TP Hồ Chí Minh yêu cầu trả lại quỹ tái định cư giúp khai thông thị trường nhà ở

Khơi thông nguồn lực

Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh vừa yêu cầu các địa phương hoàn trả quỹ nhà ở, đất ở tái định cư đã được phân bổ nhưng không còn nhu cầu sử dụng hoặc có tiến độ bố trí quá chậm, không còn khả quan là một quyết định đúng thời điểm và trúng điểm nghẽn.

Về bản chất, theo phân tích của các chuyên gia, đây không đơn thuần là việc thu hồi những căn nhà đang để trống, mà là bước tái cơ cấu một nguồn lực công đang bị phân bổ lệch pha. Thực tế thị trường cho thấy nơi cần thì thiếu, nơi được giao lại sử dụng chậm, thậm chí bỏ không kéo dài. Việc Sở Xây dựng yêu cầu 90 phường, xã khẩn trương rà soát nhu cầu tái định cư từng dự án, đồng thời xác định rõ trách nhiệm đối với các đơn vị để xảy ra tình trạng để trống kéo dài, xuống cấp, lãng phí, cho thấy thành phố đã chuyển từ tư duy phân bổ sang tư duy quản trị hiệu quả tài sản công.

Ý nghĩa lớn nhất của quyết định này nằm ở chỗ nó có thể tháo nút thắt cho đầu tư công. Trong các dự án hạ tầng, quỹ tái định cư không chỉ là một phần việc hậu cần, mà là điều kiện để giải phóng mặt bằng. Nếu quỹ nhà bị "giam" ở những nơi không còn nhu cầu, các dự án cấp bách sẽ thiếu công cụ để triển khai. Ngược lại, khi quỹ nhà được điều chuyển kịp thời, thành phố sẽ rút ngắn được thời gian chuẩn bị mặt bằng, giảm chi phí chậm tiến độ và tăng hiệu quả sử dụng ngân sách.

Đây cũng là cách xử lý phù hợp với thực tế mà Sở Xây dựng đang tập trung giải quyết bài toán nhu cầu nhà ở, đất ở phục vụ các dự án trọng điểm ngày càng cấp thiết. Trong bối cảnh một phần quỹ tái định cư chưa được khai thác hiệu quả hoặc chưa phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân.

Khai thông nguồn lực cho thị trường

Tác động tích cực tiếp theo của quyết định này, theo các chuyên gia, là giảm lãng phí tài sản công và từng bước bổ sung nguồn cung cho thị trường bất động sản. Nhà tái định cư bỏ trống không phải tài sản đứng yên, mà là tài sản hao mòn mỗi ngày.

Ngoài những tài sản bị xuống cấp vật lý, phát sinh chi phí bảo trì, bảo vệ và làm giảm giá trị khai thác. Việc thành phố chuẩn bị đấu giá 3.790 căn hộ tại phường An Khánh, chia thành hai nhóm gồm 2.220 căn ở các block R1, R2, R3 và 1.570 căn ở R4, R5 để đưa vào mục đích nhà ở thương mại, chính là minh chứng rõ nhất cho tư duy chuyển hóa tài sản công chậm sử dụng thành nguồn cung hợp pháp cho thị trường. Ở góc độ điều hành, đây không phải là giải pháp làm thị trường nóng lên tức thời, nhưng là bước đi giúp tăng hàng hóa, tăng thu ngân sách và cải thiện niềm tin vào năng lực xử lý tồn đọng của chính quyền đô thị.

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP Hồ Chí Minh, nguyên nhân khiến nhiều lần đấu giá quỹ nhà tái định cư trước đây không thành là do điều kiện tài chính quá nặng, tài sản xuống cấp, quy mô gói đấu giá quá lớn khiến nhiều doanh nghiệp nản lòng. Nhận định này cho thấy, hoàn trả quỹ nhà mới chỉ là bước đầu; muốn nguồn lực ấy thực sự đi vào đời sống kinh tế, thành phố phải tiếp tục hoàn thiện pháp lý, điều chỉnh quy hoạch hợp lý và thiết kế cách đấu giá đủ linh hoạt để tăng sức hấp dẫn cho nhà đầu tư.

Cũng từ góc nhìn đó, Trao đổi với VTV Times, một chuyên gia kinh tế khác cũng cho rằng cần mạnh dạn "thị trường hóa" quỹ tài sản đang bỏ hoang bằng đấu giá công khai hoặc chuyển đổi công năng một phần quỹ nhà, để nguồn vốn thu hồi được quay trở lại đầu tư cho hạ tầng và an sinh. Bơi theo ông, chống lãng phí không chỉ là giữ tài sản khỏi xuống cấp, mà phải đưa tài sản trở lại vòng quay của thị trường và phục vụ đúng nhu cầu xã hội.

Quyết định của Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh cần được nhìn như một mệnh lệnh hành động hơn là một đợt rà soát thủ tục. Khi quỹ tái định cư không còn bị giữ lại theo lối tư duy cục bộ, thành phố sẽ có thêm dư địa để điều chuyển cho các dự án cần gấp, giảm thất thoát nguồn lực công và từng bước bổ sung nguồn cung cho thị trường bất động sản. Điều quan trọng nhất lúc này là phải làm nhanh, làm thật và làm đến cùng, để những căn nhà được xây bằng tiền ngân sách không tiếp tục ngủ quên trong khi thành phố vẫn thiếu nguồn lực cho phát triển.