Tổng thống Trump và Iran xác nhận eo biển Hormuz được mở lại hoàn toàn

Thông tin này đã được Tổng thống Mỹ Donald Trump và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận ngày 17/4.

Phát biểu trên mạng xã hội, Tổng thống Donald Trump cho biết Iran đã thông báo eo biển Hormuz "hoàn toàn mở và sẵn sàng cho hoạt động lưu thông đầy đủ". Trước đó ít phút, Ngoại trưởng Abbas Araghchi cũng đăng tải trên nền tảng X khẳng định tuyến vận tải qua eo biển Hormuz "được tuyên bố mở hoàn toàn" đối với mọi tàu thương mại, phù hợp với thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 10 ngày tại Lebanon, và sẽ duy trì trạng thái này trong suốt thời gian hiệu lực của lệnh ngừng bắn.

Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump nhấn mạnh rằng Mỹ vẫn duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi hai bên đạt được một thỏa thuận toàn diện nhằm chấm dứt xung đột. Ông nêu rõ biện pháp phong tỏa sẽ tiếp tục được thực thi "đầy đủ và nghiêm ngặt" cho tới khi tiến trình đàm phán hoàn tất.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Lebanon đang có hiệu lực, tạo cơ hội tạm lắng cho giao tranh sau nhiều tuần leo thang căng thẳng trong khu vực. Thỏa thuận này được đánh giá là một bước tiến quan trọng, có thể tháo gỡ một trong những trở ngại lớn đối với các cuộc đàm phán rộng hơn giữa Iran với Mỹ và Israel nhằm chấm dứt xung đột kéo dài.

Tại thủ đô Beirut của Lebanon, không khí đón lệnh ngừng bắn diễn ra sôi động khi nhiều người dân nổ súng chỉ thiên để ăn mừng ngay sau nửa đêm. Các gia đình phải sơ tán trước đó cũng bắt đầu trở về khu vực miền Nam Lebanon và vùng ngoại ô phía Nam Beirut, bất chấp cảnh báo của giới chức rằng tình hình vẫn tiềm ẩn rủi ro nếu thỏa thuận không được duy trì lâu dài.

Theo lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc tại miền Nam Lebanon, kể từ thời điểm lệnh ngừng bắn có hiệu lực, chưa ghi nhận các cuộc không kích mới. Tuy nhiên, phía này cáo buộc Israel vẫn vi phạm không phận và tiến hành pháo kích tại một số khu vực ở miền Nam Lebanon. Quân đội Israel hiện chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin này.

Theo nội dung thỏa thuận do Bộ Ngoại giao Mỹ công bố, Israel được phép thực hiện các hành động tự vệ trong trường hợp đối mặt với các mối đe dọa tấn công sắp xảy ra, song không được tiến hành các chiến dịch quân sự mang tính tấn công nhằm vào lãnh thổ Lebanon.

Phát biểu tại một sự kiện ở Las Vegas ngày 17/4, Tổng thống Donald Trump gọi đây là "một ngày lịch sử đối với Lebanon", đồng thời bày tỏ tin tưởng rằng cuộc xung đột với Iran sẽ sớm kết thúc. Ông cho biết tiến trình đàm phán đang diễn ra thuận lợi và có thể đạt được kết quả trong thời gian không xa.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz ngày 17/4 tuyên bố nước này sẽ tuân thủ lệnh ngừng bắn, song nhấn mạnh rằng chiến dịch giải giáp hoàn toàn lực lượng Hezbollah tại miền Nam Lebanon "vẫn chưa hoàn tất". Ông cho biết Israel sẽ tiếp tục kiểm soát các khu vực hiện đang triển khai lực lượng, bao gồm một vùng đệm kéo dài khoảng 10 km từ biên giới vào lãnh thổ Lebanon.

Theo ông Israel Katz, nhiều khu vực dân cư tại vùng đệm đã bị phá hủy và người dân Lebanon sẽ chưa thể quay trở lại trong thời gian tới. Trước đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cũng khẳng định nước này chấp thuận lệnh ngừng bắn nhằm thúc đẩy tiến trình hòa bình, song không có kế hoạch rút quân.

Trong khi đó, lực lượng Hezbollah tuyên bố người dân Lebanon "có quyền kháng cự" trước sự hiện diện quân sự của Israel, đồng thời cho biết các hành động tiếp theo sẽ phụ thuộc vào diễn biến thực tế trên thực địa.

Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, thỏa thuận hiện nay cho phép Israel bảo lưu quyền tự vệ "bất cứ lúc nào" trước các mối đe dọa tấn công có kế hoạch hoặc đang diễn ra, nhưng không được tiến hành các hoạt động quân sự mang tính tấn công nhằm vào các mục tiêu dân sự, quân sự hoặc nhà nước tại Lebanon.

Một quan chức Hezbollah, đề nghị giấu tên, cho rằng thỏa thuận ngừng bắn hiện nay thực chất là kết quả của các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, thay vì là một thỏa thuận trực tiếp giữa Israel và Lebanon như tuyên bố của phía Mỹ.

Xung đột giữa Israel và Hezbollah đã kéo dài nhiều năm với các đợt giao tranh lặp lại. Sau khi chiến sự tại Dải Gaza bùng phát, hai bên tiếp tục đối đầu, dẫn đến nhiều cuộc tấn công qua lại. Mặc dù hai nước từng đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột vào tháng 11/2024, song Israel vẫn tiến hành các cuộc không kích gần như hằng ngày nhằm ngăn chặn Hezbollah tái vũ trang, khiến tình hình tiếp tục leo thang.

Theo số liệu mới nhất, các cuộc giao tranh đã khiến ít nhất 3.000 người thiệt mạng tại Iran, hơn 2.100 người tại Lebanon, 23 người tại Israel và hàng chục người tại các quốc gia Arab vùng Vịnh. Ngoài ra, 13 binh sĩ Mỹ cũng đã thiệt mạng trong các diễn biến liên quan.

Việc chấm dứt xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah là một trong những yêu cầu then chốt từ phía Iran trong các cuộc thương lượng. Trước đó, Tehran từng cáo buộc Israel vi phạm các thỏa thuận ngừng bắn khi tiến hành không kích vào Lebanon, trong khi phía Israel cho rằng các thỏa thuận trước đó không bao gồm lãnh thổ Lebanon.

Trong một diễn biến liên quan, Tổng Tham mưu trưởng quân đội Pakistan đã có cuộc gặp với Chủ tịch Quốc hội Iran nhằm thúc đẩy các nỗ lực quốc tế kéo dài thời gian ngừng bắn.

Về kinh tế, việc eo biển Hormuz được mở trở lại đã tác động tích cực đến thị trường toàn cầu. Giá dầu thế giới giảm mạnh, trong khi các chỉ số chứng khoán lớn tại Mỹ đồng loạt tăng điểm. Cụ thể, giá dầu Brent - chuẩn tham chiếu toàn cầu - giảm xuống khoảng 89 USD/thùng, trong khi dầu thô WTI của Mỹ giảm còn khoảng 81 USD/thùng.

Trước đó, việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiếm khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu - đã gây ra cú sốc lớn đối với thị trường năng lượng. Người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo rằng các cú sốc năng lượng có thể trở nên nghiêm trọng hơn nếu tuyến đường này không sớm được khôi phục hoàn toàn. Theo đánh giá, châu Âu chỉ còn khoảng 6 tuần dự trữ nhiên liệu hàng không, và các hệ lụy kinh tế sẽ gia tăng theo thời gian nếu gián đoạn kéo dài.

Trong bối cảnh hiện nay, việc eo biển Hormuz được mở lại được coi là tín hiệu tích cực đối với thương mại và an ninh năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, triển vọng đạt được một thỏa thuận hòa bình toàn diện vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố phức tạp, bao gồm tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran, cũng như lập trường của các bên liên quan tại Lebanon và khu vực Trung Đông.