Tổng thống Zelensky nói về những điểm yếu của châu Âu và "bảo đảm an ninh" từ Mỹ

"Tổng thống Trump đã giúp phơi bày điểm yếu của châu Âu"

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos (Thụy Sĩ) ngày 22/1, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã mở đầu bài diễn văn bằng lời chỉ trích mạnh mẽ nhằm vào các nhà lãnh đạo châu Âu, cho rằng khối này hiện đang thiếu quyết đoán, né tránh rủi ro và chưa sẵn sàng sử dụng "sức mạnh cứng" để răn đe Nga cũng như tự bảo vệ chính mình.

Theo ông Zelensky, trong khi nhiều nước châu Âu cho rằng họ đang "gánh vác" Ukraine trong bối cảnh Mỹ có dấu hiệu thu hẹp cam kết, thì thực tế lại cho thấy châu Âu phản ứng chậm chạp và thận trọng quá mức. Ông nhấn mạnh, chính cách tiếp cận cứng rắn và trực diện của Tổng thống Donald Trump đã vô tình trở thành "lời cảnh tỉnh" cần thiết, phơi bày những điểm yếu mang tính cấu trúc của châu Âu.

"Nếu châu Âu không được nhìn nhận là một lực lượng toàn cầu, nếu hành động của châu Âu không đủ khiến các tác nhân xấu phải e dè, thì châu Âu sẽ luôn ở thế bị động, chạy theo và phản ứng trước những mối đe dọa mới", Tổng thống Ukraine cảnh báo.

Ông Zelensky đã kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) cần hành động táo bạo hơn, trong đó có việc sử dụng tài sản Nga bị phong tỏa và tiến hành các biện pháp cứng rắn như thu giữ tàu chở dầu của Nga - tương tự cách Mỹ từng làm với Venezuela. Theo ông, sự do dự kéo dài không chỉ làm suy yếu khả năng răn đe của châu Âu mà còn gửi đi tín hiệu sai lầm tới Moscow và các cường quốc khác.

Trong bài phát biểu, Tổng thống Ukraine cũng so sánh tình trạng hiện nay của châu Âu với bộ phim nổi tiếng "Groundhog Day" (Ngày chuột chũi), ám chỉ việc ông đã từng phát biểu tại Davos một năm trước với những thông điệp tương tự, nhưng "không có gì thực sự thay đổi". Ông cho rằng châu Âu đang mắc kẹt trong các tranh luận nội bộ, thiếu tiếng nói thống nhất và ý chí chính trị để trở thành một trung tâm quyền lực toàn cầu thực thụ.

Ông Zelensky thẳng thắn nhận xét: "Châu Âu trông như đang lạc lối khi cố gắng thuyết phục Tổng thống Mỹ thay đổi. Nhưng ông ấy sẽ không thay đổi. Ông Trump nói yêu châu Âu, nhưng sẽ không lắng nghe một châu Âu như hiện nay".

Bài phát biểu cũng đề cập tới nỗi lo chung của các nhà lãnh đạo châu Âu, rằng liệu Mỹ có thực sự sẵn sàng bảo vệ họ nếu một cuộc xung đột nổ ra. Theo ông Zelensky, những động thái mang tính biểu tượng, như việc triển khai vài chục binh sĩ tới Greenland, không đủ để tạo ra sức răn đe chiến lược, mà thậm chí còn đặt ra câu hỏi về thông điệp mà châu Âu đang gửi tới Nga, Trung Quốc và chính các đồng minh của mình.

Mỹ sẵn sàng thực hiện các đảm bảo an ninh

Bên cạnh những chỉ trích gay gắt, Tổng thống Zelensky cũng mang tới Davos thông điệp mang tính xây dựng, đặc biệt liên quan đến vai trò của Mỹ trong giai đoạn hậu chiến tại Ukraine. Ông cho biết, ngay trước bài phát biểu, ông đã có cuộc gặp kéo dài khoảng 1 giờ với Tổng thống Donald Trump, và hai bên đã đạt được đồng thuận quan trọng về khuôn khổ các "đảm bảo an ninh" của Mỹ dành cho Ukraine sau khi chiến sự kết thúc.

Theo Tổng thống Zelensky, dự thảo thỏa thuận về các đảm bảo an ninh với Mỹ đã hoàn tất và sẵn sàng được ký kết, sau đó trình Quốc hội Ukraine và Quốc hội Mỹ phê chuẩn. Dù không tiết lộ chi tiết nội dung, ông khẳng định đây từng là một trong những điểm nghẽn lớn nhất của tiến trình đàm phán, và nay cơ bản đã được tháo gỡ.

"Tôi có thể nói rằng chúng tôi đang ở chặng đường cuối cùng của các cuộc đàm phán. Đây là giai đoạn rất khó khăn, bởi Nga cũng phải sẵn sàng cho những thỏa hiệp", ông Zelensky nhấn mạnh, đồng thời cho biết vấn đề lãnh thổ ở miền Đông Ukraine hiện vẫn là trở ngại lớn nhất.

Trong phần hỏi - đáp sau bài phát biểu, Tổng thống Ukraine tiết lộ Mỹ, Ukraine và Nga dự kiến sẽ tiến hành các cuộc đàm phán ba bên tại Abu Dhabi trong hai ngày 23 và 24/1. Các đặc phái viên của Tổng thống Trump, trong đó có Steve Witkoff và Jared Kushner, cũng sẽ tới Moscow để gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin, trong bối cảnh Nga vẫn gia tăng các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng của Ukraine giữa mùa đông khắc nghiệt.

Ông Zelensky cho biết, trọng tâm của các cuộc đàm phán sắp tới sẽ là thu hẹp khác biệt liên quan tới quyền kiểm soát lãnh thổ ở miền Đông, khu vực hiện chiếm khoảng 20% diện tích Ukraine. Kiev nhiều lần cảnh báo rằng việc nhượng bộ lãnh thổ sẽ tạo tiền lệ nguy hiểm, khuyến khích Moscow tiếp tục các hành động quân sự trong tương lai.

Mặc dù vậy, bầu không khí cuộc gặp giữa Tổng thống Zelensky và Tổng thống Trump được cả hai phía mô tả là tích cực. Tổng thống Mỹ đánh giá đây là "một cuộc gặp rất tốt", trong khi một quan chức Ukraine cho biết đây là "một trong những cuộc gặp hiệu quả nhất" giữa hai nhà lãnh đạo, khi ông Trump tỏ ra cởi mở và thiện chí.

Kết thúc bài phát biểu tại Davos, Tổng thống Zelensky gửi thông điệp mạnh mẽ tới cộng đồng quốc tế: "Không có cuộc thảo luận trí tuệ nào có thể chấm dứt chiến tranh. Chỉ có hành động mới làm được điều đó. Trật tự thế giới được tạo ra từ hành động. Nếu không hành động hôm nay, sẽ không có ngày mai".

Bài phát biểu đã nhận được tràng pháo tay kéo dài từ khán phòng Davos, cho thấy dù chiến sự đã bước sang năm thứ 4, Ukraine và cá nhân Tổng thống Zelensky vẫn là tâm điểm chú ý của dư luận quốc tế, trong bối cảnh thế giới đang đứng trước những lựa chọn mang tính bước ngoặt về hòa bình, an ninh và trật tự toàn cầu.