TP Hồ Chí Minh ưu đãi vốn vay cho các doanh nghiệp đầu tư các công trình trọng yếu

Khơi thông dòng vốn

Trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn mở rộng không gian phát triển sau điều chỉnh địa giới hành chính, bài toán vốn cho hạ tầng xã hội, công nghiệp và an sinh tiếp tục là áp lực lớn đối với doanh nghiệp. Việc thành phố triển khai Nghị quyết 523/NQ-HĐND thông qua Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP Hồ Chí Minh (HFIC) được xem là bước đi đáng chú ý khi lần đầu tiên cơ chế "vay gần như không lãi" được mở rộng mạnh cho nhiều lĩnh vực thiết yếu.

Tại hội nghị triển khai chính sách hỗ trợ lãi suất theo Nghị quyết 09/2023/NQ-HĐND và Nghị quyết 523/NQ-HĐND của HĐND TPHCM dành cho doanh nghiệp khu chế xuất, khu công nghiệp, vừa tổ chức tại TP.HCM ngày 7/5/2026, ông Nguyễn Quang Thanh, Phó Tổng giám đốc HFIC, cho biết các dự án thuộc danh mục ưu tiên sẽ được ngân sách thành phố hỗ trợ tới 100% lãi suất vay trong thời gian tối đa 7 năm, với hạn mức vay được hỗ trợ không quá 200 tỷ đồng cho mỗi dự án. Theo tính toán hiện nay, mức lãi suất được thành phố bù dao động khoảng 7,9% đến 8,9% mỗi năm.

Điểm đáng chú ý nằm ở bản chất của chính sách. Trong điều kiện doanh nghiệp đang chịu áp lực chi phí vốn lớn, việc được hỗ trợ toàn bộ lãi vay đồng nghĩa nhà đầu tư chỉ tập trung hoàn trả phần gốc, từ đó có thêm nguồn lực để mở rộng sản xuất và triển khai dự án dài hạn. Đây là lợi thế mà không nhiều địa phương có được.

Ông Nguyễn Quang Thanh nhấn mạnh, chính sách này dựa trên cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 98 của Quốc hội, cho phép TP Hồ Chí Minh sử dụng vốn đầu tư công để bù lãi suất cho doanh nghiệp. Điều đó cho thấy thành phố không chỉ hỗ trợ bằng thủ tục hành chính mà đã chuyển sang hỗ trợ trực tiếp bằng nguồn lực tài chính công.

Không dừng ở lĩnh vực sản xuất, phạm vi ưu tiên lần này trải rộng từ công nghệ cao, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo đến y tế, giáo dục, hạ tầng kỹ thuật và môi trường. Nhiều ngành công nghiệp trọng yếu như cơ khí tự động hóa, điện tử, công nghệ thông tin, chế biến thực phẩm, dệt may, da giày cũng nằm trong diện được xem xét hỗ trợ.

Trong điều kiện tăng trưởng kinh tế phụ thuộc ngày càng lớn vào chất lượng hạ tầng và năng suất lao động, chính sách này mang ý nghĩa như một đòn bẩy kép. Thành phố vừa thúc đẩy đầu tư tư nhân, vừa kéo giảm áp lực cho ngân sách ở các lĩnh vực an sinh vốn cần nguồn vốn rất lớn.

Số liệu HFIC công bố cho thấy đơn vị này đã tài trợ tín dụng cho hơn 500 dự án với tổng giá trị cam kết khoảng 28.000 tỷ đồng, trên tổng mức đầu tư hơn 42.000 tỷ đồng. Quy mô đó cho thấy mô hình tài chính công của TP Hồ Chí Minh đang từng bước chuyển từ cấp phát sang dẫn dắt đầu tư.

Động lực cho an sinh

Nếu có lĩnh vực phản ánh rõ nhất ý nghĩa của chính sách hỗ trợ lãi suất thì đó chính là nhà ở xã hội và nhà lưu trú công nhân. Trong nhiều năm qua, đây vẫn là khoảng trống lớn của TP Hồ Chí Minh dù nhu cầu thực tế ngày càng tăng mạnh.

Ông Lê Văn Thinh, Phó Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP Hồ Chí Minh, cho biết các khu chế xuất và khu công nghiệp trên địa bàn hiện có khoảng 918.000 lao động, trong đó hơn 727.000 người có nhu cầu chỗ ở. Tuy nhiên, toàn hệ thống mới chỉ có 9 dự án nhà lưu trú công nhân với 1.619 căn hộ, đáp ứng hơn 8.900 chỗ ở. Ngay cả khi 4 dự án đang triển khai hoàn thành, tổng nguồn cung cũng mới đáp ứng hơn 10.600 chỗ ở.

Khoảng cách quá lớn giữa cung và cầu cho thấy nhà ở công nhân không còn là câu chuyện riêng của an sinh, mà đã trở thành vấn đề năng lực cạnh tranh của thành phố. Một trung tâm sản xuất muốn giữ chân lao động không thể chỉ dựa vào tiền lương, mà còn cần môi trường sống ổn định và chi phí hợp lý.

Ông Phạm Đăng Hồ, Trưởng phòng Phát triển Nhà ở thuộc Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, cho biết Luật Nhà ở 2023 đã phân định rõ nhà lưu trú công nhân và nhà ở xã hội để áp dụng cơ chế ưu đãi phù hợp. Theo đó, toàn bộ phần lãi suất được thành phố hỗ trợ cho chủ đầu tư sẽ phải kiểm toán và giảm trực tiếp vào giá thành dự án. Điều này đồng nghĩa người lao động mới là đối tượng hưởng lợi cuối cùng.

Trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu hoàn thành 28.500 căn nhà ở xã hội trong năm 2026 và hơn 194.000 căn trong giai đoạn tới, việc khơi thông tín dụng ưu đãi rõ ràng mang ý nghĩa quyết định. Điều đáng ghi nhận là thành phố không chỉ hỗ trợ vốn mà còn tìm cách rút ngắn thủ tục. Theo HFIC, thời gian xử lý hồ sơ hiện dự kiến từ 2 đến 3 tháng. Các bước thẩm định tín dụng và rà soát danh mục ưu tiên được liên thông để tránh doanh nghiệp phải nộp hồ sơ nhiều lần.

Dĩ nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả thực chất, vẫn còn những nút thắt cần tiếp tục tháo gỡ. Một số doanh nghiệp kiến nghị mở rộng đối tượng cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài ở tỷ lệ phù hợp, đồng thời sớm hoàn thiện tiêu chí cho các dự án giao thông xanh, trạm sạc xe điện hay logistics lạnh.

Tuy vậy, nhiều chuyên gia cũng cho rằng, việc TP Hồ Chí Minh chủ động dùng công cụ tài chính công để dẫn dắt đầu tư xã hội đã phát đi tín hiệu tích cực. Trong giai đoạn cạnh tranh thu hút vốn ngày càng gay gắt, địa phương nào biết chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp sẽ tạo được lợi thế phát triển dài hạn. Quan trọng hơn, khi dòng vốn ưu đãi được chảy đúng vào nhà ở xã hội, y tế, giáo dục và hạ tầng môi trường, hiệu quả cuối cùng không chỉ nằm ở những công trình mới, mà còn ở chất lượng sống của hàng triệu người dân đô thị.