TP Hồ Chí Minh đẩy nhanh tiến độ giải quyết khó khăn cho doanh nghiệp bất động sản

Áp lực đến giới hạn

Khi ông Trương Anh Tuấn, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tư vấn Thương mại Dịch vụ Địa ốc Hoàng Quân, nói rằng ông "đã khóc khi đọc nghị quyết tháo gỡ cho doanh nghiệp bất động sản", đó không chỉ là cảm xúc cá nhân của một doanh nhân. Đằng sau câu nói ấy là thực trạng kéo dài nhiều năm của thị trường địa ốc khi hàng trăm dự án bị "đóng băng" bởi thủ tục pháp lý chồng chéo, doanh nghiệp kiệt quệ dòng tiền, ngân hàng chịu áp lực nợ xấu còn nguồn lực đất đai bị lãng phí.

Điều đáng chú ý là phát biểu của lãnh đạo Địa ốc Hoàng Quân xuất hiện đúng thời điểm TP Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn được xem là quyết liệt nhất trong xử lý các dự án tồn đọng. Ngày 13/5, Hiệp hội Bất động sản TP Hồ Chí Minh (HoREA) tổ chức hội nghị triển khai Chỉ thị 45/CT UBND của UBND TP Hồ Chí Minh về tiếp tục tháo gỡ khó khăn cho các dự án kéo dài nhiều năm. HoREA đồng thời kêu gọi doanh nghiệp khẩn trương bổ sung hồ sơ vướng mắc trước ngày 15/5 để Sở Tài chính tổng hợp xử lý.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, gọi đây là "cơ hội cuối cùng" để doanh nghiệp rà soát toàn bộ khó khăn phát sinh. Cách dùng từ ấy phản ánh đúng tâm thế hiện nay của thị trường. Sau nhiều năm suy giảm thanh khoản, thiếu nguồn cung và tắc nghẽn pháp lý, cộng đồng doanh nghiệp hiểu rằng nếu không có một đợt xử lý quyết liệt và đồng bộ, nhiều doanh nghiệp sẽ không còn đủ sức cầm cự.

Con số được Bộ Tài chính công bố cho thấy quy mô vấn đề đã vượt khỏi phạm vi của riêng ngành bất động sản. Cả nước hiện còn 3.338 dự án tồn đọng với tổng vốn đầu tư hơn 2,5 triệu tỷ đồng và diện tích hơn 145.637ha. Riêng TP Hồ Chí Minh đã rà soát 838 dự án thuộc nhiều nhóm khác nhau, trong đó có 265 dự án đầu tư tư nhân.

Đây là lượng tài sản khổng lồ đang bị "ách tắc" trong thủ tục hành chính. Khi dự án đứng yên 5 đến 10 năm, doanh nghiệp không chỉ mất cơ hội kinh doanh mà còn phát sinh lãi vay, chi phí quản lý, nghĩa vụ tài chính và áp lực thanh khoản. Bà Nguyễn Nam Phương, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Lan Anh, cho biết có dự án doanh nghiệp nộp hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất từ năm 2021 nhưng mất tới 4 đến 5 năm vẫn chưa xác định xong tiền sử dụng đất.

Đó là vòng luẩn quẩn mà niều doanh nghiệp thừa nhận "rất bế tắc". Doanh nghiệp không triển khai được dự án nên không có dòng tiền. Không có dòng tiền thì không thể trả nợ ngân hàng, không thể đầu tư tiếp và cũng không thể tạo thêm nguồn cung nhà ở cho thị trường. Sau cùng, người mua nhà trở thành bên chịu thiệt lớn nhất.

Trong bối cảnh ấy, việc doanh nghiệp bất động sản "khóc" không còn là hình ảnh mang tính biểu tượng. Nó phản ánh sức chịu đựng của khu vực kinh tế tư nhân đã chạm tới giới hạn.

Cần đẩy nhanh tiến độ giải quyết khó khăn

Điểm tích cực là lần này TP Hồ Chí Minh đang cho thấy cách tiếp cận quyết liệt hơn trước. Theo Sở Tài chính TP Hồ Chí Minh, đến cuối tháng 4/2026, thành phố đã tháo gỡ hoặc có hướng xử lý cho 838/838 dự án tồn đọng với tổng vốn hơn 206.000 tỷ đồng và diện tích trên 17.000ha. Trong đó có 417 dự án đã hoàn thành gỡ vướng, 393 dự án cơ bản hoàn thành tháo gỡ.

Đây là bước tiến đáng ghi nhận nếu nhìn vào thực tế nhiều năm trước khi không ít hồ sơ gần như "nằm im" giữa các sở ngành. Tuy nhiên, điều doanh nghiệp cần lúc này không chỉ là "có hướng xử lý" mà là tiến độ thực chất để dự án được khởi động trở lại.

Theo Sở Tài chính TP Hồ Chí Minh, thành phố sẽ tiếp tục tăng tốc tháo gỡ khó khăn cho các dự án trọng điểm, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công và tăng cường giám sát trách nhiệm phối hợp giữa các đơn vị. Vấn đề nằm ở chỗ cải cách phải đi vào tận gốc của quy trình vận hành. Nhiều doanh nghiệp phản ánh hồ sơ không ách ở một khâu mà mắc đồng thời ở đất đai, quy hoạch, đầu tư, xây dựng và nghĩa vụ tài chính. Chỉ cần một mắt xích chậm trễ thì toàn bộ dự án bị đình lại.

Kiến nghị của ông Trương Anh Tuấn vì thế đáng để suy ngẫm. Ông Tuấn đề xuất thành phố cần sớm số hóa toàn bộ dữ liệu dự án, phân nhóm vướng mắc theo từng lĩnh vực và xác định rõ đầu mối phụ trách tại từng sở ngành. Đó không đơn thuần là đề xuất kỹ thuật hành chính mà là yêu cầu cấp thiết để chấm dứt tình trạng hồ sơ "chạy vòng quanh".

Đặc biệt, yêu cầu "không hình sự hóa các quan hệ kinh tế" cũng phản ánh một thực tế tồn tại nhiều năm. Không ít cán bộ e ngại trách nhiệm nên hồ sơ bị kéo dài, trong khi doanh nghiệp mất cơ hội và thị trường mất động lực tăng trưởng. Nếu không tháo được tâm lý sợ sai, mọi chỉ đạo quyết liệt sẽ rất khó đi vào thực tế.

Điều quan trọng hơn, việc xử lý các dự án tồn đọng hiện nay không còn là câu chuyện cứu doanh nghiệp địa ốc. Ưu tiên này gắn trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số mà TP Hồ Chí Minh đang hướng tới trong năm 2026. Khi các dự án được tái khởi động, hàng loạt ngành nghề liên quan như xây dựng, vật liệu, tài chính, lao động và dịch vụ sẽ cùng được kích hoạt.

Nghị quyết 29/2026/QH16 của Quốc hội đang mở ra cơ chế pháp lý đặc thù để xử lý các vi phạm đất đai phát sinh trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực. Đây có thể xem là "cửa mở" quan trọng để giải quyết dứt điểm nhiều hồ sơ tồn đọng kéo dài suốt nhiều năm qua. TP Hồ Chí Minh lúc này cần tăng tốc tháo gỡ khăn cho doanh nghiệp để đạt mục tiêu tăng trưởng dài hạn trong những năm tới.