TP Hồ Chí Minh đề xuất mở rộng miễn giấy phép xây dựng nhà dưới 7 tầng

Thủ tục cấp phép xây dựng từ lâu luôn là một trong những khâu giải quyết hành chính khiến người dân mất nhiều thời gian và công sức nhất khi có nhu cầu xây dựng, cải tạo nhà ở. Tại TP Hồ Chí Minh, chủ trương miễn giấy phép xây dựng tại một số khu vực đủ điều kiện đang được tích cực triển khai và đề xuất mở rộng diện áp dụng nhằm triệt để tinh gọn thủ tục hành chính. 

Tuy nhiên, bài toán đặt ra là làm thế nào để vừa tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người dân, vừa bảo đảm trật tự kỷ cương xây dựng đô thị khi chính quyền dần chuyển đổi phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Ghi nhận thực tế tại phường Bình Trưng, Thành phố Hồ Chí Minh, hiện có sáu dự án được áp dụng cơ chế miễn giấy phép xây dựng đối với các công trình nhà ở riêng lẻ quy mô dưới bảy tầng. 

Đối với người dân, hiệu quả mang lại rõ nét nhất chính là việc tiết kiệm đáng kể thời gian, công sức và hạn chế những phiền hà phát sinh; anh Trần Anh Thái, người dân cư trú tại phường Bình Trưng cho biết, cơ chế này giúp người dân không còn phải loay hoay chỉnh sửa hồ sơ nhiều lần do chưa quen với các quy trình cấp phép ban đầu. 

Trong chín tháng đầu năm 2026, toàn thành phố đã ghi nhận hơn 31.700 giấy phép cùng các công trình thuộc diện miễn cấp phép, phản ánh nhu cầu xây dựng nhà ở của người dân là rất lớn. Cơ chế mới không đồng nghĩa với việc xóa bỏ vai trò quản lý nhà nước mà chuyển dịch trọng tâm điều hành: thay vì phê duyệt từng bộ hồ sơ trước khi khởi công, chính quyền địa phương tập trung tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành quy định của chủ công trình trong và sau quá trình thi công. 

Đánh giá về bước chuyển này, ông Võ Quốc Trường, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Bình Trưng khẳng định, việc cấp phép xây dựng là một trong những khâu mà phường tiên phong đơn giản hóa quy trình nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, đem lại lợi ích thiết thực nhất cho nhân dân.

Bắt đầu từ tháng 10 năm nay, Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh đã chính thức đề xuất mở rộng diện miễn giấy phép đối với các công trình nhà ở riêng lẻ dưới bảy tầng và có tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500 m² tại những khu vực đáp ứng đầy đủ điều kiện kỹ thuật. 

Dẫu vậy, để người dân an tâm bắt tay xây dựng đúng quy chuẩn, chính sách miễn phép phải đi liền với việc ban hành các hướng dẫn chi tiết, minh bạch về quy hoạch, mật độ, chiều cao tối đa cùng chỉ giới xây dựng. 

Đóng góp giải pháp cho vấn đề này, Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế, Tài nguyên và Môi trường đề xuất phương án chuyển đổi từ thủ tục xin phép sang hình thức đăng ký xây dựng; theo đó, việc đăng ký vẫn giúp giảm áp lực thủ tục hành chính nhưng tuyệt đối không buông lỏng quản lý trật tự đô thị, bởi toàn bộ thông tin về mật độ, chỉ giới và chiều cao được phép xây dựng tại từng khu vực sẽ được công khai minh bạch để người dân đăng ký và tuân thủ. 

Miễn giấy phép không có nghĩa là buông lỏng quản lý. Hướng dẫn rõ các điều kiện xây dựng và tăng cường hậu kiểm; người dân, đơn vị thiết kế và thi công phải tuân thủ quy định về xây dựng, an toàn và phòng cháy chữa cháy. Qua đó, TP Hồ Chí Minh vừa giảm thủ tục cho người dân, vừa bảo đảm trật tự đô thị.