Trình Quốc hội việc kết thúc đầu tư xây dựng dự án đường Hồ Chí Minh quy mô 2 làn xe

Chậm nhất đến hết năm 2027 kết thúc dự án đường Hồ Chí Minh quy mô 2 làn xe

Sáng 18/10, trình bày trước Quốc hội Tờ trình Tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 66/2013/QH13 ngày 29/11/2013 của Quốc hội và kết thúc đầu tư xây dựng dự án đường Hồ Chí Minh quy mô hai làn xe, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, đường Hồ Chí Minh là một công trình quan trọng quốc gia. Phạm vi dự án có điểm đầu tại Pác Bó (Cao Bằng), điểm cuối tại Đất Mũi (Cà Mau), dài 3.183 km với quy mô từ 2 đến 6 làn xe, đến hết năm 2026 cơ bản nối thông đường Hồ Chí Minh.

Đề cập đến kết quả thực hiện các mục tiêu và nhiệm vụ trọng tâm, Bộ trưởng Trần Hồng Minh nêu rõ, về thực hiện mục tiêu nối thông toàn tuyến (quy mô 2 làn xe), đến năm 2020, đã triển khai hoàn thành 2.465 km. Giai đoạn 2021-2026, tiếp tục đầu tư 191,5 km bảo đảm mục tiêu nối thông từ Pác Bó đến Đất Mũi.

Mục tiêu nâng cấp theo tiêu chuẩn đường cao tốc (sau năm 2020), Chính phủ đã triển khai đầu tư 777,5 km đường cao tốc (bao gồm cả các đoạn đi trùng với các tuyến đường bộ cao tốc khác).

Về công tác quản lý và cơ chế chính sách, huy động hiệu quả các nguồn vốn đầu tư và cơ bản hoàn thành phê duyệt quyết toán các dự án thành phần theo quy định.

Về việc cắm mốc biên giới theo quy hoạch để bàn giao cho các địa phương quản lý đã triển khai hoàn thành năm 2017. Chính phủ đã ban hành kịp thời các văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế đặc thù về huy động nguồn lực, lựa chọn nhà thầu, giải phóng mặt bằng...

Tuy nhiên, Tờ trình cũng nêu rõ, bên cạnh những thành tựu đạt được, trong quá trình triển khai dự án vẫn còn một số tồn tại, hạn chế từ công tác chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, thực hiện đầu tư đến giai đoạn khai thác.

Theo đó, năng lực dự báo và quản trị rủi ro của một số chủ đầu tư, Ban QLDA còn hạn chế, chưa chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó với biến động thị trường, đặc biệt là về vật liệu và biến động giá.

Công tác khảo sát, lập dự án tại một số ít dự án chưa triệt để, giải pháp thiết kế chưa tối ưu dẫn đến phải điều chỉnh, bổ sung trong quá trình thi công làm kéo dài thời gian và phát sinh chi phí đầu tư.

Sự thiếu quyết liệt của một số chính quyền địa phương trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dẫn đến tiến độ bàn giao mặt bằng chậm, ảnh hưởng nhiều đến tiến độ thi công các dự án.

Trên cơ sở tổng kết thực tiễn và tiếp thu ý kiến đóng góp, Chính phủ đã đúc kết được các bài học kinh nghiệm: Về công tác lãnh đạo, chỉ đạo; Về xây dựng cơ chế, chính sách; Về công tác quy hoạch; Huy động nguồn lực; Áp dụng các công nghệ mới, chuyển đổi số; Về tổ chức, thực hiện; Nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong đầu tư công.

Chính phủ kiến nghị Quốc hội xem xét, ban hành Nghị quyết về kết thúc việc thực hiện các mục tiêu tại Nghị quyết số 38/2004/QH11 và Nghị quyết số 66/2013/QH13 về chủ trương đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh gồm các nội dung:

Thông qua Báo cáo tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 66/2013/QH13 ngày 29/11/2013 của Quốc hội về điều chỉnh một số nội dung và giải pháp nhằm tiếp tục thực hiện có hiệu quả chủ trương đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh.

Giao Chính phủ khẩn trương hoàn thành thủ tục quyết toán các dự án thành phần đã đưa vào khai thác; chậm nhất đến hết năm 2027 hoàn thành toàn bộ công tác quyết toán và chính thức kết thúc dự án đường Hồ Chí Minh quy mô 2 làn xe. 

Bên cạnh đó, rà soát, cân đối sớm bố trí nguồn vốn để đầu tư đoạn Cổ Tiết - Yên Bài; triển khai các đoạn tuyến trên đường Hồ Chí Minh theo quy hoạch, phù hợp nhu cầu vận tải, khả năng cân đối nguồn lực và hiệu quả đầu tư. Chỉ đạo Bộ Xây dựng phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án đẩy nhanh tiến độ tháo gỡ vướng mắc tại một số dự án BOT giao thông (trong đó bao gồm các dự án BOT trên đường Hồ Chí Minh), bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân.

Hình thành trục giao thông xuyên Việt thứ hai ở phía Tây Tổ quốc

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh, về sự cần thiết ban hành Nghị quyết và đánh giá chung kết quả thực hiện, Ủy ban KH,CN&MT cơ bản tán thành với sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm chính thức kết thúc giai đoạn nối thông tuyến quy mô 2 làn xe, tạo căn cứ pháp lý chuyển tiếp sang giai đoạn đầu tư nâng cấp, mở rộng theo Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Ủy ban nhận thấy, sau hơn 20 năm triển khai, dự án đường Hồ Chí Minh (tổng chiều dài 3.183 km) dự kiến đến hết năm 2026 cơ bản hoàn thành mục tiêu nối thông toàn tuyến từ Pác Bó (Cao Bằng) đến Đất Mũi (Cà Mau) quy mô tối thiểu 2 làn xe. Công trình đã phá vỡ thế độc đạo, hình thành trục giao thông xuyên Việt thứ hai ở phía Tây Tổ quốc, gắn với 8 làng thanh niên lập nghiệp và kết nối các cửa khẩu quốc tế (Sóc Giang, Lao Bảo, Bờ Y, Hoa Lư; khớp nối hướng tuyến kết nối Lào và Campuchia), đóng góp quan trọng vào việc xóa đói giảm nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN), giữ vững quốc phòng, an ninh và chủ quyền biên giới quốc gia.

Tuy nhiên, Báo cáo thẩm tra cũng chỉ rõ, việc triển khai dự án còn một số tồn tại, hạn chế.

Theo đó, tiến độ nối thông toàn tuyến chậm khoảng 6 năm so với mục tiêu năm 2020 tại Nghị quyết số 66/2013/QH13 (phải điều chỉnh qua Nghị quyết số 63/2022/QH15 và Nghị quyết số 265/2025/QH15); mốc hoàn thành cuối năm 2026 vẫn là dự kiến, riêng đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận lùi thời gian đưa vào khai thác sang quý I/2027.

Công tác giải phóng mặt bằng (GPMB), tái định cư tại một số địa phương kéo dài; vốn bảo trì còn hạn chế trước diễn biến phức tạp của thiên tai, sạt lở.

 Ủy ban KH,CN&MT cũng đề nghị cơ quan soạn thảo thống nhất thời điểm chốt số liệu, lập bảng cân đối vốn từng dự án; kiểm soát chặt chẽ quan trắc lún, tuyệt đối không vì áp lực tiến độ mà dỡ tải sớm khi chưa đạt độ cố kết thiết kế.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Ủy ban nhận thấy có đủ cơ sở để trình Quốc hội xem xét, quyết định việc kết thúc thực hiện các mục tiêu đề ra tại Nghị quyết số 38/2004/QH11 và Nghị quyết số 66/2013/QH13.

Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ và dự thảo Nghị quyết, tập trung vào các nội dung trọng tâm.

Trong đó, rà soát, thống nhất toàn bộ số liệu hồ sơ (tổng mức đầu tư, tiến độ, giải ngân), lập bảng cân đối nguồn vốn chi tiết từng dự án thành phần và báo cáo phương án xử lý vốn năm 2026 chưa giải ngân hết; bổ sung số liệu quyết toán GPMB, kết quả thực hiện kiến nghị thanh tra, kiểm toán

Ghi nhận kết quả nối thông thực tế, làm rõ phạm vi kết thúc dự án quy mô 2 làn xe, lược bỏ khoản 2 Điều 1; yêu cầu hoàn thiện thủ tục quyết định chủ trương đầu tư đoạn Cổ Tiết - Yên Bài theo Luật Đầu tư công trong Kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026 - 2030.

Bảo đảm tiến độ thông xe trong năm 2026 đối với 3 đoạn đang thi công (đặc biệt là đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận khai thác quý I/2027), kiểm soát chặt chẽ quan trắc lún, tuyệt đối không dỡ tải sớm khi chưa đạt độ cố kết thiết kế.

Xử lý dứt điểm vướng mắc tại các trạm thu phí BOT theo Luật số 90/2025/QH15 và Nghị định số 122/2026/NĐ-CP; giải quyết triệt để vướng mắc bồi thường, tái định cư, ổn định sinh kế lâu dài cho người dân, nhất là đồng bào DTTS (lồng ghép Nghị quyết số 46/2026/QH16). Bổ sung chế độ báo cáo Quốc hội vào Điều 3 về kết quả nối thông, quyết toán và xử lý BOT tại kỳ họp cuối năm 2027.