địa điểm này. Ông nhấn mạnh Washington có thể xác định chính xác danh tính của bất kỳ ai tiếp cận khu vực bị theo dõi và cảnh báo Mỹ sẽ "phá hủy ngay lập tức" nếu phát hiện nguy cơ tiếp cận vật liệu hạt nhân.

Ông Trump tuyên bố: "Chúng tôi sẽ lấy số uranium đó vào thời điểm thích hợp, bất cứ khi nào muốn. Chúng tôi đang giám sát toàn bộ khu vực".

Vấn đề uranium làm giàu hiện là một trong những trở ngại lớn nhất trong các cuộc đàm phán ngừng bắn giữa Mỹ và Iran nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài 10 tuần giữa Mỹ - Israel và Iran.

Washington trước đó đã yêu cầu Tehran chuyển toàn bộ lượng uranium làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran và chấm dứt hoàn toàn chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, phía Iran khẳng định nước này sẽ không từ bỏ quyền phát triển chương trình làm giàu uranium trong nước vì mục đích hòa bình.

Theo nhiều nguồn tin quốc tế, lượng uranium làm giàu của Iran có thể vẫn nằm tại các cơ sở hạt nhân bị Mỹ tấn công hồi năm 2025, song Tehran chưa xác nhận vị trí chính xác của số vật liệu này.

Hồi tháng 4, Tổng thống Trump từng tuyên bố Iran đã đồng ý để Mỹ tiếp cận và đưa lượng uranium nói trên về Mỹ. Tuy nhiên, phía Iran nhanh chóng bác bỏ thông tin này. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định uranium làm giàu "thiêng liêng như lãnh thổ Iran" và sẽ không được chuyển ra nước ngoài trong bất kỳ hoàn cảnh nào.

Theo ước tính của các cơ quan quốc tế, Iran hiện sở hữu hơn 400kg uranium được làm giàu ở mức tinh khiết 60%. Đây là mức cao hơn nhiều so với giới hạn 3,67% theo thỏa thuận hạt nhân năm 2015, còn gọi là Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA), được ký giữa Iran và các cường quốc nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Tehran để đổi lấy việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt.

Quá trình làm giàu uranium là hoạt động tách và gia tăng tỷ lệ đồng vị có khả năng phóng xạ cao của nguyên tố uranium nhằm sản xuất nhiên liệu hạt nhân. Khi được làm giàu tới độ tinh khiết khoảng 90%, uranium có thể được sử dụng để chế tạo vũ khí hạt nhân.

Năm 2018, trong nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Trump đã rút Mỹ khỏi JCPOA và tái áp đặt các lệnh trừng phạt đối với Iran. Đáp lại, Tehran từng bước mở rộng chương trình làm giàu uranium vượt xa các giới hạn của thỏa thuận, dù vẫn khẳng định không theo đuổi vũ khí hạt nhân.

Trong cuộc phỏng vấn mới nhất, ông Trump tiếp tục cho rằng mục tiêu của chiến dịch quân sự nhằm vào Iran là ngăn nước này sở hữu bom hạt nhân. Ông nói: "Chúng tôi không thể để Iran có vũ khí hạt nhân". Tổng thống Mỹ cũng nhận định các cuộc không kích của Mỹ và Israel kể từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2 đã gây thiệt hại nặng nề cho Iran và có thể khiến nước này mất hàng chục năm để tái thiết.

Ông Trump còn cho biết khoảng 70% các mục tiêu quân sự mà Mỹ đề ra đã bị tấn công, song Washington vẫn còn nhiều mục tiêu khác có thể tiếp tục bị nhắm tới nếu xung đột leo thang trở lại. "Chúng tôi có thể quay lại thêm hai tuần nữa và tấn công mọi mục tiêu còn lại", ông Trump tuyên bố, đồng thời nhấn mạnh Iran "đã bị đánh bại nhưng chưa hoàn toàn chấm dứt năng lực".

Mặc dù lệnh ngừng bắn giữa các bên đã có hiệu lực từ tháng trước, tình hình tại khu vực Vùng Vịnh vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các vụ va chạm lẻ tẻ tiếp tục xảy ra trong tuần qua trong bối cảnh Mỹ duy trì phong tỏa các cảng biển của Iran, còn Tehran tiếp tục kiểm soát chặt eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển 20% lượng dầu mỏ toàn cầu.

Giá năng lượng thế giới vì vậy tiếp tục chịu sức ép gia tăng. Tại Mỹ, giá xăng trung bình đã vượt 4,5 USD/gallon do gián đoạn nguồn cung liên quan căng thẳng tại eo biển Hormuz, góp phần làm gia tăng áp lực lạm phát.

Trong khi đó, truyền thông Iran ngày 10/5 cho biết Tehran đã chuyển phản hồi đối với đề xuất mới nhất của Mỹ về chấm dứt chiến sự thông qua các nhà trung gian Pakistan. Các nỗ lực ngoại giao hiện vẫn đang được thúc đẩy nhằm tìm kiếm giải pháp lâu dài, bảo đảm an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz và ngăn nguy cơ xung đột tái bùng phát trên diện rộng tại Trung Đông.