Trao giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 19 - 2026: Nhà thơ Bằng Việt nhận Giải thưởng Lớn

Ngày 2/10/2026, tại không gian văn hiến của di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Lễ trao Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 19 năm 2026 đã diễn ra trang trọng. Sự kiện thường niên này không chỉ vinh danh những cá nhân, tập thể có tấm lòng thiết tha với Thủ đô mà còn cho thấy tình yêu Hà Nội đang được hiện thực hóa thành những hành động kiến tạo một thành phố thịnh vượng, hài hòa và văn hiến trong kỷ nguyên mới.

Nhà thơ Bằng Việt và hành trình trọn đời vì "thành phố của đời mình"

Tại buổi lễ, Giải thưởng Lớn - hạng mục quan trọng nhất của mùa giải - đã được xướng tên trao cho nhà thơ Bằng Việt. Dù sinh ra ở Huế và có quê gốc tại Xứ Đoài, phần lớn cuộc đời của ông lại gắn bó máu thịt với Hà Nội. Thủ đô đã trở thành nguồn cảm hứng bền bỉ, khơi lên nhiều rung động đẹp đẽ trong thi hứng của ông với khoảng 30 bài thơ viết riêng về đề tài này.

Không dừng lại ở những đóng góp thi ca, nhà thơ Bằng Việt còn để lại dấu ấn qua các công trình nghiên cứu, biên khảo uyên bác về lịch sử, văn hóa Thăng Long - Hà Nội, đặc biệt là các công trình thuộc Tủ sách Thăng Long nghìn năm văn hiến. Trong suốt nhiều thập niên, ông cũng giữ các vai trò quan trọng trong công tác quản lý Nhà nước và hoạt động quản lý văn học - nghệ thuật của Thủ đô, đóng góp thiết thực vào việc bồi đắp đời sống văn hóa thành phố.

Đánh giá về chủ nhân của Giải thưởng Lớn năm nay, nhà báo Hồ Quang Lợi - Phó Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam, thành viên Hội đồng Giám khảo - khẳng định nhà thơ Bằng Việt đã có những cống hiến bền bỉ và xuất sắc cho sự phát triển văn học, nghệ thuật và văn hóa của Thủ đô trong suốt mấy chục năm trên nhiều cương vị khác nhau.

Mùa giải "bội thu" của những Tác phẩm, Việc làm và Ý tưởng xuất sắc

Năm 2026 được Ban tổ chức nhận định là một mùa giải "bội thu" và có chất lượng đồng đều, khi từ 11 đề cử chính thức, Hội đồng Giám khảo đã quyết định trao 6 giải thưởng và 1 Tặng thưởng.

Tại hạng mục Giải Tác phẩm, Hội đồng Giám khảo đã vinh danh loạt tranh sơn mài cầu Long Biên của họa sĩ Thành Chương - tác phẩm đưa biểu tượng của Hà Nội vào một đời sống hội họa riêng, gợi mở những suy tưởng về ký ức và thời gian mà vẫn giữ được căn cước vốn có.

Vở cải lương “Người con gái Hà Thành” của Nhà hát Cải lương Hà Nội (kịch bản: Nguyễn Toàn Thắng; đạo diễn: NSND Triệu Trung Kiên) đã khắc họa thành công vẻ đẹp thanh lịch nhưng kiên cường, bản lĩnh của người phụ nữ Hà Nội trong thời chiến. Bên cạnh đó, BTC cũng trao tặng giải thưởng của Hội đồng Giám khảo cho vở kịch “Quân khu Nam Đồng” của Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam (kịch bản: Phạm Ngọc Tiến; đạo diễn: NSƯT Nguyễn Sĩ Tiến), tác phẩm giúp lưu giữ ký ức đô thị thời chiến và bồi đắp tình yêu Hà Nội qua ngôn ngữ sân khấu.

Hạng mục Giải Việc làm gọi tên hai dự án mang tầm vóc lớn, đóng góp trực tiếp vào đời sống văn hóa và ngoại giao của thành phố. Một là Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất năm 2025 do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Ngoại giao cùng UBND Thành phố Hà Nội tổ chức. Sự kiện đã mở ra không gian giao lưu hiếm có cho 48 quốc gia và UNESCO, thu hút khoảng 1 triệu lượt khán giả tham quan, trải nghiệm. Hai là Chuỗi hoạt động phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám thực hiện, giúp chuyển dịch việc bảo tồn từ "đến di tích để xem" sang tương tác, trải nghiệm và giáo dục di sản.

Tại hạng mục Giải Ý tưởng, Giải thưởng đã vinh danh Đề án thí điểm tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ phố Thành Thái, phường Cầu Giấy, TP Hà Nội. Đề án được đánh giá cao khi xác định rõ 5 nhóm giá trị cốt lõi, gắn kết "phố đi bộ thông minh" với không gian tri thức, công nghệ, mảng xanh đô thị và tinh hoa văn hóa cốm Vòng. 

Phát biểu tại lễ trao giải, nhà báo Nguyễn Thiện Thuật, Tổng biên tập Báo Thể thao và Văn hóa, Trưởng ban tổ chức Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 19 năm 2026 cho biết, tiêu chí của Giải thưởng Bùi Xuân Phái rất giản dị nhưng chạm tới giá trị cốt lõi: Vì tình yêu Hà Nội. Yếu tố này không thể "làm giả" hay "làm màu" mà luôn cần sự "thực chất" và "thực tâm".

Ở mùa giải năm nay, nhiều đề cử và giải thưởng được nhìn nhận trong mối liên hệ trực tiếp với những vấn đề đang đặt ra trong quá trình xây dựng, phát triển Thủ đô: Tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy thông tuyến hệ thống đường vành đai; Tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ; Xây dựng vùng phát thải thấp trong Vành đai 1... Sự hiện diện của những đề cử này cho thấy “Vì tình yêu Hà Nội” ngày càng được nhìn nhận ở một biên độ rộng hơn. Đó là khi tình yêu Hà Nội không chỉ là gìn giữ ký ức, di sản hay sáng tạo những tác phẩm về thành phố, mà còn là góp phần giải quyết những vấn đề đang đặt ra và kiến tạo một Thủ đô đáng sống hơn trong tương lai. Đó cũng chính là những gì chúng ta thấy trong Quy hoạch xây dựng, phát triển Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm: Thịnh vượng - Hài hòa - Văn hiến và Bản sắc.

Bên cạnh đó, việc vinh danh Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội cho thấy Giải thưởng luôn bám sát tinh thần hội nhập. Đây được coi là phương thức thiết thực triển khai Nghị quyết 59 về hội nhập quốc tế, Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa và Nghị quyết 26 về phát triển du lịch, góp phần nâng tầm vị thế Thủ đô trên trường quốc tế.

Lễ trao giải diễn ra ngay trong bầu không khí hướng tới kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), khép lại một mùa giải thành công và lan tỏa mạnh mẽ. Để công chúng cùng thưởng lãm, Ban tổ chức đã thiết lập không gian trưng bày 40 pano giới thiệu các đề cử cùng một số tác phẩm sơn mài khổ lớn về cầu Long Biên của họa sĩ Thành Chương ngay tại khuôn viên Văn Miếu - Quốc Tử Giám.