Câu chuyện lỗ giả, lãi thật

Với 60% thị phần xăng dầu trong nước, Tổng Công ty xăng dầu Việt Nam Petrolimex, dù vừa được cổ phần hóa, nhưng cùng 1 lúc phải gánh 2 nhiệm vụ: Đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, nhưng đồng thời vẫn phải chịu áp lực lỗ lãi trong kinh doanh. Nhiệm vụ nặng nề, nhưng chính sự phân định chưa rõ ràng này lại là lý do để lâu nay tồn tại những gì mà dư luận cho là thiếu minh bạch.

TS.Vũ Đình Ánh, Viện nghiên cứu giá cả thị trường cho rằng: “Rõ ràng là sự chưa tách bạch được các nhiệm vụ rõ ràng thì sự phân định sẽ càng khó. Khó cho cả doanh nghiệp cũng như khó cho việc hạch toán minh bạch. Lúc nào làm nhiệm vụ chính trị, lúc nào làm kinh doanh. Điều này có thể dễ khiến tạo ra tình trạng lỗ thật, lãi giả, lãi giả, lỗ thật”.

Là doanh nghiệp Nhà nước, Petrolimex được Nhà nước cấp và giao vốn. Không chỉ có vốn, Petrolimex cũng có lợi thế chiếm phần lớn thị phần trong nước. Lý do mà doanh nghiệp này vừa đưa ra để tăng giá xăng đã không thuyết phục được nhiều chuyên gia kinh tế.

TS.Vũ Đình Ánh: “Thật khó có thể chia sẻ khi có những tuyên bố là nếu Nhà nước không cho tăng giá xăng dầu thì hệ thống bán lẻ xăng dầu sẽ bị vỡ. Anh là doanh nghiệp Nhà nước, vốn được Nhà nước cấp, thị trường thì nghiễm nhiên anh được thừa hưởng từ độc quyền nhà nước. Nhiệm vụ của anh là trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng phải cung cấp đầy đủ xăng dầu, nếu lỗ, Nhà nước sẽ bù. Ý kiến như vậy là chưa thỏa đáng, xác đáng”.

Theo các chuyên gia kinh tế, việc Petrolimex chiếm tới 60% thị phần xăng dầu trong nước có thể giúp doanh nghiệp này có lợi thế áp đặt thị trường. Vì vậy, có thể xem xét để cho thêm nhiều doanh nghiệp được phép kinh doanh xăng dầu, tạo sự canh tranh, từ đó giúp thị trường minh bạch hơn.

Bà Nguyễn Thị Hiền, Chuyên gia Kinh tế: “Đã đến lúc phải có thêm các đầu mối kinh doanh xuất nhập khẩu xăng dầu. Nói thật là không cần phải đến các doanh nghiệp nước ngoài, các đại gia, doanh nghiệp trong nước nếu được trao quyền, họ sẽ đảm nhận và làm tốt được việc này. Và khi đó thì sự minh bạch từ cạnh tranh tự khắc sẽ có”.

Sự chú ý hiện nay đang dồn vào giá bán lẻ xăng dầu trong nước, tức là giá của đầu ra. Trong khi giá nhập khẩu xăng dầu thì lại chưa mấy được quan tâm.

Ông Ngô Trí Long, Chuyên gia kinh tế: “Các loại chi phí như chiết khấu, hoa hồng, chi phí bán hàng, lãi tối thiểu, các loại thuế thì đều rõ ràng rồi. Quan trọng nhất là chúng ta chưa biết là giá nhập khẩu thế nào, thì nó luôn biến động từng ngày và ngày nào thì được DN nhập về, hàng về bao giờ thì chúng ta chưa kiểm soát được 1 cách cụ thể, mà đều do DN báo cáo. Nếu làm rõ được cái này thì sẽ làm rõ được cái nào là bất hợp lí, chi phí nào chưa rõ ràng”.

Trong bản cáo bạch cách đây hơn 1 tháng, khi Petrolimex bán cổ phần lần đầu ra công chúng, số lãi được doanh nghiệp này công bố trong 3 năm liên tiếp lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Nhưng cách đây vài ngày, khi báo cáo với Bộ Tài chính, thì doanh nghiệp cho biết, đang lỗ tới gần 2.000 tỷ đồng. Nhưng Petrolimex cũng chưa chứng minh được tại sao lỗ, hoặc tại sao lãi. Bởi thế, sự minh bạch về giá xăng dầu một lần nữa đang là vấn đề được dư luận quan tâm và cần sớm có câu trả lời thỏa đáng.